Kategorie

Niższy wymiar czasu pracy czy urlop wychowawczy

Anna Martuszewicz
Przepisy prawa pracy umożliwiają pracownikom uprawnionym do urlopu wychowawczego skorzystanie, w miejsce tego urlopu, z obniżenia wymiaru czasu pracy do wymiaru nie niższego niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy.

Artykuł 1867 k.p. przyznaje prawo wystąpienia z wnioskiem o obniżenie wymiaru czasu pracy wyłącznie pracownikom uprawnionym do urlopu wychowawczego. Zgodnie z art. 186 k.p., prawo to przysługuje pracownikom legitymującym się co najmniej sześciomiesięcznym stażem pracy (nie musi to być wykonywanie pracy przez 6 miesięcy; wystarczy tak długo trwający stosunek pracy).

Z urlopu skorzystać można w wymiarze 3 lat i nie dłużej niż do ukończenia przez dziecko czwartego roku życia.

Pracownik sprawujący opiekę nad dzieckiem, które z powodu stanu zdrowia potwierdzonego orzeczeniem o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności wymaga osobistej opieki, jest uprawniony do „dodatkowego” urlopu wychowawczego w wymiarze 3 lat, nie dłużej niż do ukończenia przez dziecko 18 roku życia.

Z uprawnienia do obniżenia wymiaru czasu pracy może skorzystać zarówno pracownik - ojciec lub opiekun dziecka, jak i pracownica - matka lub opiekunka, z tym że jeżeli oboje rodzice lub opiekunowie są zatrudnieni, z uprawnienia tego może korzystać tylko jedno z nich (art. 1891 k.p.).

Należy pamiętać, że uprawnienie, o którym mowa, przysługuje nie tylko pracownikom zatrudnionym w pełnym wymiarze czasu pracy - może z niego skorzystać także pracownik zatrudniony w niepełnym, ale wyższym niż pół etatu wymiarze czasu pracy.

Należy zwrócić uwagę, że z obniżenia wymiaru czasu pracy na podstawie art. 1867 k.p. mogą skorzystać też pracownicy, których pełny wymiar czasu pracy jest niższy od wynikającego z przepisów kodeksu pracy, np. pracownicy niepełnosprawni.

A zatem wniosek o obniżenie wymiaru czasu pracy może złożyć każdy pracownik spełniający wszystkie podane wyżej warunki. Okres skróconego czasu pracy może wynosić maksymalnie nawet 6 lat.

Realizacja uprawnienia

Obniżenie wymiaru czasu pracy następuje na wniosek pracownika. Przepisy nie regulują ani formy (ustna, pisemna) ani trybu składania/rozpatrywania wniosku (w tym terminu jego złożenia). Nie odsyłają także w tym zakresie do regulacji dotyczących udzielania urlopu wychowawczego.

W związku z tym należy przyjąć, że wniosek może być złożony w każdym czasie, nawet „z dnia na dzień”, oraz w dowolnej formie (nawet ustnie), zaś pracodawca ma obowiązek wniosek uwzględnić. Wątpliwości mogą pojawić się w zakresie doręczania wniosku; w tym zakresie należałoby - zdaniem autorki - stosować przepisy art. 61 k.c. w związku z art. 300 k.p. (traktując wniosek jako oświadczenie woli pracownika). Należałoby zatem uznać, że wniosek zostaje złożony z chwilą, gdy adresat (pracodawca) będzie miał możliwość zapoznania się z jego treścią.

Wobec braku szczegółowych regulacji pojawiają się pewne problemy dotyczące realizacji omawianego uprawnienia - w szczególności dotyczące cofnięcia i zmiany wniosku, wcześniejszej rezygnacji z obniżenia czasu pracy.




Nie ulega wątpliwości, że każda z tych czynności jest możliwa za zgodą pracodawcy. Nie jest jednakże dopuszczalne - zdaniem autora - jednostronna zmiana lub cofnięcie wniosku czy też rezygnacja z obniżenia wymiaru czasu pracy, choćby przy zachowaniu zasad przewidzianych dla urlopu wychowawczego, chyba że strony stosunku pracy umówią się inaczej. Wyjątkiem będzie sytuacja, gdy oświadczenie pracownika dotyczące odwołania wniosku dotrze do pracodawcy jednocześnie z wnioskiem lub wcześniej (art. 61 § 2 k.c. w związku z art. 300 k.p.).

Wniosek o obniżenie wymiaru czasu pracy może być złożony w formie dowolnej. Wskazane jest jednak, aby zachowana została forma pisemna, co pozwoli pracownikowi udokumentować złożenie wniosku, zaś pracodawcy, że obniżenie zostało dokonane zgodnie z wnioskiem pracownika. W razie ustnego złożenia wniosku przez pracownika wskazane byłoby sporządzenie notatki potwierdzającej fakt złożenia i treść wniosku.

Z art. 1867 k.p. wysnuć można, że wniosek powinien określać datę rozpoczęcia i zakończenia korzystania z obniżenia wymiaru czasu pracy (choćby pośrednio poprzez wskazanie okresu), wymiar czasu pracy, do którego ma nastąpić obniżenie (nie może być niższy niż pół etatu).

Dopuszczalne jest wielokrotne składanie wniosku, a w każdym zaś kolejnym pracownik może wskazywać różne (obniżone) wymiary czasu pracy. Jedynym ograniczeniem pozostaje wymóg, aby wymiar ten nie był niższy aniżeli połowa wymiaru czasu pracy tego pracownika.

Oczywiście pracownik wskazując okres, w którym będzie chciał korzystać z obniżenia wymiaru czasu pracy, może oznaczyć go jako krótszy, aniżeli ten, w którym byłby uprawniony do urlopu wychowawczego.

Dodatkowo ze względu na to, że prawo to przysługuje tylko jednemu z pracujących rodziców (art. 1891 k.p.), pracownik powinien przedstawić oświadczenie o niekorzystaniu przez drugiego rodzica (opiekuna) z tego uprawnienia.

Wskazanie przez pracownika okresu, w których chciałby korzystać z obniżonego wymiaru czasu pracy, wiążę pracodawcę, o ile mieści się w okresie uprawnienia do urlopu wychowawczego.

Nie ma przeszkód prawnych, by pracownik wykorzystał część urlopu wychowawczego, w pozostałym okresie korzystając z obniżenia wymiaru czasu pracy.

Nowy rozkład czasu pracy
Obniżenie wymiaru czasu pracy pociąga za sobą konieczność ustalenia dla pracownika nowego rozkładu czasu pracy. Ustalenie nowego rozkładu czasu pracy stanowi uprawnienie wyłącznie pracodawcy, przepis nie nakazuje w tym przypadku uwzględnienia wniosku pracownika. Jednakże - ze względu na cel przepisu - wskazane byłoby osiągnięcie porozumienia pomiędzy stronami stosunku pracy w tym zakresie. Na przykład przy zatrudnieniu na pół etatu i podstawowym systemie czasu pracy pracownik może wykonywać pracę od poniedziałku do piątku po 4 godziny lub też dwa dni w tygodniu po 8 godzin, zaś trzeciego dnia 4.

Ustalenie nowego, indywidualnego rozkładu czasu pracy powinno nastąpić zgodnie z regułami określonymi w regulaminie pracy. Jeżeli regulamin dla pracowników zatrudnionych w określonym wymiarze czasu pracy przewiduje konkretny rozkład czasu pracy, pracownik, o którym mowa, powinien zostać zatrudniony zgodnie z tym rozkładem, chyba że strony stosunku pracy skorzystają z przepisu art. 142 k.p., czyli na wniosek pracownika zostanie ustalony indywidualny rozkład czasu pracy w ramach sytemu czasu pracy, jakim objęty jest pracownik. W razie braku wniosku pracownika, pracodawcy nie wolno ustalać rozkładu innego niż określony regulaminem pracy.

Pracownik korzystający z obniżenia wymiaru czasu pracy nie może być w żadnym razie traktowany jako osoba korzystająca z urlopu wychowawczego. Ze stwierdzenia tego wynikają istotne konsekwencje. Do pracownika, który złożył wniosek przewidziany w art. 1867 k.p., nie będą miały bowiem zastosowania przepisy dotyczące uprawnień lub obostrzeń przewidzianych dla osób korzystających z takich urlopów.

W szczególności do pracownika korzystającego z obniżenia wymiaru czasu pracy nie będą miały zastosowania regulacje dotyczące:
- szczególnej ochrony stosunku pracy w okresie od dnia złożenia wniosku (w okresie obniżenia wymiaru czasu pracy umowa może zostać rozwiązana na zasadach ogólnych),
- rezygnacji z obniżenia po uprzednim zawiadomieniu pracodawcy najpóźniej na 30 dni przed terminem zamierzonego powrotu do pracy na pełny wymiar czasu pracy,
- uzależnienie podjęcia pracy zarobkowej albo innej działalności, nauki czy szkolenia od sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem,
- możliwości wezwania do stawienia się do pracy w przypadku ustalenia, że pracownik trwale zaprzestał sprawowania opieki nad dzieckiem lub że uprawnienia do obniżenia czasu pracy korzystają w tym samym czasie oboje rodzice lub opiekunowie.

Nieuwzględnienie wniosku pracownika o obniżenie wymiaru czasu pracy skutkować może odpowiedzialnością za wykroczenie przeciwko prawom pracownika.


Podstawa prawna:
- ustawa z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (j.t. Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.).

Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry

    Minimalna płaca w 2022 r. - 3000 zł brutto

    Minimalna płaca w 2022 r. - 3000 zł brutto to propozycja rządu. Minimalna stawka godzinowa wyniesie 19,50 zł brutto.

    Waloryzacja środków na kontach i subkontach ZUS 2021

    Waloryzacja środków zgromadzonych na kontach i subkontach w ZUS odbywa się corocznie w czerwcu. W 2021 r. wyniosła 5,41%. O ile zwiększył się stan kont przyszłych emerytów?

    System kadrowo-płacowy - od czego zależy cena?

    System kadrowo-płacowy a cena - od czego zależy, ile kosztuje?

    Konkurs "HR OF CHANGE" – 18 czerwca poznamy zwycięzców!

    Konkurs "HR OF CHANGE" - już 18 czerwca ogłoszeni zostaną zwycięzcy! Kto otrzyma nagrodę w kategoriach: szkolenia i rozwój, zarządzanie zmianą, HR Business Partnering?

    Niepełny etat a praca ponadwymiarowa - jak wynagradzać?

    Niepełny etat a praca ponadwymiarowa - jak wynagradzać pracownika zatrudnionego na część etatu za pracę w godzinach ponadwymiarowych?

    Dodatek wyrównawczy do wynagrodzenia - jak obliczyć?

    Dodatek wyrównawczy do wynagrodzenia - jakie są zasady jego przyznawania? Jak obliczyć wysokość dodatku wyrównawczego?

    Transfer oszczędności PPK - pracodawca może pomóc

    Transfer oszczędności PPK - pracodawca może pomóc pracownikowi (uczestnikowi PPK) w przeniesieniu oszczędności między rachunkami PPK. Ustawa o PPK określa dwie takie sytuacje.

    Zatrudnienie Brytyjczyka po brexicie

    Zatrudnienie Brytyjczyka po brexicie - jak brexit wpłynął na zatrudnienie pracownika z Wielkiej Brytanii w Polsce? Co z dokumentami? Jakich formalności trzeba dokonać?

    Nadanie statusu płatnika składek - wyrok TK (K 15/16)

    Wyrok Trybunału Konstytucyjnego o sygn. akt K 15/16 - czy TK uznał wniosek o nadanie statusu płatnika składek pracodawcy, którego pracownik wykonuje na jego rzecz pracę w ramach umowy cywilnoprawnej zawartej z osobą trzecią?

    Zadaniowy czas pracy a praca zdalna

    Zadaniowy czas pracy a praca zdalna - jak wprowadzić? Jak ewidencjonować i kontrolować czas pracy zdalnej w systemie zadaniowym?

    Dlaczego pracodawcy płacą Ukraińcom więcej niż Polakom?

    Pracodawcy chcą płacić Ukraińcom więcej niż Polakom? Dlaczego?

    Umowy o pracę i zlecenia zawierane online na praca.gov.pl

    Umowy o pracę i zlecenia zawierane online. Ministerstwo Rozwoju, Pracy i Technologii przygotowuje projekt ustawy o zawieraniu i rozliczaniu umów w sposób elektroniczny przez niektórych pracodawców. Ustawa ta ma pozwolić mikroprzedsiębiorcom, rolnikom, a także osobom fizycznym, zatrudniającym pracowników, czy zleceniobiorców, na zawieranie umów o pracę i umów zlecenia według gotowych szablonów na portalu praca.gov.pl. Ten nowy sposób zawierania ww. umów ma być dodatkową opcją dla wspomnianych pracodawców i zleceniodawców. Zawsze będzie można zatrudnić pracownika czy zleceniobiorcę w tradycyjny sposób. Projekt ten ma zostać przyjęty przez Radę Ministrów w III kwartale 2021 r.

    Wypadki przy pracy - I kwartał 2021 [GUS]

    Wypadki przy pracy - GUS podał dane za I kwartał 2021 r. Czy liczba wypadków spadła w porównaniu do roku 2020?

    HR-owca portret własny 2021 [RAPORT]

    HR-owca portret własny 2021 - raport przedstawia jak HRowcy radzili sobie w pandemii, jakie mają zadania, wyzwania i motywacje. Jak oceniają swoją pracę?

    Płaca minimalna w Niemczech w 2021 i 2022 r.

    Płaca minimalna w Niemczech w 2021 i 2022 r. - ile wynosi Mindestlohn? Ile wynosi netto?

    Urlop rodzinny na opiekę nad rodzicami lub wnukami

    Urlop rodzinny - 12 miesięczny urlop na opiekę nad chorymi rodzicami bądź wnukami dla babci lub dziadka to nowa propozycja urlopu. Czy będzie wprowadzony do Kodeksu pracy?

    Składka zdrowotna - Nowy Ład

    Składka zdrowotna a Nowy Ład - jaka zmiana w naliczaniu składki na ubezpieczenie zdrowotne została przewidziana od 2022 r.?

    Kodeks pracy - zmiana definicji pracownika

    Kodeks pracy - zmiana definicji pracownika przewidziana jest w projekcie ustawy o zmianie ustawy kodeksowej. Jaka miałaby być nowa definicja pracownika?

    Jedna płaca minimalna dla całego kraju to złe rozwiązanie?

    Płaca minimalna - jedna kwota dla całego kraju to złe rozwiązanie? Przedsiębiorcy proponują wprowadzenie minimalnego wynagrodzenia za pracę na poziomie 50% średniej płacy w danym regionie.

    Turcja - umowa o zabezpieczeniu społecznym

    Turcja - umowa o zabezpieczeniu społecznym funkcjonuje od 1 czerwca 2021 r. Czego dotyczy? Kto na niej skorzysta?

    Składka zdrowotna 2021 – działalność gospodarcza

    Składka zdrowotna w 2021 r. a działalność gospodarcza - ile wynosi wysokość składki zdrowotnej? Jak Nowy Ład wpłynie na wysokość składki zdrowotnej?

    Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron - wzór

    Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron - pobierz wzór druku. Jak rozwiązać umowę zgodnie z art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy? W jakiej formie dokonać porozumienia?

    Czy można zwolnić pracownika z powodu braku szczepienia?

    Zwolnienie niezaszczepionego pracownika - czy prawo pracy pozwala na rozwiązanie umowy z pracownikiem, który nie zaszczepił się przeciwko COVID-19?

    Kiedy pracownik ponosi odpowiedzialność materialną?

    Odpowiedzialność materialna pracownika - pracownik ponosi odpowiedzialność na zasadach ogólnych i za mienie powierzone w ramach dodatkowej umowy.

    Składki KRUS III kwartał 2021

    Składki KRUS w III kwartale 2021 r. - ile wynoszą rolnicze składki wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie?