Kategorie

Co decyduje o uznaniu prac za wykonywane w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w świetle przepisów o emeryturach pomostowych?

Przepisy ustawy o emeryturach pomostowych określiły nowe zasady związane z zaliczaniem prac jako wykonywanych w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Co pracodawca musi wziąć pod uwagę, kwalifikując i oceniając pracę pracowników? Czy nazwa stanowiska może być podstawą do wpisania go do wykazu?

Na podstawie kryteriów kwalifikowania danego rodzaju prac jako prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze pracodawca ocenia, czy pracownik wykonuje pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze (art. 3 ustawy o emeryturach pomostowych). Kwalifikując i oceniając pracę, pracodawca powinien uwzględnić to, czy praca ta spełnia zdefiniowane wymogi, znajduje się w wykazie prac określonym w załączniku 1 i 2 do tej ustawy i czy jest wykonywana w pełnym wymiarze czasu pracy. Sama nazwa stanowiska ma charakter umowny i nie może być podstawą do kwalifikowania (bądź nie) stanowiska do tego wykazu.

UZASADNIENIE

Od 1 stycznia 2010 r. zakład pracy będzie zobowiązany prowadzić wykaz stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, oraz ewidencję pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.

Prace w szczególnych warunkach

Prace w szczególnych warunkach to prace związane z czynnikami ryzyka, które z wiekiem mogą z dużym prawdopodobieństwem spowodować trwałe uszkodzenie zdrowia. Są wykonywane w szczególnych warunkach środowiska pracy determinowanych siłami natury lub procesami technologicznymi, które mimo zastosowania środków profilaktyki technicznej, organizacyjnej i medycznej stawiają przed pracownikami wymagania przekraczające ich możliwości, w związku z procesami starzenia się jeszcze przed osiągnięciem wieku emerytalnego, w stopniu utrudniającym ich pracę na dotychczasowym stanowisku.

Szczegółowy wykaz prac w szczególnych warunkach określony jest w załączniku nr 1 do ustawy o emeryturach pomostowych.

Czynniki ryzyka:

1) w szczególnych warunkach determinowanych siłami natury, związane są z pracami: pod ziemią, na wodzie, pod wodą, w powietrzu;

2) w szczególnych warunkach determinowanych procesami technologicznymi związane są z:

  • pracami w warunkach gorącego mikroklimatu – prace wykonywane w pomieszczeniach, w których wartość wskaźnika obciążenia termicznego WBGT wynosi 28°C i powyżej, przy wartości tempa metabolizmu pracownika powyżej 130 W/m2,
  • pracami w warunkach zimnego mikroklimatu – prace wykonywane w pomieszczeniach o temperaturze powietrza poniżej 0°C,
  • bardzo ciężkimi pracami fizycznymi – prace powodujące w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny u mężczyzn – powyżej 8400 kJ, a u kobiet – powyżej 4600 kJ,
  • pracami w warunkach podwyższonego ciśnienia atmosferycznego,
  • ciężkimi pracami fizycznymi związanymi z bardzo dużym obciążeniem statycznym wynikającym z konieczności pracy w wymuszonej, niezmiennej pozycji ciała.

Ciężkie prace fizyczne to prace powodujące w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny u mężczyzn – powyżej 6300 kJ, a u kobiet – powyżej 4200 kJ.

Reklama

Prace w wymuszonej pozycji ciała to prace wymagające znacznego pochylenia i (lub) skręcenia pleców przy jednoczesnym wywieraniu siły powyżej 10 kg dla mężczyzn i 5 kg dla kobiet (wg metody OWAS pozycja kategorii 4. przez co najmniej 50% zmiany roboczej.

Do tego rodzaju prac zaliczamy np. prace pod ziemią bezpośrednio przy drążeniu tuneli w górotworze, prace przy kuciu ręcznym w kuźniach, prace rybaków morskich. W wykazie wymienionych jest 40 rodzajów prac w szczególnych warunkach.

PRZYKŁAD

Prace przy ręcznym układaniu na gorąco nawierzchni z mieszanek mineralno-bitumicznych

Czynnikami ryzyka, które kwalifikują taką pracę do wykazu stanowisk pracy w szczególnych warunkach, są: bardzo ciężka praca fizyczna, obciążenie statyczne, mikroklimat gorący (pozycja 31 wykazu prac w szczególnych warunkach – załącznik 1 do ustawy).

Prace o szczególnym charakterze

Reklama

Prace o szczególnym charakterze to prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się.

Szczegółowy wykaz prac o szczególnym charakterze określono w załączniku nr 2 do ustawy. Wśród 24 rodzajów prac wymieniono w nim m.in. prace pilotów statków powietrznych, funkcjonariuszy straży ochrony kolei, członków zespołów ratownictwa medycznego.

PRZYKŁAD

Prace personelu medycznego oddziałów psychiatrycznych i leczenia uzależnień w bezpośrednim kontakcie z pacjentami

Czynnikami kwalifikującymi pracę do prac o szczególnym charakterze są: zagrożenie bezpieczeństwa publicznego, w tym zdrowia i życia własnego i innych osób, wynikające z nieprzewidywalności zachowania pacjentów, oraz wymagana szczególna sprawność psychofizyczna (pozycja 23 wykazu prac o szczególnym charakterze – załącznik 2 do ustawy).

W przepisach obecnie obowiązującej ustawy o emeryturach pomostowych zapisano jedynie rodzaje prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, a nie stanowiska pracy, gdyż te w prawidłowy sposób można określić jedynie bezpośrednio w zakładzie pracy.

Pracodawca ma obowiązek prowadzić ewidencję pracowników wykonujących takie prace, za które jest przewidziany obowiązek opłacania składek na FEP (Fundusz Emerytur Pomostowych). W ewidencji powinny zostać zawarte następujące dane:

  • nazwisko i imię,
  • data urodzenia,
  • numery PESEL i NIP,
  • seria i numer dowodu osobistego lub paszportu.

Pracodawca ma obowiązek powiadomić pracownika o dokonaniu wpisu do prowadzonej ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.

Gdy pracodawca nie zakwalifikuje pracy wykonywanej przez pracownika do prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze i w związku z tym nie wpisze danych pracownika w ewidencji pracowników, pracownik może napisać skargę do Państwowej Inspekcji Pracy.

Wskazówka!

Sporządzając w zakładzie pracy, wykaz stanowisk prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze oraz ewidencję pracowników wykonujących takie rodzaje prac, a następnie przekazując coroczną informację do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (art. 38 ustawy o emeryturach pomostowych), należy kierować się oceną ryzyka zawodowego na stanowiskach pracy związanych z rodzajami prac, ujętych w załączniku nr 1 i 2 do ustawy.

Ocena ryzyka zawodowego na wszystkich stanowiskach pracy jest obowiązkiem pracodawcy (art. 226 Kodeksu pracy oraz przepisy rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy – DzU z 2003 r. nr 169, poz. 1650 ze zm.). Oceniając ryzyko zawodowe, pracodawca powinien zidentyfikować wszystkie czynniki środowiska pracy występujące podczas wykonywania prac, zmierzyć je, a także określić sposoby wykonywania tych prac.

Prawidłowo sporządzone ryzyko zawodowe uwzględnia informacje na temat szczególnych warunków pracy, np. mikroklimatu, wydatku energetycznego, obciążenia statycznego czy podwyższonego ciśnienia. Z opisu stanowiska pracy zawartego w ocenie ryzyka będzie wynikać też, czy praca wykonywana jest na wodzie, pod wodą, w powietrzu czy pod ziemią, a także czy na danym stanowisku występuje np. przeciążenie informacyjne na przemian z monotonią.

Sama nazwa stanowiska ma charakter umowny i nie może być podstawą do kwalifikowania bądź nie stanowiska do wykazu.

Przestawione powyżej zasady powinni również stosować pracodawcy przy ustalaniu wysokości odpisu podstawowego na fundusz socjalny na jednego pracownika, wykonującego prace w szczególnych warunkach lub prace o szczególnym charakterze oraz przy wydawaniu pracownikom zaświadczeń potwierdzających okresy wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub pracy o szczególnym charakterze (art. 50 ust. 3 i art. 51 ustawy o emeryturach pomostowych).

PODSTAWA PRAWNA

  • Ustawa o emeryturach pomostowych z 19 grudnia 2008 r. (DzU z 2008 r. nr 237, poz. 1656).
Poszerzaj swoją wiedzę, korzystając z naszego programu
INFORLEX Książki dla Firm
INFORLEX Książki dla Firm
Tylko teraz
598,00 zł
798,00
Przejdź do sklepu
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    PIP przeprowadzi kontrolę bez zapowiedzi

    Kontrola PIP już niedługo będzie mogła odbyć się bez zapowiedzi. Przewidziano to w nowelizacji ustawy Prawo przedsiębiorców.

    Lodołamacze 2021 - zgłoszenia do 15 sierpnia!

    Lodołamacze 2021 - zapraszamy do udziału w 16 edycji konkursu! Patronem medialnym wydarzenia jest portal Infor.pl.

    Zasiłek macierzyński - jakie zmiany?

    Zasiłek macierzyński - jakie zmiany chce wprowadzić ZUS? Czym jest okres wyczekiwania?

    Podatki i składka zdrowotna - zmiany od 1 stycznia 2022 r.

    Podatki i składka zdrowotna - jakie zmiany wprowadza Polski Ład? Co zmieni się od 1 stycznia 2022 r.?

    Planner kadrowo-płacowy na sierpień 2021 r.

    Planner kadrowo-płacowy na sierpień 2021 r. wymienia wszystkie obowiązki miesięczne. Jaki jest wymiar czasu pracy w sierpniu? Ile wynosi dodatek nocny?

    Obowiązek szczepień dla niektórych grup zawodowych?

    Obowiązek szczepień dla niektórych grup zawodowych może wejść w życie?

    Pracownicy punktów szczepień jak funkcjonariusze publiczni

    Pracownicy punktów szczepień będą traktowani jak funkcjonariusze publiczni. Co to oznacza?

    Zaświadczenie z ZUS ściągniesz z Internetu

    Zaświadczenie o wysokości emerytury lub zasiłku z ZUS można ściągnąć z Internetu. Jak stworzyć elektroniczne potwierdzenie?

    PIP - coraz częstsze kontrole i decyzje

    Kontrole PIP odbywają się coraz częściej. Gdzie jest ich najwięcej? Jakie branże są najczęściej kontrolowane?

    Kalkulator wynagrodzeń Polski Ład - zlecenie 2022

    Kalkulator wynagrodzeń od umów zlecenie w 2022 r. - jak Polski Ład wpłynie na wysokość wynagrodzenia netto przy zleceniu?

    IOSKU: ile masz na koncie w ZUS?

    IOSKU czyli informacja o tym, ile masz na koncie w ZUS. Jak sprawdzić? Ile wyniesie przyszła emerytura?

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń, umowa o pracę

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń pozwala obliczyć dla umowy o pracę wysokość pensji netto, zaliczki na podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie społeczne w 2022 r.

    Lista obecności a ewidencja czasu pracy – różnice

    Lista obecności pracowników - czy jest obowiązkowa? Czy zastępuje ewidencję czasu pracy? Jakie informacje można zamieścić w tych dokumentach kadrowych? Czy można prowadzić je w elektroniczny sposób? Wyjaśniamy w artykule.

    Pracodawca dyskryminuje pracownika - co można zrobić?

    Dyskryminacja w pracy - kiedy można mówić o nierównym traktowaniu pracowników? Co można zrobić, kiedy pracodawca dyskryminuje pracownika?

    Wpłaty do PPK także od wynagrodzenia po ustaniu zatrudnienia

    Wpłaty do PPK nalicza się także od wynagrodzenia wypłaconego uczestnikowi PPK po ustaniu zatrudnienia. Czy nalicza się je od nagrody stanowiącej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe? Jeśli tak, to w jakiej wysokości procentowej?

    Ile wynosi najniższa krajowa?

    Najniższa krajowa w 2021 i 2022 r. - ile wynosi brutto i netto? Jaka jest stawka godzinowa? Oto kalkulator wynagrodzeń.

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - zmiany w projekcie

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - jest nowa wersja projektu nowelizacji. Co się zmieni?

    Rejestracja w urzędzie pracy a umowa zlecenie, dzieło, działalność

    Rejestracja w urzędzie pracy - czy bezrobotny może wykonywać pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło lub prowadzić działalność nierejestrowaną?

    Prezeska, prawniczka, psycholożka - kobiety o feminatywach

    Feminatywy - jakim językiem pisane są oferty pracy? Jak kobiety oceniają żeńskie nazwy stanowisk, np. prezeska, prawniczka, psycholożka? Oto wyniki badania.

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca - jak uzyskać [PORADNIK]

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca. Od 1 stycznia 2018 roku obowiązują nowe regulacje prawne dotyczące cudzoziemców świadczących prace sezonową. O zezwolenie typu S, czyli na pracę sezonową, mogą ubiegać się pracodawcy, którzy planują zatrudnić obcokrajowców do pracy w rolnictwie, ogrodnictwie lub turystyce.

    Błędy w umowie o pracę - jak je poprawić?

    Błędy w umowie o pracę w zakresie wynagrodzenia i innych świadczeń - jak je poprawić?

    Pracodawcy nie chcą pracy zdalnej [BADANIE]

    Praca zdalna nie jest dla pracodawców najlepszym rozwiązaniem. Prawie wszyscy chcą powrotu do biur. Wprowadzą elastyczne godziny rozpoczęcia i zakończenia pracy.

    Udzielanie zaległego urlopu wypoczynkowego - ustawa o covid-19

    Zaległy urlop wypoczynkowy - jak udzielić zgodnie z ustawą o COVID-19?

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę i kwalifikacje pracownika. Obecnie skupia się na zatrudnianiu bezrobotnych. Rząd chce rozszerzyć jego kompetencje.

    Utrata pracy i finanse - obawy pracowników

    Utrata pracy i finanse to główne zmartwienia polskich pracowników. Ratują ich jednak deficyty kadrowe.