Czy można zmusić pracownika do wykorzystania zaległego urlopu

Mogą Państwo udzielić pracownikom zaległego urlopu wypoczynkowego nawet wtedy, gdy nie wyrażają na to zgody.

Urlopu wypoczynkowego, który nie został wykorzystany w 2007 r., powinni Państwo udzielić pracownikom najpóźniej do 31 marca 2008 r. Taki obowiązek upoważnia pracodawcę do udzielenia zaległego urlopu nawet wtedy, gdy pracownik nie chce wykorzystać tego urlopu w terminie przewidzianym przepisami. Stanowisko to potwierdza orzecznictwo Sądu Najwyższego. W wyroku z 24 stycznia 2006 r. (I PK 124/05, M.P.Pr. 2006/3/119) sąd uznał, że: pracodawca może wysłać pracownika na zaległy urlop, nawet gdy ten nie wyraża na to zgody.

Mają zatem Państwo prawo, pomimo sprzeciwu pracowników, skierować ich na zaległy urlop wypoczynkowy.

Jeżeli pracownicy odmawiają wykorzystania zaległego urlopu, najlepiej postąpić w następujący sposób:

• sporządzić pisemną notatkę służbową, dotyczącą odmowy wykorzystania zaległego urlopu w I kwartale br. Notatka taka będzie dowodem, że pracownik nie chciał wykorzystać zaległego urlopu wypoczynkowego i dlatego został na niego skierowany jednostronnie przez pracodawcę. Notatka powinna być podpisana przez pracownika i pracodawcę lub upoważnioną przez niego osobę. W razie odmowy jej podpisania przez pracownika, taką notatkę powinny podpisać ewentualnie inne osoby, które były świadkami niewyrażenia przez pracownika zgody na wykorzystanie zaległego urlopu wypoczynkowego do 31 marca 2008 r.,

• poinformować na piśmie pracownika o terminie udzielenia mu zaległego urlopu. Termin ten powinien być w takim przypadku narzucony jednostronnie przez pracodawcę i przypadać z reguły pod koniec I kwartału danego roku (w pierwszych miesiącach I kwartału roku, tj. w styczniu czy lutym pracownik może skutecznie odmówić udzielenia zaległego urlopu, wyjaśniając, że wykorzysta go np. w marcu),

• w razie stawienia się pracownika do pracy w terminie, w którym powinien wykorzystywać na polecenie pracodawcy zaległy urlop, należy nie dopuścić go do wykonywania pracy, informując, że przebywa na urlopie zaległym i nie musi świadczyć pracy,

• w ewidencji czasu pracy należy odnotować, że pracownik przebywał na urlopie wypoczynkowym.

Żeby uniknąć kłopotów z udzielaniem pracownikom zaległego urlopu, warto zaplanować go w planie urlopów. Jeżeli pracownik zgodzi się na ustalenie w planie urlopów, że wykorzysta zaległy urlop w I kwartale roku, to później nie może odmówić jego wykorzystania w ustalonym w ten sposób terminie.

Przyjmuje się, że udzielenie zaległego urlopu po I kwartale danego roku jest dopuszczalne na wniosek pracownika. Jeżeli bowiem pracownik uważa, że lepiej wykorzysta zaległy urlop np. w okresie letnim, to nie ma przeszkód, żeby pracodawca się na taki wniosek zgodził. Pracodawca powinien zachować w takim przypadku wniosek pracownika, złożony w formie pisemnej, na wypadek kontroli Państwowej Inspekcji Pracy. Pracodawca nie musi się zgodzić na udzielenie pracownikowi urlopu zaległego po 31 marca. W omawianej sytuacji mamy jednak do czynienia z innym przypadkiem. Pracownicy bowiem w ogóle odmawiają wykorzystania zaległego urlopu, a nie proszą o jego udzielenie w innym terminie.

Należy też zwrócić uwagę, że przepisy (art. 168 Kodeksu pracy) nakazują jedynie udzielenie zaległego urlopu w I kwartale danego roku. Oznacza, to że pracownik nie musi wykorzystać tego urlopu do 31 marca. Wystarczy, żeby rozpoczął wykorzystywanie zaległego urlopu do tego czasu.

Marek Skałkowski