Kategorie

Kiedy wykorzystać zaległy urlop

Anna Czajkowska
Urlopu wypoczynkowego niewykorzystanego przez pracownika w poprzednim roku kalendarzowym należy udzielić najpóźniej do końca marca bieżącego roku.

Pracodawca zobowiązany jest udzielić pracownikowi urlopu wypoczynkowego w tym roku kalendarzowym, w którym pracownik uzyskał do niego prawo (art. 161 k.p.). Jedynie w wyjątkowych przypadkach określonych w przepisach Kodeku pracy urlop może być przesunięty w czasie.

Przesunięcie terminu urlopu uzasadniają:

  • wniosek pracownika umotywowany ważnymi przyczynami (art. 164 § 1 k.p.),
  • szczególne potrzeby pracodawcy, jeżeli nieobecność pracownika spowodowałaby poważne zakłócenia w toku pracy (art. 164 § 2 k.p.),
  • niemożność rozpoczęcia urlopu z przyczyn usprawiedliwiających nieobecność w pracy (art. 165 k.p.),
  • przerwanie urlopu (art. 166 k.p.),
  • odwołanie z urlopu (art. 167 k.p.).

Urlop niewykorzystany w danym roku kalendarzowym, udzielany pracownikowi w terminie późniejszym, jest urlopem zaległym. Urlopu niewykorzystanego w terminie ustalonym zgodnie z planem urlopów albo w porozumieniu z pracownikiem należy udzielić najpóźniej do końca pierwszego kwartału następnego roku kalendarzowego (art. 168 k.p.). Urlop wypoczynkowy powinien być udzielany w naturze, a zasada ta dotyczy także urlopów zaległych. Termin przewidziany w art. 168 k.p. zostanie zachowany, jeśli pracownik rozpocznie wypoczynek najpóźniej 31 marca.

WAŻNE!

Obowiązek udzielenia zaległego urlopu w pierwszych trzech miesiącach roku nie dotyczy urlopu na żądanie, który niewykorzystany w danym roku nie przechodzi na kolejny rok.

Obowiązek udzielenia i skorzystania z urlopu

Mimo jednoznacznej regulacji art. 168 k.p. pracownik nie może samowolnie zdecydować, kiedy skorzysta z zaległego urlopu. Sąd Najwyższy podkreśla, że naruszenie przez pracodawcę obowiązku udzielania pracownikowi urlopu wypoczynkowego za dany rok do końca pierwszego kwartału następnego roku kalendarzowego nie uprawnia pracownika do rozpoczęcia po tym terminie urlopu bez zgody pracodawcy (wyrok SN z 5 grudnia 2000 r., I PKN 121/00).

Przykład

Reklama

W 2009 r. pracownik nie wykorzystał 5 dni urlopu. Pracodawca poinformował podwładnego, że skorzystanie z tych dni urlopu w pierwszym kwartale 2010 r. nie jest możliwe ze względu na konieczność zakończenia ważnego projektu. Naruszenie przez pracodawcę obowiązku udzielania zaległego urlopu w terminie określonym w art. 168 k.p. nie oznacza jednak, że pracownik – bez zgody przełożonego – może po upływie tego terminu samowolnie udać się na urlop.

Do udzielania urlopu zaległego stosuje się zasady ogólne wynikające z art. 163 k.p. Wynika z nich, że wniosek o udzielenie urlopu powinien być brany pod uwagę przez pracodawcę przy sporządzaniu planu urlopów, jednak nie jest on wiążący dla pracodawcy. Rolą pracodawcy jest zapewnienie normalnego i nieprzerwanego toku pracy, dlatego pracodawca może odmówić zgody na urlop, jeżeli uzna obecność pracownika w pracy za niezbędną.


Reklama

Samowolne udanie się na urlop stanowi ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych w rozumieniu art. 52 § 1 pkt 1 k.p. i jest podstawą do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika. Może jednak zdarzyć się tak, że w danym zakładzie pracy funkcjonuje utarty zwyczaj, zgodnie z którym pracownicy mogą oddalać się na urlop bez wyraźnej uprzedniej zgody przełożonego, a jedynie w przypadku, gdy wnioski urlopowe nie są uwzględniane, to pracownicy są zawiadamiani o niemożności rozpoczęcia pracy w proponowanym terminie. W takiej sytuacji, zdaniem Sądu Najwyższego, z reguły nie można przypisać znacznego stopnia winy (art. 52 § 1 pkt 1 k.p.) pracownikowi naruszającemu przepisy regulaminu pracy dotyczące zasad opuszczania miejsca pracy w czasie pracy oraz udzielenia urlopu wypoczynkowego, jeżeli jego zachowanie jest zgodne ze zwyczajem akceptowanym przez pracodawcę (wyrok z 26 czerwca 1998 r., I PKN 211/98). Z drugiej strony, pracodawca może wskazać termin w pierwszym kwartale roku, w którym pracownik zobowiązany będzie skorzystać z zaległego urlopu, nawet gdy ten nie wyraża na to zgody (wyrok SN z 24 stycznia 2006 r., I PK 124/05). Przepis art. 168 k.p. nie pozostawia pracodawcy wyboru w kwestii terminu wywiązania się z powinności udzielenia zaległych urlopów. W uzasadnieniu wyroku Sąd Najwyższy przypomniał, że prawo do urlopu wypoczynkowego określone jest przepisami o charakterze bezwzględnie obowiązującym i to w odniesieniu do obu stron stosunku pracy. Pracodawca jest zobowiązany do udzielenia pracownikowi urlopu wypoczynkowego w określonym wymiarze i terminie podanym według ustalonych zasad, a z drugiej strony pracownik nie może zrzec się prawa do urlopu (art. 152 § 2 k.p.) i nie może odmówić wykorzystania urlopu udzielonego zgodnie z przepisami prawa pracy.

Należy także dodać, że nieudzielenie zaległego urlopu wypoczynkowego do 31 marca następnego roku kalendarzowego stanowi wykroczenie przeciwko prawom pracownika. Kto wbrew obowiązkowi nie udziela przysługującego pracownikowi urlopu wypoczynkowego lub bezpodstawnie obniża wymiar tego urlopu, podlega karze grzywny od 1000 zł do 30 000 zł (art. 282 § 1 pkt 2 k.p.).

Urlop zaległy w okresie wypowiedzenia

Do urlopów zaległych zastosowanie znajduje regulacja art. 1671 k.p., który wskazuje, że w okresie wypowiedzenia umowy o pracę pracownik jest zobowiązany wykorzystać przysługujący mu urlop, jeżeli w tym okresie pracodawca udzieli mu urlopu. Zaległego urlopu udziela się w tym przypadku niezależnie od planu urlopów. Pracownik nie może odmówić skorzystania z urlopu w okresie wypowiedzenia. Jeśli natomiast pracodawca nie ma możliwości udzielenia pracownikowi urlopu w okresie wypowiedzenia, zatrudnionemu nie przysługuje roszczenie względem pracodawcy ani tym bardziej prawo do udania się na urlop bez wyraźnego przyzwolenia przełożonych.

Uprawnioną reakcją pracodawcy jest wówczas zmiana kwalifikacji podstaw rozwiązania stosunku pracy z dokonanej z zachowaniem okresu wypowiedzenia na rozwiązanie ze skutkiem natychmiastowym. W tym przypadku samowolne udanie się na urlop również traktuje się jako ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych (wyrok Sądu Najwyższego z 17 grudnia 1980 r., I PRN 136/80). Natomiast w momencie rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia, uprzednio dokonane wypowiedzenie zostaje unicestwione w tym sensie, że nie może już nastąpić jego skutek w postaci ustania stosunku pracy (wyroki SN z 28 czerwca 2005 r., III PK 44/05; z 10 lipca 2007 r., I PK 241/06).

Wykorzystanie zaległego urlopu w okresie wypowiedzenia nie daje podstaw do żądania ekwiwalentu pieniężnego.

Podstawa prawna:

  • art. 52, 152, 161, 163–168, 282 Kodeksu pracy,
  • wyroki Sądu Najwyższego z:

– 17 grudnia 1980 r. (I PRN 136/80, niepubl.),

– 26 czerwca 1998 r. (I PKN 211/98, OSNP 1999/14/457),

– 5 grudnia 2000 r. (I PKN 121/00, OSNP 2002/15/353),

– 28 czerwca 2005 r. (III PK 44/05, OSNP 2006/9–10/147),

– 24 stycznia 2006 r. (I PK 124/05, niepubl.),

– 10 lipca 2007 r. (I PK 241/06, OSNP 2008/17–18/254).

Poszerzaj swoją wiedzę, korzystając z naszego programu
INFORLEX Książki dla Firm
INFORLEX Książki dla Firm
Tylko teraz
598,00 zł
798,00
Przejdź do sklepu
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Kalkulator wynagrodzeń Polski Ład - umowa o dzieło 2022

    Kalkulator wynagrodzeń od umów o dzieło - czy Polski Ład wpłynie na wysokość wynagrodzenia netto w 2022 r.?

    PIP przeprowadzi kontrolę bez zapowiedzi

    Kontrola PIP już niedługo będzie mogła odbyć się bez zapowiedzi. Przewidziano to w nowelizacji ustawy Prawo przedsiębiorców.

    Lodołamacze 2021 - zgłoszenia do 15 sierpnia!

    Lodołamacze 2021 - zapraszamy do udziału w 16 edycji konkursu! Patronem medialnym wydarzenia jest portal Infor.pl.

    Zasiłek macierzyński - jakie zmiany?

    Zasiłek macierzyński - jakie zmiany chce wprowadzić ZUS? Czym jest okres wyczekiwania?

    Podatki i składka zdrowotna - zmiany od 1 stycznia 2022 r.

    Podatki i składka zdrowotna - jakie zmiany wprowadza Polski Ład? Co zmieni się od 1 stycznia 2022 r.?

    Planner kadrowo-płacowy na sierpień 2021 r.

    Planner kadrowo-płacowy na sierpień 2021 r. wymienia wszystkie obowiązki miesięczne. Jaki jest wymiar czasu pracy w sierpniu? Ile wynosi dodatek nocny?

    Obowiązek szczepień dla niektórych grup zawodowych?

    Obowiązek szczepień dla niektórych grup zawodowych może wejść w życie?

    Pracownicy punktów szczepień jak funkcjonariusze publiczni

    Pracownicy punktów szczepień będą traktowani jak funkcjonariusze publiczni. Co to oznacza?

    Zaświadczenie z ZUS ściągniesz z Internetu

    Zaświadczenie o wysokości emerytury lub zasiłku z ZUS można ściągnąć z Internetu. Jak stworzyć elektroniczne potwierdzenie?

    PIP - coraz częstsze kontrole i decyzje

    Kontrole PIP odbywają się coraz częściej. Gdzie jest ich najwięcej? Jakie branże są najczęściej kontrolowane?

    Kalkulator wynagrodzeń Polski Ład - zlecenie 2022

    Kalkulator wynagrodzeń od umów zlecenie w 2022 r. - jak Polski Ład wpłynie na wysokość wynagrodzenia netto przy zleceniu?

    IOSKU: ile masz na koncie w ZUS?

    IOSKU czyli informacja o tym, ile masz na koncie w ZUS. Jak sprawdzić? Ile wyniesie przyszła emerytura?

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń, umowa o pracę

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń pozwala obliczyć dla umowy o pracę wysokość pensji netto, zaliczki na podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie społeczne w 2022 r.

    Lista obecności a ewidencja czasu pracy – różnice

    Lista obecności pracowników - czy jest obowiązkowa? Czy zastępuje ewidencję czasu pracy? Jakie informacje można zamieścić w tych dokumentach kadrowych? Czy można prowadzić je w elektroniczny sposób? Wyjaśniamy w artykule.

    Pracodawca dyskryminuje pracownika - co można zrobić?

    Dyskryminacja w pracy - kiedy można mówić o nierównym traktowaniu pracowników? Co można zrobić, kiedy pracodawca dyskryminuje pracownika?

    Wpłaty do PPK także od wynagrodzenia po ustaniu zatrudnienia

    Wpłaty do PPK nalicza się także od wynagrodzenia wypłaconego uczestnikowi PPK po ustaniu zatrudnienia. Czy nalicza się je od nagrody stanowiącej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe? Jeśli tak, to w jakiej wysokości procentowej?

    Ile wynosi najniższa krajowa?

    Najniższa krajowa w 2021 i 2022 r. - ile wynosi brutto i netto? Jaka jest stawka godzinowa? Oto kalkulator wynagrodzeń.

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - zmiany w projekcie

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - jest nowa wersja projektu nowelizacji. Co się zmieni?

    Rejestracja w urzędzie pracy a umowa zlecenie, dzieło, działalność

    Rejestracja w urzędzie pracy - czy bezrobotny może wykonywać pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło lub prowadzić działalność nierejestrowaną?

    Prezeska, prawniczka, psycholożka - kobiety o feminatywach

    Feminatywy - jakim językiem pisane są oferty pracy? Jak kobiety oceniają żeńskie nazwy stanowisk, np. prezeska, prawniczka, psycholożka? Oto wyniki badania.

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca - jak uzyskać [PORADNIK]

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca. Od 1 stycznia 2018 roku obowiązują nowe regulacje prawne dotyczące cudzoziemców świadczących prace sezonową. O zezwolenie typu S, czyli na pracę sezonową, mogą ubiegać się pracodawcy, którzy planują zatrudnić obcokrajowców do pracy w rolnictwie, ogrodnictwie lub turystyce.

    Błędy w umowie o pracę - jak je poprawić?

    Błędy w umowie o pracę w zakresie wynagrodzenia i innych świadczeń - jak je poprawić?

    Pracodawcy nie chcą pracy zdalnej [BADANIE]

    Praca zdalna nie jest dla pracodawców najlepszym rozwiązaniem. Prawie wszyscy chcą powrotu do biur. Wprowadzą elastyczne godziny rozpoczęcia i zakończenia pracy.

    Udzielanie zaległego urlopu wypoczynkowego - ustawa o covid-19

    Zaległy urlop wypoczynkowy - jak udzielić zgodnie z ustawą o COVID-19?

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę i kwalifikacje pracownika. Obecnie skupia się na zatrudnianiu bezrobotnych. Rząd chce rozszerzyć jego kompetencje.