Kategorie

Jaki urlop przysługuje pracownikowi podejmującemu swoją pierwszą pracę

Małgorzata Jankowska
Pracownik rozpoczynający swoją karierę zawodową korzysta z urlopu wypoczynkowego na odmiennych zasadach niż reszta pracowników. Co miesiąc nabywa prawo tylko do jego części.
Osoby podejmujące swoją pierwszą w życiu pracę co miesiąc zyskują prawo do części urlopu wypoczynkowego. Nie mogą więc zaraz na początku kariery skorzystać z dłuższego wypoczynku. Ten będzie im przysługiwał dopiero po kilku miesiącach. Osoby takie w roku kalendarzowym, w którym podjęły pracę po raz pierwszy, z upływem każdego miesiąca tej pracy uzyskują bowiem prawo tylko do 1/12 wymiaru urlopu przysługującego im po przepracowaniu roku. Zatem, aby mogły iść na dłuższy urlop, muszą go sobie najpierw uzbierać.

Z 20 lub 26 dni

Po przepracowaniu każdego miesiąca pracy pracownik uzyskuje więc prawo do 1/12 z 20 lub 26 dni. Z ilu konkretnie, zależy od jego ogólnego stażu pracy. Będzie więc miał prawo do:

- 20 dni urlopu, jeżeli jest zatrudniony krócej niż dziesięć lat albo

- 26 dni urlopu, jeżeli jest zatrudniony co najmniej dziesięć lat.

Osoba podejmująca swoją pierwszą w życiu pracę nie ma oczywiście żadnego okresu zatrudnienia, do tej pory przecież nie pracowała. Nie oznacza to jednak, że na dłuższy urlop będzie mógła liczyć dopiero po faktycznym przepracowaniu dziesięciu lat. Do okresu, od którego zależy wymiar urlopu wypoczynkowego, wlicza się bowiem oprócz okresów pracy także inne okresy, m.in. nauki, odbywania czynnej służby wojskowej czy prowadzenia indywidualnego gospodarstwa rolnego.

Zwykle więc osoba zaczynająca dopiero pracę, choć nie ma jeszcze okresu zatrudnienia sensu stricto, ma określony staż urlopowy (okres, od którego zależy wymiar urlopu wypoczynkowego) chociażby z tytułu ukończenia określonego typu szkoły, np. szkoły wyższej (osiem lat), liceum ogólnokształcącego (cztery lata) czy też posiadania innych okresów zaliczanych do stażu.

Ustalając, czy z upływem miesiąca pracy będzie miała prawo do 1/12 z 20 czy też do 1/12 z 26 dni, wszystkie te okresy należy zsumować i do tak obliczonego stażu urlopowego doliczyć jeszcze rok hipotetycznego zatrudnienia. Pracownik zyskuje bowiem prawo do urlopu z upływem każdego miesiąca pracy w wymiarze 1/12 wymiaru urlopu przysługującego mu po przepracowaniu roku.

PRZYKŁAD: TRZEBA UWZGLĘDNIĆ ROK PRACY

Pracownik rozpoczął pracę 1 lutego. Jest to jego pierwsza praca. Pracownik ten ukończył studia wyższe i nie ma żadnych innych okresów wliczanych do stażu, od którego zależy wymiar urlopu. Obliczając temu pracownikowi staż, od którego zależy wymiar urlopu, należy więc wziąć pod uwagę osiem lat z tytułu ukończenia studiów wyższych oraz rok hipotetycznego zatrudnienia. Oznacza to, że pracownik ten będzie miał prawo do 1/12 z 20 dni urlopu wypoczynkowego. Bo taki wymiar urlopu przysługuje osobom zatrudnionym krócej niż 10 lat. Gdyby pracownik ten miał prawo doliczenia chociażby jednego roku prowadzenia gospodarstwa rolnego, z upływem każdego miesiąca pracy nabywałby prawo do 1/12 z 26 dni urlopu (8+ 1+ 1 = 10), bo taki wymiar przysługuje pracownikowi zatrudnionemu co najmniej 10 lat.

Urlop kolejny inaczej

Omówione wcześniej zasady nabywania prawa do urlopu dotyczą wyłącznie roku kalendarzowego, w którym pracownik podejmuje pierwszą pracę. W następnym roku nabywa on już bowiem prawo do tzw. kolejnego urlopu wypoczynkowego.

Wymiar kolejnego urlop ustala się albo na dzień 1 stycznia, jeśli pracownik ten kontynuuje zatrudnienie w następnym roku kalendarzowym, albo na dzień rozpoczęcia przez niego pracy w następnym roku kalendarzowym. Ustalając go, bierze się pod uwagę wszystkie okresy zaliczane do tzw. stażu urlopowego, nie dolicza się jednak okresu hipotetycznego zatrudnienia.

PRZYKŁAD: BEZ HIPOTETYCZNEGO ZATRUDNIENIA

Pracownik zatrudniony 1 lipca 2007 r. z upływem każdego miesiąca nabywał prawo do 1/12 z 26 dni. Do stażu, od którego liczy się wymiar urlopu, zaliczono mu bowiem okres nauki (osiem lat z tytułu ukończenia studiów wyższych), rok prowadzenia gospodarstwa rolnego i rok hipotetycznego zatrudnienia. 1 stycznia pracodawca, ustalając wymiar urlopu tego pracownika, może jednak wziąć pod uwagę tylko osiem lat z tytułu ukończenia studiów, rok prowadzenia gospodarstwa oraz sześć miesięcy zatrudnienia, co oznacza, że pracownik ten z tym dniem nabywa prawo do urlopu w wymiarze 20 dni. Dopiero z upływem roku pracy zyska on prawo do urlopu w wyższym wymiarze. Jeśli do tego czasu wykorzysta cały należny mu urlop (20 dni), będzie mu przysługiwał tzw. urlop uzupełniający.

Co to znaczy pierwsza praca

Ustalając uprawnienia urlopowe młodego pracownika, wiele osób zastanawia się, jak należy rozumieć termin pierwsza praca. Wątpliwości budzi zwłaszcza sytuacja, w której pracownik w roku kalendarzowym, w którym podejmuje swoją pierwszą pracę, zmienia pracodawców. Czy kolejne zatrudnienie w danym roku kalendarzowym uznać można również za pierwszą pracę? Moim zdaniem tak. Potwierdza to Maciej Nałęcz w komentarzu do Kodeksu pracy przygotowanym pod red. prof. dr. hab. Wojciecha Muszalskiego (Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2005 r.). Jego zdaniem trudno przyjąć, że celem ustawodawcy było pozbawienie prawa do urlopu pracowników podejmujących kolejne zatrudnienie w pierwszym roku pracy zawodowej. Dlatego uznać należy, że prawo do urlopu w pierwszym roku pracy nabywane jest niezależnie od tego, które jest to zatrudnienie.


Po upływie miesiąca

Pewne kłopoty sprawiać może także ustalenie, kiedy mija miesiąc pracy danego pracownika. Inaczej jest bowiem, gdy pracownik rozpoczyna pracę z pierwszym dniem miesiąca, inaczej, gdy w jego trakcie. I tak, jeśli pracownik podejmuje pracę:

• z pierwszym dniem miesiąca, np. 1 marca, wówczas miesiąc zatrudnienia upływa z ostatnim dniem tego miesiąca, czyli w tym przypadku 31 marca,

• w trakcie miesiąca, np. 10 lutego, wówczas miesiąc pracy upływa z upływem dnia w następnym miesiącu kalendarzowym, który datą poprzedza dzień nawiązania stosunku pracy, czyli 9 lutego.

Gdy pracownik pracuje krócej

W praktyce, szczególnie w przypadku osób zaczynających karierę zawodową, a więc często zatrudnianych na początek na okres próbny, umowy podpisywane są na okresy krótsze niż jeden miesiąc. To, czy zatrudniony w ten sposób pracownik nabędzie prawo do urlopu za te okresy, zależy od ich liczby i łącznego czasu ich trwania.

Pracownik zatrudniony tylko raz w danym roku kalendarzowym, przez np. 20 dni, nie nabędzie w ogóle prawa do urlopu wypoczynkowego za ten okres. Jeśli będzie zatrudniany na okresy krótsze niż jeden miesiąc, ale tych okresów w danym roku kalendarzowym będzie więcej, tak że łączny okres zatrudnienia będzie dłuższy niż 30 dni, pracownik będzie miał prawo do urlopu. W takim przypadku należy bowiem stosować art. 114 k.c., zgodnie z którym, jeśli termin jest oznaczony w miesiącach lub latach, a ciągłość terminu nie jest wymagana, miesiąc liczy się za dni 30, a rok za dni 365. W praktyce należy więc wszystkie okresy zatrudnienia takiego pracownika wyrażone w dniach zsumować, a otrzymany wynik podzielić przez 30. Za każde 30 dni pracownik ten będzie miał prawo do 1/12 wymiaru urlopu przysługującego mu po przepracowaniu roku.

PRZYKŁAD: SUMOWANIE OKRESÓW ZATRUDNIENIA

Pracownik swoją pierwszą w życiu pracę rozpoczął 1 września 2007 r. W firmie X pracował trzy tygodnie (21 dni). Następnie miał przerwę, a kolejną pracę podjął dopiero 10 grudnia. Pracownik ten prawo do pierwszego urlopu w wymiarze 1/12 z 20 dni nabył 18 grudnia (z upływem 30 dni pracy). I był to jedyny urlop, z jakiego ten pracownik mógł skorzystać w 2007 roku. 1 stycznia 2008 r. nabył bowiem prawo do kolejnego urlopu wypoczynkowego. Jego kolega swoją pierwszą pracę zaczął 10 grudnia 2007 r. i w związku z tym, że do końca roku kalendarzowego nie mógł wykazać się miesiącem pracy, nie nabył prawa do pierwszego urlopu. 1 stycznia 2008 r. zyskał od razu prawo do urlopu kolejnego.

Jak korzystać z urlopu

W związku z tym, że prawo do urlopu w pierwszym roku pracy pracownik nabywa sukcesywnie, z upływem każdego miesiąca pracy w wymiarze 1/12 z 20 dni (1,66 dnia urlopu) lub 1/12 z 26 dni (2,16 dnia urlopu) i wielkości tych się nie zaokrągla, pewne kłopoty sprawiać może korzystanie z takiego urlopu, szczególnie wtedy, gdy pracownik nie zamierza czekać i z upływem każdego miesiąca chce wziąć cały przysługujący mu urlop.

W takiej sytuacji praktycy radzą przeliczyć ten urlop na godziny, a nawet na minuty.

I tak urlop wypoczynkowy w wymiarze 1/12 z 20 dni wynosi 13 godzin i 20 minut.

Wynika to z następujących wyliczeń: 20 dni urlopu to inaczej 160 godzin, 160 godzin dzielone przez 12 daje pełnych 13 godzin, zostają jednak jeszcze 4 godziny, które zamienione na minuty dają 240 minut. Te podzielone prze 12 dają nam 20 minut.

Podobnie należy postąpić obliczając 1/12 z 26 dni. I tak 26 dni to 208 godzin, 208 godzin dzielone przez 12 daje 17 pełnych godzin, zostają 4 godziny, które zamienione na minuty dają 240 minut, które z kolei podzielone przez 12 dają 20 minut. Wynika z tego, że 1/12 z 26 dni to inaczej 17 godzin i 20 minut.

Praca w niepełnym wymiarze

Jeszcze trudniej jest udzielić urlopu pracownikowi, który rozpoczynając swoją karierę zawodową zostaje zatrudniony w niepełnym wymiarze czasu pracy, czyli np. na pół etatu. W takiej sytuacji, jeśli pracownik chce wziąć urlop już po pierwszym miesiącu pracy, obliczając, ile czasu może wypoczywać, trzeba:

• najpierw obliczyć podstawowy wymiar urlopu, w przypadku osoby zatrudnionej na pół etatu będzie to 10 dni (1/2 z 20 dni) albo 13 dni (1/2 z 26 dni),

• następnie obliczyć, ile wyniesie 1/12 z 10 lub 13 dni. W tym pierwszym przypadku będzie to 6 godzin i 40 minut, w drugim 8 godzin i 40 minut.

Wynika to z następujących obliczeń:

- 10 dni urlopu to inaczej 80 godzin. 80 godzin dzielone przez 12 daje 6 pełnych godzin, zostaje 8 godzin, które zamienione na minuty dają 480 minut, które z kolei podzielone przez 12 dają 40 minut,

- 13 dni urlopu to inaczej 104 godziny, 104 podzielone przez 12 to 8 pełnych godzin, zostaje jednak jeszcze 8 godzin, które zamienione na minuty dają 480 minut, które z kolei podzielone przez 12 dają 40 minut.

Pracodawca może oczywiście, aby ułatwić sobie życie, zaokrąglić z korzyścią dla pracownika ustalony wymiar urlopu do pełnych godzin lub dni. Ale zależy to od jego dobrej woli.

MAŁGORZATA JANKOWSKA

Podstawa prawna

• Art. 153-155 ustawy z 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm).

Poszerzaj swoją wiedzę, czytając naszą publikację
Karta Nauczyciela. Komentarz (PDF)
Karta Nauczyciela. Komentarz (PDF)
Tylko teraz
Źródło: GP
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Potwierdzenie z PUE ZUS pobierze także świadczeniobiorca

    Elektroniczne Potwierdzenie z PUE ZUS pobierze teraz także świadczeniobiorca, np. potwierdzenie prawa do emerytury, renty, zasiłku.

    Od wypłat z PPK zazwyczaj nie pobiera się podatku Belki

    Wypłaty z PPK - uczestnik PPK może w każdym czasie skorzystać ze swoich środków. W niektórych przypadkach wiąże się to jednak z obowiązkiem zapłaty 19% zryczałtowanego podatku dochodowego (tzw. podatku Belki).

    Potrzeby pracowników - wnioski z pandemii

    Potrzeby pracowników różnią się w zależności od rodzaju pracowników: fizycznych i biurowych. Jakie wnioski można wyciągnąć z pandemii COVID-19?

    Nadgodziny średniotygodniowe Polaków - pandemia

    Nadgodziny średniotygodniowe Polaków w czasie pandemii wzrosły. Statystyczny pracownik ma w tygodniu 5,5 godziny nadgodzin.

    Narzędzia do identyfikacji talentów - 3 zalety

    Narzędzia do identyfikacji talentów pozwalają zwiększyć potencjał firmy. Jakie są 3 główne zalety tego typu narzędzi?

    Odprawa z tytułu zwolnienia z pracy w pandemii - wątpliwości

    Odprawa z tytułu zwolnienia z pracy w czasie pandemii została uregulowana przepisami ustawy covidowej. Czy nowy limit wysokości odpraw odnosi się do wszystkich świadczeń? Jakie wątpliwości budzą nowe przepisy?

    Nowe święto państwowe w Polsce od 2021 r.

    Nowe święto państwowe w Polsce od 2021 r. ustanawia Prezydent RP. Święto będzie w grudniu. Czy oznacza to kolejny dzień wolny od pracy?

    Niebieska Karta UE - będą zmiany

    Niebieska Karta UE dotyczy zatrudniania cudzoziemców spoza UE. Odbywa się na innych zasadach niż obywateli państw członkowskich UE. Europarlament przyjął przepisy ułatwiające zatrudnianie obcokrajowców.

    Jak najniższa krajowa rosła od 2015 do 2022 r.?

    Najniższa krajowa w 2015 r. wynosiła 1750 zł brutto. W 2022 r. będzie to 3010 zł brutto. Najniższa krajowa wzrosła o 1260 zł.

    Dzień próbny w pracy - płatny czy nie?

    Dzień próbny w pracy a wynagrodzenie - czy jest płatny? Co na to prawo? W celu sprawdzenia pracownika należałoby podpisać umowę na okres próbny.

    PIT-2 a ukończenie 26 roku życia - kiedy złożyć?

    PIT-2 a ukończenie 26 roku życia - kiedy należy złożyć oświadczenie? Co z podwyższonymi kosztami przychodu?

    ZUS ERO - emerytura z datą wsteczną

    ZUS ERO to wniosek o emeryturę z datą wsteczną. Podstawą przyznania lub przeliczenia emerytury z datą wcześniejszą są przepisy covidowe. Dla kogo jest ten wniosek?

    Odprawa emerytalna - wysokość, warunki

    Jaka jest wysokość odprawy emerytalnej? Jakie warunki należy spełnić, aby ją otrzymać? Czy odprowadza się od niej podatek i składki ZUS? Kiedy wypłacić odprawę?

    Jakie są składniki wynagrodzenia za pracę?

    Składniki wynagrodzenia za pracę to przede wszystkim wynagrodzenie zasadnicze i dodatki. Czym premia różni się od nagrody?

    PPK: od 2022 r. stan oszczędności na mojeppk.pl

    PPK - od 2022 r. stan oszczędności będzie można sprawdzić na mojeppk.pl. Do jakich danych będzie miał dostęp każdy uczestnik PPK?

    Płaca minimalna 2022 - jest decyzja rządu

    Płaca minimalna w 2022 r. wzrośnie o 210 zł. Ile wyniesie płaca minimalna 2022? Jest już ostateczna decyzja rządu.

    Praca zdalna a migracje zarobkowe

    Jak praca zdalna wpływa na migracje zarobkowe? Czy na pewno jest ich teraz mniej? Oto wyniki badania.

    Urlop okolicznościowy - śmierć ojca

    Urlop okolicznościowy - śmierć ojca to okoliczność uprawniająca pracownika do wolnego od pracy. Ile dni przysługuje? Jaki jest termin ich wykorzystania?

    Praca zdalna a kolejne fale pandemii [RAPORT]

    Praca zdalna zyskiwała na popularności wraz z nastaniem kolejnych fal pandemii COVID-19. Sprawdź, jaki wpływ na pracę miały fale koronawirusa w Polsce i Unii Europejskiej.

    Co pracownicy mówią o pracodawcach w sieci?

    Pracownik i pracodawca - jak wyglądają stosunki z szefem? Co można przeczytać na ten temat w Internecie? Okazuje się, że najważniejsze jest dobre rozstanie.

    Urodzeni w latach 1984-1994 chcą całkowitej pracy zdalnej

    Całkowita praca zdalna najwięcej zwolenników ma wśród pracowników urodzonych w latach 1984-1994.

    Niemcy: odszkodowanie za kwarantannę tylko dla zaszczepionych

    Odszkodowanie za czas kwarantanny będzie przyznawane tylko zaszczepionym pracownikom? Taki projekt nowych przepisów powstał w Niemczech.

    Składka zdrowotna 2022 - Nowy Ład

    Składka zdrowotna w 2022 r. - jaką składkę wprowadza Nowy Ład? O ile wzrośnie składka na ubezpieczenie zdrowotne w 2022 r.?

    Wyższe wynagrodzenie młodocianych od 1 września 2021 r.

    Wyższe wynagrodzenie młodocianych pracowników przysługuje od 1 września 2021 r. Jakie są minimalne stawki?

    Odpis na ZFŚS 2022

    Odpis na ZFŚS w 2022 r. - jak zmienia się podstawa odpisu? O ile wzrośnie odpis podstawowy na ZFŚS w 2022 r.?