Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Niższy wymiar czasu pracy czy urlop wychowawczy

Anna Martuszewicz
Przepisy prawa pracy umożliwiają pracownikom uprawnionym do urlopu wychowawczego skorzystanie, w miejsce tego urlopu, z obniżenia wymiaru czasu pracy do wymiaru nie niższego niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy.

Artykuł 1867 k.p. przyznaje prawo wystąpienia z wnioskiem o obniżenie wymiaru czasu pracy wyłącznie pracownikom uprawnionym do urlopu wychowawczego. Zgodnie z art. 186 k.p., prawo to przysługuje pracownikom legitymującym się co najmniej sześciomiesięcznym stażem pracy (nie musi to być wykonywanie pracy przez 6 miesięcy; wystarczy tak długo trwający stosunek pracy).

Z urlopu skorzystać można w wymiarze 3 lat i nie dłużej niż do ukończenia przez dziecko czwartego roku życia.

Pracownik sprawujący opiekę nad dzieckiem, które z powodu stanu zdrowia potwierdzonego orzeczeniem o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności wymaga osobistej opieki, jest uprawniony do „dodatkowego” urlopu wychowawczego w wymiarze 3 lat, nie dłużej niż do ukończenia przez dziecko 18 roku życia.

Z uprawnienia do obniżenia wymiaru czasu pracy może skorzystać zarówno pracownik - ojciec lub opiekun dziecka, jak i pracownica - matka lub opiekunka, z tym że jeżeli oboje rodzice lub opiekunowie są zatrudnieni, z uprawnienia tego może korzystać tylko jedno z nich (art. 1891 k.p.).

Należy pamiętać, że uprawnienie, o którym mowa, przysługuje nie tylko pracownikom zatrudnionym w pełnym wymiarze czasu pracy - może z niego skorzystać także pracownik zatrudniony w niepełnym, ale wyższym niż pół etatu wymiarze czasu pracy.

Należy zwrócić uwagę, że z obniżenia wymiaru czasu pracy na podstawie art. 1867 k.p. mogą skorzystać też pracownicy, których pełny wymiar czasu pracy jest niższy od wynikającego z przepisów kodeksu pracy, np. pracownicy niepełnosprawni.

A zatem wniosek o obniżenie wymiaru czasu pracy może złożyć każdy pracownik spełniający wszystkie podane wyżej warunki. Okres skróconego czasu pracy może wynosić maksymalnie nawet 6 lat.

Realizacja uprawnienia

Obniżenie wymiaru czasu pracy następuje na wniosek pracownika. Przepisy nie regulują ani formy (ustna, pisemna) ani trybu składania/rozpatrywania wniosku (w tym terminu jego złożenia). Nie odsyłają także w tym zakresie do regulacji dotyczących udzielania urlopu wychowawczego.

W związku z tym należy przyjąć, że wniosek może być złożony w każdym czasie, nawet „z dnia na dzień”, oraz w dowolnej formie (nawet ustnie), zaś pracodawca ma obowiązek wniosek uwzględnić. Wątpliwości mogą pojawić się w zakresie doręczania wniosku; w tym zakresie należałoby - zdaniem autorki - stosować przepisy art. 61 k.c. w związku z art. 300 k.p. (traktując wniosek jako oświadczenie woli pracownika). Należałoby zatem uznać, że wniosek zostaje złożony z chwilą, gdy adresat (pracodawca) będzie miał możliwość zapoznania się z jego treścią.

Wobec braku szczegółowych regulacji pojawiają się pewne problemy dotyczące realizacji omawianego uprawnienia - w szczególności dotyczące cofnięcia i zmiany wniosku, wcześniejszej rezygnacji z obniżenia czasu pracy.




Nie ulega wątpliwości, że każda z tych czynności jest możliwa za zgodą pracodawcy. Nie jest jednakże dopuszczalne - zdaniem autora - jednostronna zmiana lub cofnięcie wniosku czy też rezygnacja z obniżenia wymiaru czasu pracy, choćby przy zachowaniu zasad przewidzianych dla urlopu wychowawczego, chyba że strony stosunku pracy umówią się inaczej. Wyjątkiem będzie sytuacja, gdy oświadczenie pracownika dotyczące odwołania wniosku dotrze do pracodawcy jednocześnie z wnioskiem lub wcześniej (art. 61 § 2 k.c. w związku z art. 300 k.p.).

Wniosek o obniżenie wymiaru czasu pracy może być złożony w formie dowolnej. Wskazane jest jednak, aby zachowana została forma pisemna, co pozwoli pracownikowi udokumentować złożenie wniosku, zaś pracodawcy, że obniżenie zostało dokonane zgodnie z wnioskiem pracownika. W razie ustnego złożenia wniosku przez pracownika wskazane byłoby sporządzenie notatki potwierdzającej fakt złożenia i treść wniosku.

Z art. 1867 k.p. wysnuć można, że wniosek powinien określać datę rozpoczęcia i zakończenia korzystania z obniżenia wymiaru czasu pracy (choćby pośrednio poprzez wskazanie okresu), wymiar czasu pracy, do którego ma nastąpić obniżenie (nie może być niższy niż pół etatu).

Dopuszczalne jest wielokrotne składanie wniosku, a w każdym zaś kolejnym pracownik może wskazywać różne (obniżone) wymiary czasu pracy. Jedynym ograniczeniem pozostaje wymóg, aby wymiar ten nie był niższy aniżeli połowa wymiaru czasu pracy tego pracownika.

Oczywiście pracownik wskazując okres, w którym będzie chciał korzystać z obniżenia wymiaru czasu pracy, może oznaczyć go jako krótszy, aniżeli ten, w którym byłby uprawniony do urlopu wychowawczego.

Dodatkowo ze względu na to, że prawo to przysługuje tylko jednemu z pracujących rodziców (art. 1891 k.p.), pracownik powinien przedstawić oświadczenie o niekorzystaniu przez drugiego rodzica (opiekuna) z tego uprawnienia.

Wskazanie przez pracownika okresu, w których chciałby korzystać z obniżonego wymiaru czasu pracy, wiążę pracodawcę, o ile mieści się w okresie uprawnienia do urlopu wychowawczego.

Nie ma przeszkód prawnych, by pracownik wykorzystał część urlopu wychowawczego, w pozostałym okresie korzystając z obniżenia wymiaru czasu pracy.

Nowy rozkład czasu pracy
Obniżenie wymiaru czasu pracy pociąga za sobą konieczność ustalenia dla pracownika nowego rozkładu czasu pracy. Ustalenie nowego rozkładu czasu pracy stanowi uprawnienie wyłącznie pracodawcy, przepis nie nakazuje w tym przypadku uwzględnienia wniosku pracownika. Jednakże - ze względu na cel przepisu - wskazane byłoby osiągnięcie porozumienia pomiędzy stronami stosunku pracy w tym zakresie. Na przykład przy zatrudnieniu na pół etatu i podstawowym systemie czasu pracy pracownik może wykonywać pracę od poniedziałku do piątku po 4 godziny lub też dwa dni w tygodniu po 8 godzin, zaś trzeciego dnia 4.

Ustalenie nowego, indywidualnego rozkładu czasu pracy powinno nastąpić zgodnie z regułami określonymi w regulaminie pracy. Jeżeli regulamin dla pracowników zatrudnionych w określonym wymiarze czasu pracy przewiduje konkretny rozkład czasu pracy, pracownik, o którym mowa, powinien zostać zatrudniony zgodnie z tym rozkładem, chyba że strony stosunku pracy skorzystają z przepisu art. 142 k.p., czyli na wniosek pracownika zostanie ustalony indywidualny rozkład czasu pracy w ramach sytemu czasu pracy, jakim objęty jest pracownik. W razie braku wniosku pracownika, pracodawcy nie wolno ustalać rozkładu innego niż określony regulaminem pracy.

Pracownik korzystający z obniżenia wymiaru czasu pracy nie może być w żadnym razie traktowany jako osoba korzystająca z urlopu wychowawczego. Ze stwierdzenia tego wynikają istotne konsekwencje. Do pracownika, który złożył wniosek przewidziany w art. 1867 k.p., nie będą miały bowiem zastosowania przepisy dotyczące uprawnień lub obostrzeń przewidzianych dla osób korzystających z takich urlopów.

W szczególności do pracownika korzystającego z obniżenia wymiaru czasu pracy nie będą miały zastosowania regulacje dotyczące:
- szczególnej ochrony stosunku pracy w okresie od dnia złożenia wniosku (w okresie obniżenia wymiaru czasu pracy umowa może zostać rozwiązana na zasadach ogólnych),
- rezygnacji z obniżenia po uprzednim zawiadomieniu pracodawcy najpóźniej na 30 dni przed terminem zamierzonego powrotu do pracy na pełny wymiar czasu pracy,
- uzależnienie podjęcia pracy zarobkowej albo innej działalności, nauki czy szkolenia od sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem,
- możliwości wezwania do stawienia się do pracy w przypadku ustalenia, że pracownik trwale zaprzestał sprawowania opieki nad dzieckiem lub że uprawnienia do obniżenia czasu pracy korzystają w tym samym czasie oboje rodzice lub opiekunowie.

Nieuwzględnienie wniosku pracownika o obniżenie wymiaru czasu pracy skutkować może odpowiedzialnością za wykroczenie przeciwko prawom pracownika.


Podstawa prawna:
- ustawa z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (j.t. Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.).

Treść jest dostępna bezpłatnie,
wystarczy zarejestrować się w serwisie

Załóż konto aby otrzymać dostęp do pełnej bazy artykułów oraz wszystkich narzędzi

Posiadasz już konto? Zaloguj się.
Chcesz dowiedzieć się więcej, sprawdź »
Komplet: Kodeks pracy, Czas Pracy, Wynagrodzenia 2022
Komplet: Kodeks pracy, Czas Pracy, Wynagrodzenia 2022
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Święta i dni wolne od pracy w Polsce
    certificate
    Jak zdobyć Certyfikat:
    • Czytaj artykuły
    • Rozwiązuj testy
    • Zdobądź certyfikat
    1/10
    Dniami wolnymi od pracy zgodnie z ustawą z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy są:
    poniedziałki
    środy
    piątki
    niedziele
    Następne
    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Ustawa o OSP
    Ustawa o OSP to ziszczenie marzeń wielu pokoleń strażackich. 150 lat i więcej ochotniczej służby i jest - bardzo się cieszymy, że to się stało w roku jubileuszu 30-lecia powołania PSP - powiedział komendant główny PSP gen. brygadier Andrzej Bartkowiak.
    Wielkopolska Izba Lekarska powołała czterech Rzeczników Praw Lekarza
    Lekarze i lekarze dentyści mierzą się często z hejtem, agresją, czy konfliktami z pracodawcą .Wielkopolska Izba Lekarska powołała czterech Rzeczników Praw Lekarza, którzy w takich sytuacjach mają stanowić wsparcie dla kolegów.
    Czasowe zawieszenie stosowania przepisów prawa pracy – czy jest możliwe?
    Czasowe zawieszenie stosowania przepisów prawa pracy – czy jest możliwe?
    12 tys. uchodźców z Ukrainy znalazło pracę w woj. Pomorskim
    Na Pomorzu ok. 12 tys. uchodźców z Ukrainy znalazło pracę. Najnowsze statystyki przekazali w środę eksperci, w trakcie podpisywania listu intencyjnego powołującego Pomorską Platformę Współpracy na rzecz Cudzoziemców
    Nie tylko mama z dzieckiem na urlopie
    Dzisiaj nikogo nie dziwi fakt, że to tata zostaje z dzieckiem w domu a mama pracuje. Od kilku lat urlopy tacierzyński i dzielenie wychowawczego z mamą są wśród ojców coraz bardziej popularne. W pierwszych czterech miesiącach tego roku ZUS na Dolnym Śląsku wypłacił 26 tys. zasiłków macierzyńskich, z czego 4,6 tys. mężczyznom, którzy zdecydowali się zostać w domu z dzieckiem.
    Ponad połowa Polaków źle ocenia działania rządu na rynku pracy
    Aż 55% Polaków ocenia działania rządu na rynku pracy źle lub bardzo źle, a według 25% najbardziej w ich wyniku zyskują… bezrobotni. Spojrzenie na działania rządzących jest jednak w dużej mierze uzależnione od poglądów politycznych.
    L4 w ciąży – co warto wiedzieć?
    L4 w ciąży jest bardzo powszechnym zjawiskiem. Wynika to oczywiście z rozmaitych dolegliwości towarzyszących ciężarnym pracownicom. Dolegliwości te mogą utrudnić, a nawet uniemożliwić wykonywanie zawodu.
    Kobiety bardziej doceniane w branży przemysłowej
    – Klimat wokół kobiecego przywództwa jest coraz bardziej pozytywny. W branży przemysłowej, którą reprezentuję, zauważam, że bardzo doceniane są cechy i kompetencje, które wnoszą kobiety – mówi Beata Syczewska, dyrektorka Dywizji Robotyki ABB w Polsce. Mimo korzystnych zmian przemysł wciąż jednak ma twarz mężczyzny.
    Zmiany w wynagrodzeniach już od 1 lipca 2022 r.
    Ustawodawca zdecydował o wdrożeniu zmian w Polskim Ładzie od 1 lipca 2022 roku. Co zmieni się w kontekście wynagrodzeń?
    Polski Ład - zmiany od lipca 2022 r. Nowe kalkulatory
    Polecamy nowe kalkulatory, które uwzględniają zmiany w Polskim Ładzie od 1 lipca 2022 r. Zapraszamy do korzystania z kalkulatorów: wynagrodzeń, umów zlecenia, umów o dzieło!
    Webinarium „Podróże służbowe kierowców po zmianach” + certyfikat gwarantowany
    Zapraszamy na praktyczne webinarium „Podróże służbowe kierowców po zmianach” z gwarantowanym imiennym certyfikatem, które odbędzie się 31 maja 2022 roku. Polecamy!
    Kiedy Zielone Świątki w 2022 r.?
    Kiedy wypadają Zielone Świątki? Czy to dzień wolny od pracy? Czy można wtedy zrobić zakupy
    Praca zdalna coraz bliżej uregulowania w Kodeksie pracy
    Praca zdalna nie była dotychczas uregulowana w Kodeksie pracy. Projekt nowelizacji ustawy zakłada, że nowe regulacje zastąpią przepisy o telepracy. Jakie obowiązki przy poleceniu pracy zdalnej będzie miał pracodawca?
    Wynagrodzenie pielęgniarek i innych zawodów medycznych. Jakie zmiany?
    Wzrost wynagrodzeń w ochronie zdrowia ma zachęć młodych ludzi do studiowania na kierunkach medycznych i docenić doświadczonych pracowników – wskazał we wtorek wiceminister zdrowia Piotr Bromber.
    Dziecko w żłobku – już płyną pieniądze z ZUS
    W mieniony piątek 20 maja na konta żłobków popłynęły pierwsze pieniądze. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przelał w pierwszej transzy ponad 86 milionów złotych. Liczba dzieci, na które przyznano do tej pory dofinansowanie wynosi ponad 65 tys.
    Zmiany w Kodeksie pracy
    Rząd zajmuje się projektem nowelizacji Kodeksu pracy, która na stałe wprowadzi pracę zdalną do polskiego porządku prawnego.
    W ciągu 10 lat liczba pracujących wzrosła o ponad 2 mln
    W 2021 r., liczba pracujących 17,130 mln - była znacząco większa w porównaniu z wynikami spisu z 2011 r. (ponad 15 mln).
    Rząd zajmie się przepisami dot. pracy zdalnej i wykrywania alkoholu u pracowników
    Rada Ministrów zajmie się przepisami wprowadzającymi pracę zdalną jako rozwiązanie stałe, a także umożliwiającymi kontrolę pracowników na obecność alkoholu.
    Czym jest prawo pracy?
    Mówiąc o prawie pracy, często myślimy o Kodeksie pracy. Czy są jeszcze jakieś regulacje dotyczące stosunku pracy?
    Trzynasta emerytura ze Słowacji
    Słowacka instytucja ubezpieczeniowa (SIA) wypłaci w lipcu 2022 rl trzynastą emeryturę osobom, które pobierają emeryturę słowacką i mieszkają w Polsce.
    Od 2023 roku pracownicy automatycznie będą zapisani do PPK
    Wykorzystując dostępne w internecie kalkulatory PPK, można wyliczyć, że – odkładając tylko 56 zł miesięcznie – w ciągu roku zgromadzimy 1666 zł. Gdybyśmy chcieli te pieniądze odkładać samodzielnie w innym produkcie, oszczędzilibyśmy ok. 650–680 zł. Udział pracodawcy i dopłaty od państwa powodują więc, że zyskujemy dużo więcej – mówi Joanna Załęska, dyrektor biura PPK w Compensie.
    FORUM KADR I KSIĘGOWOŚCI 2022 - rabat 15% na zgłoszenia do 31 maja
    FORUM KADR I KSIĘGOWOŚCI 2022 odbędzie się w dniu 7 czerwca 2022 r. Można uzyskać rabat – 15% na zgłoszenia wysłane do 31 maja. Zapraszamy!
    Podwyżka płacy minimalnej w 2023 roku może przyspieszyć inflację
    Rząd rozważa podwyżkę minimalnego wynagrodzenia od początku 2023 r. do 3350 zł, a od lipca do 3500 zł. Obecnie wynosi ono 3010 zł. Wyższy od ustawowego wzrost płacy minimalnej i wskaźnika waloryzacji emerytur i rent może oznaczać dalszy niekontrolowany wzrost inflacji – ostrzega Konfederacja Lewiatan.
    Większość czasu pracy naukowców jest marnowana na biurokrację [WYWIAD]
    Nauka w Polsce rozwija się znacznie wolniej, niż mogłaby się rozwijać - ocenił w rozmowie z PAP prof. Grzegorz Węgrzyn, biolog molekularny. Jego zdaniem, nawet do 70-80 proc. normalnego czasu pracy naukowców jest marnowanego na działania biurokratyczne.
    Komu przysługuje ulga dla rodzin 4+?
    Ulga dla pracowników z co najmniej czworgiem dzieci – komu przysługuje? Czym jest?