Kategorie

Jakie są zasady przyznawania emerytury górniczej

Maria Gałecka
W listopadzie 2007 r. ukończyłem 55 lat. W Polsce przepracowałem na pełny etat ponad 11 lat, w tym 10 lat w górnictwie pod ziemią. W 1982 r. podjąłem pracę w pełnym wymiarze czasu pracy w kopalni uranu pod ziemią jako górnik na Węgrzech. Byłem tam zatrudniony 7,5 roku. Przepracowałem w górnictwie (polskim i węgierskim) 17 lat i 6 miesięcy. W 1990 r., ze względu na stan zdrowia, musiałem odejść z pracy w kopalni, po czym pracowałem jeszcze w 7 miejscach przez ponad 10 lat. Od 2001 r. pobieram węgierską rentę socjalną. Na emeryturę górniczą na Węgrzech mogę przejść w wieku 59 lat, ale z tego, co wiem, powinienem otrzymać część polskiej emerytury górniczej za lata przepracowane w Polsce. Czy mogę ubiegać się o taką emeryturę? Nie mogę odnaleźć moich dokumentów zarobkowych za lata 1980 - 1982, gdy pracowałem przed wyjazdem na Węgry w jednej z polskich kopalni. Czy ZUS może w tym przypadku przyjąć zarobki zastępcze, np. mojego kolegi, z którym pracowałem?

RADA

Obecnie nie może Pan nabyć prawa do polskiej emerytury górniczej, ponieważ udowodnił Pan zbyt niski staż pracy górniczej. W Pana przypadku ZUS nie może przyjąć tzw. wynagrodzenia zastępczego.

UZASADNIENIE

Reklama

Osoba, która ma łączone okresy pracy w Polsce oraz w innym kraju UE, może uzyskać oddzielnie emeryturę z Polski wyliczoną za polskie okresy i emeryturę z innego kraju Unii obliczoną za okresy przebyte w tym państwie. ZUS może przyznać emeryturę za polskie okresy po spełnieniu warunków na podstawie polskich przepisów.

W Polsce emerytura górnicza przysługuje pracownikowi, który ukończył 55 lat oraz udowodnił okres pracy górniczej wynoszący łącznie z okresami równorzędnej pracy (oraz z okresami zaliczanymi do pracy górniczej, jeśli warunki zostaną spełnione do końca 2008 r.) co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 10 lat kwalifikowanej pracy górniczej określonej w ustawie (chodzi głównie o pracę górniczą pod ziemią) i nie przystąpił do OFE.

Reklama

Spełnił Pan warunek wymaganego wieku oraz 10 lat kwalifikowanej pracy górniczej, ale nie udowodnił Pan minimalnego 25-letniego okresu pracy górniczej liczonej z okresami równorzędnymi oraz ewentualnie z okresami zaliczalnymi. Polskie przepisy o emeryturach górniczych określają, co jest pracą górniczą, pracą równorzędną oraz pracą zaliczaną do okresów pracy górniczej. 10-letni okres pracy na Węgrzech po odejściu z kopalni w 1990 r. nie może być potraktowany jak jeden z takich okresów. Tylko niektóre okresy pracy górniczej wykonywanej za granicą traktuje się na równi z okresami takiej pracy wykonywanej w kraju. Dlatego przy ustalaniu polskiej emerytury ZUS zaliczyłby Panu do pracy górniczej 17 lat i 6 miesięcy (praca w kopalni pod ziemią w Polsce oraz na Węgrzech).

Nie może Pan uzyskać prawa do emerytury górniczej bez względu na wiek, która przysługuje pod warunkiem udowodnienia przynajmniej 25 lat takiej pracy, ponieważ ma Pan za krótki okres pracy górniczej.

Kolejna możliwość to emerytura w wieku emerytalnym obniżonym z tytułu wykonywania pracy górniczej, która przysługuje po spełnieniu dwóch warunków:

• posiadania wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego w wymiarze co najmniej 20 lat dla kobiet lub 25 lat dla mężczyzn oraz

• udowodnienia co najmniej 5 lat kwalifikowanej pracy górniczej wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.

W tym przypadku wiek emerytalny (60 lat dla kobiet lub 65 lat dla mężczyzn) jest obniżany o 6 miesięcy za każdy rok okresów kwalifikowanej pracy górniczej, która była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, nie więcej jednak niż o 15 lat.

Udowodnił Pan wymagany 25-letni okres składkowy i nieskładkowy. Na podstawie przepisów koordynujących systemy zabezpieczenia społecznego krajów UE oraz EOG ZUS zaliczyłby Panu zarówno 11-letni okres pracy w Polsce, jak i ponad 17-letni okres zatrudnienia na Węgrzech.

ZUS obliczyłby wysokość polskiej emerytury w dwóch etapach:

• najpierw ustaliłby wysokość świadczenia, jakie przysługiwałoby Panu, gdyby wszystkie uwzględnione okresy zostały przebyte w Polsce (kwota teoretyczna),

• następnie obliczyłby częściową wysokość świadczenia, z uwzględnieniem proporcji okresów ubezpieczenia w Polsce w stosunku do sumy okresów przebytych w Polsce i na Węgrzech (kwota rzeczywista).

Nie spełnia Pan jednak obecnie innego warunku, tj. obniżonego wieku z tytułu zaliczenia pracy górniczej. Z pytania wynika, że udowodnił Pan 17 pełnych lat pracy górniczej. W związku z tym wiek 65 lat mógłby w Pana przypadku zostać obniżony o 8,5 roku i po ukończeniu 56 lat i 6 miesięcy mógłby Pan przejść na taką emeryturę. Urodził się Pan po 31 grudnia 1948 r., a to oznacza, że wszystkie warunki musiałby Pan spełnić do końca 2008 r. Dopiero w listopadzie 2007 r. ukończył Pan 55 lat, więc do końca 2008 r. nie ukończy Pan 56 lat i 6 miesięcy.

Trzecia możliwość to uzyskanie prawa do emerytury z tytułu zatrudnienia w szczególnych warunkach, ponieważ 1 stycznia 1999 r. miał Pan 15 lat pracy w szczególnych warunkach i 25 lat stażu ogółem. Prawo do emerytury miałby Pan jednak dopiero po ukończeniu 60 lat, a świadczenie zostałoby obliczone według zasad przewidzianych dla nowych emerytur - mniej korzystnych od obecnie obowiązujących.

Natomiast co do braku dokumentów potwierdzających zarobki, to w pierwszej kolejności powinien Pan skorzystać z bazy zlikwidowanych bądź przekształconych zakładów pracy utworzonej przez ZUS (dostępnej na stronie internetowej ZUS lub w każdej placówce ZUS), która zawiera informacje o miejscach przechowywania dokumentacji osobowej lub płacowej pracowników tych zakładów. Jeśli nie będzie tam informacji o Pana zakładzie pracy, to powinien Pan rozpocząć poszukiwania „na własną rękę”. Dokumentację może przechowywać m.in. następca prawny, organ założycielski (np. właściwy wojewoda, ministerstwo, urząd centralny), archiwum państwowe, archiwum Stowarzyszenia Archiwistów Polskich lub prywatny przechowawca.

ZUS nie może przyjąć wynagrodzenia zastępczego na podstawie zarobków innej osoby. Może przyjąć wynagrodzenie zastępcze tylko w sytuacjach ściśle określonych przepisami. Wynagrodzenie zastępcze może przyjąć sąd, jeżeli odwołałby się Pan od decyzji ZUS.

Podstawa prawna:

• art. 39, art. 46, art. 50a-50e oraz art. 184 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (DzU z 2004 r. nr 39, poz. 353 ze zm.),

• art. 3 ustawy z 27 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (DzU nr 167, poz. 1397 ze zm.).

Maria Gałecka

ekspert w zakresie ubezpieczeń społecznych

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Pracownik niepełnosprawny – jakie prawa?

    Pracownik niepełnosprawny - jakie prawa przyznaje Kodeks pracy i ustawa o rehabilitacji zawodowej? Jaki jest wymiar czasu pracy i urlopu?

    Elektroniczne wypowiedzenie umowy o pracę - jak przechowywać?

    Elektroniczne wypowiedzenie umowy o pracę polega na złożeniu oświadczenia woli w postaci elektronicznej i opatrzenia go kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Jak je przechowywać?

    Czas wolny za nadgodziny a odpoczynek tygodniowy

    Czas wolny za nadgodziny może zostać zaliczony do 35-godzinnego odpoczynku tygodniowego. To stanowisko MRPiT z dnia 5 maja 2021 r.

    PIP kontroluje małe budowy

    Kontrole PIP - mała budowa to miejsce, gdzie najczęściej w budownictwie występują wypadki przy pracy. PIP rozpoczęła więc akcję "Kontrole na małych budowach".

    Przeciętne wynagrodzenie 2021

    Przeciętne wynagrodzenie w 2021 r. wzrosło o 10% w stosunku do roku poprzedniego. Ile wynosi?

    Amerykański pracodawca wymarzony dla Polaków

    Amerykański pracodawca jest pracodawcą wymarzonym dla Polaków. Najchętniej pracowaliby dla korporacji z zagranicznym kapitałem, przede wszystkim z USA.

    Praca na magazynie - ile zarabia pracownik i kierownik magazynu

    Praca na magazynie - jakie są zarobki? Ile zarabia pracownik, a ile kierownik magazynu?

    Pandemia lekcją dla HR-owców

    Pandemia jest dla HR-owców lekcją, która wpłynie na przyszłość tego zawodu

    Stawka godzinowa 2022 – netto, zlecenie

    Stawka godzinowa 2022 i umowa zlecenie – kwota netto i brutto? Ile wynosi minimalne wynagrodzenie na umowach cywilnoprawnych, a ile na umowie o pracę?

    Elektroniczny system kadrowy na praca.gov.pl - nowa ustawa

    Elektroniczny system kadrowy na praca.gov.pl to ułatwienie dla mikroprzedsiębiorcy, rolnika i osoby fizycznej. Za pomocą systemu będzie można zawrzeć umowę o pracę i zlecenia. Automatycznie dokona zgłoszenia do ZUS i KAS, wyliczy wynagrodzenie, składki, podatki i rozliczy urlopy.

    Podwyżka minimalnego wynagrodzenia 2022 a inne świadczenia

    Podwyżka minimalnego wynagrodzenia w 2022 r. wpłynie na wysokość innych świadczeń, np. odprawy, odszkodowania, wynagrodzenia za czas gotowości do pracy i przestój, dodatek za pracę w nocy. Ile wyniosą?

    Praca w upały - zalecenia GIP

    Praca w upały - GIP wydał zalecenia dla pracodawców w związku z wysokimi temperaturami. Jakie obowiązki bhp mają pracodawcy względem pracowników?

    Staż z urzędu pracy 2021 - wynagrodzenie, urlop, L4, ciąża

    Staż z urzędu pracy odbywa osoba bezrobotna. Jakie wynagrodzenie za staż należy się w 2021 r.? Czy stażysta ma prawo do L4 i urlopu? Co w przypadku ciąży?

    Umowa o pomocy przy zbiorach - KRUS 2021

    Umowa o pomocy przy zbiorach w 2021 r. - rolnicy ubezpieczeni w KRUS mogą podpisywać umowy cywilnoprawne na pomoc przy zbiorach. Jaka jest stawka godzinowa?

    Strategia Demograficzna 2040 - zmiany w Kodeksie pracy

    Strategia Demograficzna 2040 przewiduje duże zmiany w Kodeksie pracy. Rodzice będą chronieni przed zwolnieniem i zapewnia się im elastyczną pracę.

    Urlop rodzicielski - rewolucyjne zmiany w 2022 r.

    Urlop rodzicielski - do 2 sierpnia 2022 r. wejdą w życie rewolucyjne zmiany w urlopach rodzicielskich dla ojców. Co się zmieni?

    Bonusy i dni wolne dla zaszczepionych pracowników - PIP

    Bonusy i dni wolne dla zaszczepionych pracowników - co na to PIP? Czy to zgodne z Kodeksem pracy?

    Sygnalista - nowe przepisy od grudnia 2021 r.

    Sygnalista - nowe przepisy implementujące dyrektywę unijną mają wejść w życie w grudniu 2021 r. Kto to sygnalista? Jaki będzie system zgłaszania nieprawidłowości w zakładzie pracy?

    Pracownicy fizyczni w czasie pandemii [RAPORT]

    Pracownicy fizyczni - jak wpłynęła na nich pandemia COVID-19? Zapoznaj się z wynikami raportu "Kariera okiem fachowca".

    Ilu Polaków pracuje po 60. roku życia?

    Praca po 60. roku życia - ilu Polaków nadal pracuje po ukończeniu 60 lat?

    Minimalne wynagrodzenie w 2022 r. netto

    Minimalne wynagrodzenie w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Ustawa dezubekizacyjna - Trybunał Konstytucyjny

    Ustawa dezubekizacyjna - Trybunał Konstytucyjny orzekł, że obniżenie renty inwalidzkiej byłym funkcjonariuszom służb bezpieczeństwa PRL jest zgodne z konstytucją.

    Minimalna płaca w 2022 r. - 3000 zł brutto

    Minimalna płaca w 2022 r. - 3000 zł brutto to propozycja rządu. Minimalna stawka godzinowa wyniesie 19,50 zł brutto.

    Waloryzacja środków na kontach i subkontach ZUS 2021

    Waloryzacja środków zgromadzonych na kontach i subkontach w ZUS odbywa się corocznie w czerwcu. W 2021 r. wyniosła 5,41%. O ile zwiększył się stan kont przyszłych emerytów?

    System kadrowo-płacowy - od czego zależy cena?

    System kadrowo-płacowy a cena - od czego zależy, ile kosztuje?