Kategorie

Dyskryminacja ze względu na niepełnosprawność w świetle przepisów UE

Agnieszka Zwolińska
Pracodawca nie ma obowiązku dalszego zatrudniania pracownika, który stał się niepełnosprawny, gdy kontynuowanie zatrudnienia wiązałoby się dla pracodawcy z ogromnymi kosztami.

Dyskryminacja w zatrudnieniu polega na gorszym traktowaniu pracownika w stosunku do innego pracownika znajdującego się w porównywalnej sytuacji ze względu na kryterium uznane za dyskryminacyjne. W związku z tym kluczowym elementem, od którego zależy ustalenie, czy nierówne traktowanie pracownika jest dyskryminacją czy nie, jest przyczyna nierównego traktowania. Jeżeli przyczyna nierównego traktowania została wymieniona w katalogu przyczyn dyskryminacji, to mamy od czynienia z nierównym traktowaniem stanowiącym dyskryminację.

Dyrektywa unijna

Reklama

Prawo wspólnotowe zawiera zamknięty katalog kryteriów dyskryminacji, wśród których wymienia się niepełnoprawność. W 2000 r. została uchwalona dyrektywa, która wyznacza ogólne ramy walki z dyskryminacją ze względu na religię lub przekonania, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną w odniesieniu do zatrudnienia i pracy (art. 1 dyrektywy Rady 2000/78/WE – zwanej dalej dyrektywą).

Zakaz dyskryminacji ma zastosowanie do wszystkich podmiotów, zarówno sektora publicznego, jak i prywatnego, w odniesieniu m.in. do warunków dostępu do zatrudnienia (w tym kryteriów selekcji i warunków rekrutacji), awansu zawodowego, kształcenia zawodowego, warunków zatrudnienia i pracy, warunków wynagrodzenia i zwalniania (art. 3 dyrektywy).

Definicja pracownika niepełnosprawnego na tle rozstrzygnięć Trybunału Sprawiedliwości

Reklama

Kwestią zasadniczą do zastosowania regulacji zakazujących dyskryminacji w zatrudnieniu ze względu na niepełnosprawność jest zdefiniowanie pojęcia niepełnosprawności. Pomocny w tym przypadku jest wyrok Trybunału Sprawiedliwości wydany w sprawie Sonia Chacón Navas przeciwko Eurest Colectividades SA (C-13/05).

Pani S. Chacón Navas była zatrudniona przez spółkę Eurest. W dniu 14 października 2003 r. musiała przerwać pracę z powodu choroby. 28 maja 2004 r. Eurest rozwiązała z Panią S. Chacón Navas umowę o pracę bez przedstawienia przyczyny. Pani S. Chacón Navas wniosła pozew przeciwko byłemu pracodawcy, podnosząc, że rozwiązanie umowy o pracę było nieważne z uwagi na nierówność traktowania i dyskryminację, których wyłączną przyczyną było przerwanie przez nią na okres 8 miesięcy pracy z powodu choroby. Sąd krajowy prezentował stanowisko, że pracownica powinna podlegać ochronie we właściwym czasie na podstawie zakazu dyskryminacji ze względu na niepełnosprawność. Uzasadniał to tym, że choroba może często pociągać za sobą nieodwracalną niepełnosprawność i nieobjęcie pracownika ochroną w takiej sytuacji mogłoby prowadzić do stosowania niekontrolowanych praktyk dyskryminacyjnych.


Trybunał stwierdził na wstępie, że dyrektywa nie nakazuje ustawodawcom krajowym, jak mają zdefiniować pojęcie „niepełnosprawność”. Jednocześnie stwierdził, że należy określić jednolitą i wspólną dla krajów członkowskich definicję niepełnosprawności.

Ponadto Trybunał dodał, że w prawie wspólnotowym przez „niepełnosprawność” należy rozumieć długookresowe ograniczenie wynikające z naruszenia funkcji fizycznych, umysłowych lub psychologicznych, które stanowi przeszkodę dla danej osoby w uczestniczeniu w życiu zawodowym. Tym samym oznacza to po pierwsze, że niepełnosprawności nie można zrównywać z chorobą, a więc zakaz dyskryminacji ze względu na niepełnosprawność nie obejmuje jakiejkolwiek choroby. Po drugie, o niepełnosprawności można mówić dopiero wtedy, gdy istnieje prawdopodobieństwo, że ograniczenie pracownika w uczestniczeniu w życiu zawodowym będzie trwało przez długi czas.

Z wyroku Trybunału wydanego w powołanej powyżej sprawie wynika jeszcze jeden wniosek. Jak już wspomniano, w prawie wspólnotowym katalog przyczyn uznanych za dyskryminacyjne jest katalogiem zamkniętym. Jeżeli więc przepis prawa wspólnotowego nie kwalifikuje określonej przyczyny nierównego traktowania pracowników jako przyczyny dyskryminacji, to nie można mówić o istnieniu zakazu dyskryminacji ze względu na tę przyczynę.

Zwalczanie dyskryminacji

Unia Europejskiej w traktacie o jej funkcjonowaniu została zobowiązana do podjęcia środków niezbędnych w celu zwalczania wszelkiej dyskryminacji ze względu na płeć, rasę lub pochodzenie etniczne, religię lub światopogląd, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną (art. 19 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej). Biorąc pod uwagę, że powyższy katalog jest katalogiem zamkniętym oraz że wśród ww. kryteriów dyskryminacji nie została wskazana choroba, uzasadniony jest wniosek, że nie ma podstaw do objęcia zakazem dyskryminacji nierównego traktowania pracownika ze względu na chorobę.

Uwzględniając powyższe uwagi o zakazie dyskryminacji ze względu na niepełnosprawność oraz to, że zakres tego zakazu obejmuje również etap rozwiązania stosunku pracy, warto zastanowić się, czy pracodawca może zwolnić pracownika (który stał się niepełnosprawny w stopniu uniemożliwiającym mu dalsze wykonywanie pracy), wskazując jako przyczynę zwolnienia niepełnosprawność tego pracownika.

Aby udzielić odpowiedzi na tak postawione pytanie, trzeba sięgnąć do art. 5 dyrektywy. Zgodnie z tym przepisem pracodawca w celu zagwarantowania przestrzegania zasady równego traktowania osób niepełnosprawnych podejmuje właściwe w konkretnej sytuacji środki, aby umożliwić osobie niepełnosprawnej dostęp do pracy, jej wykonywanie lub rozwój zawodowy bądź kształcenie, jeśli środki te nie nakładają na pracodawcę nieproporcjonalnie wysokich obciążeń. Dalej stanowi, że obciążenia te nie są nieproporcjonalne, jeżeli są w wystarczającym stopniu rekompensowane ze środków istniejących w ramach polityki prowadzonej przez dane państwo członkowskie na rzecz osób niepełnosprawnych. W związku z powyższym pracodawca nie ma obowiązku dalszego zatrudnienia pracownika (również przyjmowania do pracy, promowania), który z uwagi na swoją niepełnosprawność nie jest w dyspozycji wykonywać pracy na danym stanowisku, jeżeli w określonej sytuacji przyjęcie środków umożliwiających takiemu pracownikowi wykonywanie pracy stanowiłoby dla pracodawcy nieproporcjonalnie wysokie obciążenie.

Podstawa prawna:

  • dyrektywa Rady 2000/78/WE z 27 listopada 2000 r. ustanawiająca ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy (DzUrz WE L 303 z 2.12.2000 r., s. 16–22),
  • art. 19 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (DzUrz UE C 115 z 9.05.2008 r.)
Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator wymiaru urlopu wypoczynkowego pozwala wyliczyć, ile dni urlopu przysługuje pracownikowi.

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni - zwolnienie z ZUS

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni mogą składać wnioski o zwolnienie z ZUS za lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r. Do kiedy? Jakie warunki należy spełnić?

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa przyznaje postojowe i zwolnienie z ZUS. Jakie kody PKD? Jakie warunki należy spełnić? Do kiedy złożyć wniosek?

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS otrzymują wsparcie z ZUS. Mogą liczyć na postojowe i zwolnienie z opłacania składek. Do kiedy można składać wnioski?

    Minimalna płaca w 2022 r. brutto netto

    Minimalna płaca w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Emerytura brutto netto - kalkulator

    Emerytura brutto - ile to netto? Kalkulator emerytalny pozwala ustalić wysokość emerytury. Oblicz.

    Ochrona przedemerytalna - ile lat?

    Ochrona przedemerytalna - ile lat trwa ochrona przed zwolnieniem? Od ilu lat pracownika zaczyna obowiązywać pracodawcę?

    Strategia Demograficzna 2040 - ocena Konfederacji Lewiatan

    Strategia Demograficzna 2040 jest zbyt ogólna i nie odpowiada współczesnym trendom związanym z rodziną. Jak ocenia ją Konfederacja Lewiatan?

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu. Czy trzeba poinformować ZUS o zmianie miejsca pobytu?

    Zmiana dostawcy PPK wymaga konsultacji z załogą

    Zmiana dostawcy PPK wymaga konsultacji z załogą czyli z zakładową organizacją związkową lub inną reprezentacją osób zatrudnionych.

    Emerytura bez podatku – tabela

    Emerytura bez podatku - tabela z kwotą netto w 2021 r. i po zmianach w 2022 r. wskazuje, ile emeryt otrzyma na rękę po podwyżce.

    Pracownik oczekuje elastyczności zatrudnienia

    Elastyczność zatrudnienia - tego oczekuje pracownik od miejsca pracy.

    Pracownicy ocenili sytuację w zakładach pracy [BADANIE]

    Sytuacja w zakładach pracy została oceniona przez pracowników. Jakie są wyniki badania CBOS?

    Kasy zapomogowo-pożyczkowe u pracodawców - projekt ustawy

    Kasy zapomogowo-pożyczkowe u pracodawców - komisje sejmowe pozytywnie zaopiniowały projekt ustawy. Projekt reguluje zasady tworzenia, organizowania i działania kas w zakładach pracy.

    Pracownicy PIP z dodatkowym urlopem wypoczynkowym

    Dodatkowy urlop wypoczynkowy zostanie przyznany niektórym pracownikom PIP. Ile dni?

    Emerytury czerwcowe od 2009 do 2019 r. - ponowne przeliczenie

    Emerytury czerwcowe od 2009 do 2019 r. będą ponownie przeliczone. Takie rozwiązanie przewiduje nowelizacja ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

    Państwowy egzamin na maszynistę od 2023 r. - projekt

    Państwowy egzamin na maszynistę od 2023 r. przewiduje projekt nowelizacji ustawy o transporcie kolejowym. Co się zmieni?

    Szczepienia pracowników przeciwko COVID-19 - stanowisko PIP

    Szczepienia pracowników przeciwko COVID-19 są celowe i zasadne, lecz mają charakter dobrowolny. To oficjalne stanowisko PIP na temat szczepień pracowników.

    Pracownik niepełnosprawny - zwolnienie lekarskie, czas pracy

    Pracownik niepełnosprawny - jakie ma uprawnienia? Jakie są zasady przebywania na zwolnieniu lekarskim? Jaki jest wymiar czasu pracy pracownika niepełnosprawnego? Co z urlopem wypoczynkowym?

    5 korzyści z audytu wynagrodzeń

    Audyt wynagrodzeń przynosi liczne korzyści. Poniższy artykuł omawia 5 najważniejszych z nich.

    Badania do celów sanitarno-epidemiologicznych

    Badania sanitarno-epidemiologiczne to dodatkowa weryfikacja zdrowotna wymagana do pracy, przy wykonywaniu której istnieje możliwość przeniesienia zakażenia lub choroby zakaźnej na inne osoby.

    Reforma rynku pracy w Polsce

    Reforma rynku pracy w Polsce jest częścią Krajowego Planu Odbudowy. Jakie zmiany zakłada nowy model polityki zatrudnienia?

    Zakaz noszenia hidżabu w miejscu pracy - wyrok TSUE

    Hidżab w miejscu pracy - pod pewnymi warunkami można wprowadzić zakaz noszenia hidżabu w pracy. Tak zdecydował TSUE w swoim wyroku. Krytykuje go Prezydent Turcji.

    Ile osób odbiera telefony służbowe na urlopie?

    Telefon służbowy na urlopie? Ile osób odbiera je podczas urlopowego wypoczynku?

    Przeciętne wynagrodzenie i zatrudnienie - czerwiec i II kwartał 2021

    Przeciętne wynagrodzenie i zatrudnienie - ile wyniosło w czerwcu i II kwartale 2021 r.? GUS podaje kwoty.