Kategorie

Zasady tworzenia instrukcji bhp

Katarzyna Tomaszewska
Instrukcje bhp są w każdym zakładzie pracy jednym z najważniejszych elementów systemu bezpieczeństwa i higieny pracy. Obowiązkiem pracodawcy jest tworzenie instrukcji bhp, natomiast pracownicy muszą się do nich stosować.

Wprowadzanie w zakładzie pracy instrukcji bhp jest prawnym obowiązkiem pracodawców wynikającym zarówno z Kodeksu pracy (art. 2374 § 2 k.p.), jak i rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 26 września 1997 r., w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, zwanego dalej rozporządzeniem.

Treść instrukcji

Ważne elementy takiej instrukcji to:

  • nieokreślone przez żadne przepisy prawne, lecz zaakceptowane przez pracodawcę oraz osoby kierujące pracą reguły i procedury bezpiecznego postępowania wynikające z doświadczenia życiowego oraz przesłanek naukowo-technicznych,
  • nienormowane prawem zasady wynikające z doświadczenia życiowego, rozwoju techniki i logicznego rozumowania, których przestrzeganie zapewnia faktyczne bezpieczeństwo pracy,
  • pozaprawne normy postępowania, które są akceptowane przez pracowników nadzoru.

To, jaką treść będzie miała dana instrukcja bhp, zależy przede wszystkim od inwencji pracowników służby bezpieczeństwa i higieny pracy, a także pracowników nadzoru oraz samych pracowników obsługujących maszyny. Należy pamiętać, że powinno się przy tym dokładnie zbadać konkretne stanowisko pracy oraz wziąć pod uwagę sugestie zatrudnionych na nim pracowników.

Instrukcje powinny odpowiednio określać zarówno czynności do wykonania przed rozpoczęciem danej pracy, a także zasady i sposoby bezpiecznego jej wykonywania, jak i czynności do wykonania po zakończeniu tej pracy oraz zasady postępowania w sytuacjach awaryjnych, stwarzających zagrożenie życia lub zdrowia pracowników (§ 41 ust. 2 ww. rozporządzenia).

Treść instrukcji bhp, przed jej wdrożeniem, powinna opierać się na sprawdzonych i przyjętych powszechnie metodach pracy, ukształtowanych na przestrzeni wielu lat. Ponadto trzeba ją skonsultować z możliwie jak najszerszym gronem załogi, a przede wszystkim z pracownikiem służby bhp.

Dostępność instrukcji

Udostępnianie pracownikom instrukcji stanowiskowych oznacza, że najpierw instrukcję taką należy opracować i stosownie do okoliczności wdrożyć, czyli zapoznać pracownika obsługującego dane urządzenie z jej treścią. Nie ma obowiązku wywieszania instrukcji stanowiskowych, choć stanowi to dość powszechną praktykę.

W dobie Internetu często zdarza się tak, że taka instrukcja rozsyłana jest za pomocą poczty elektronicznej. W takiej sytuacji brak instrukcji przy urządzeniu wcale nie oznacza, że jej treść nie została przekazana do wiadomości pracowników.

Aby zapewnić jak najszerszy dostęp pracownikom do instrukcji bhp, często przechowywane są one w punktach informacyjnych w zakładzie lub na stanowiskach wyznaczonych dla osób kierujących pracownikami.

Gdy instrukcja reguluje najistotniejsze z punktu widzenia bezpieczeństwa pracy zagadnienia (procedury, czynności) oraz sytuacje, kiedy przy ich wykonywaniu mają miejsce zdarzenia urazowe (wypadki), zapoznanie z przepisami i zasadami bhp w niej zawartymi pracownik ma obowiązek potwierdzić własnoręcznym podpisem (art. 2374 § 3 k.p.). W takiej sytuacji pracownik ponosi odpowiedzialność i jest zobligowany do zachowania większej ostrożności przy własnym postępowaniu.

Podpisana instrukcja stanowi dokument na równi z innymi zarządzeniami wewnętrznymi zakładu pracy, przyjętymi do obowiązkowego przestrzegania. Można powiedzieć, że podpis pod instrukcją bezpieczeństwa i higieny pracy oznacza, że jest ona zakończona i sprawdzona (uzgodniona), przyjęta przez kierownictwo oraz gotowa do wdrożenia w życie.


Nieprzestrzeganie zapisów instrukcji bhp

Pracodawca ma możliwość nakładania na pracowników kar porządkowych w sytuacji nieprzestrzegania przez nich postanowień instrukcji bezpieczeństwa i higieny pracy (art. 108 § 1 i 2 k.p.). Oczywiście w dużej mierze nieprzestrzeganie postanowień instrukcji stanowiskowych powoduje poważne konsekwencje dla życia i zdrowia pracowników, dlatego powinny być one bezwzględnie przestrzegane.

Tworzenie instrukcji

Aby poprawnie stworzyć instrukcję bezpieczeństwa i higieny pracy, należy uwzględnić przede wszystkim:

  • przepisy prawne, w szczególności w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy przy wykonywaniu określonych prac,
  • dokumentację techniczno-eksploatacyjną urządzeń oraz
  • ocenę ryzyka zawodowego na danym stanowisku pracy.

Ponadto należałoby zwrócić uwagę na przyjęte w zakładzie metody pracy ukształtowane w wyniku długoletniej praktyki oraz konsultacje z pracownikami obsługującymi dane urządzenie.

Warto pamiętać, że instrukcja bhp powinna być praktyczna. Jej praktyczność uzależniona będzie od pewnych elementów, którymi przede wszystkim są informacje ogólne, podstawowe warunki bezpiecznej pracy, czynności przed rozpoczęciem pracy, czynności podczas pracy, czynności zabronione, czynności po zakończeniu pracy oraz uwagi końcowe.

Podczas tworzenia instrukcji bhp powinno się przytaczać jak najmniej sformułowań zawartych w przepisach, tzn. nie należy cytować bezpośrednio przepisu. Aby stworzyć poprawną instrukcję bhp, należy zwrócić także uwagę na precyzyjne określenie czynności wykonywanych na danym stanowisku pracy (przed rozpoczęciem pracy, w czasie jej trwania oraz po jej zakończeniu), biorąc pod uwagę fakt, w jaki sposób czynności te przekładają się na bezpieczeństwo lub higienę pracy. Ponadto warto dopisać wykaz czynności zabronionych, które uzupełniają zazwyczaj wykaz czynności wykonywanych podczas pracy. Konstruując wykaz czynności zabronionych, powinno się korzystać z dokumentacji techniczno-ruchowej, czyli opracowanej przez producenta, zawierającej m.in. opisy techniczne, rysunki, wyniki prób i pomiarów, dokumenty dotyczące przeglądów, konserwacji i remontów, a także instrukcję obsługi danego urządzenia.

Często w dokumentacji techniczno-eksploatacyjnej maszyny lub urządzenia technicznego można znaleźć wyodrębnione lub przedstawione w treści zapisy dotyczące bhp przy obsłudze całego urządzenia lub jego poszczególnych elementów.

Cechy instrukcji bhp

Aby móc powiedzieć, że instrukcje bhp są czytelne i przestrzegane przez pracowników konkretnego zakładu pracy, warto, by miały określone cechy, tzn. były:

  • krótkie,
  • rzeczowe,
  • czytelne,
  • ujmujące wszystkie czynności, które mają wpływ na bezpieczeństwo pracy,
  • wskazujące pracownikowi procedury lub sposoby postępowania w sytuacjach awaryjnych i w razie wypadków.

Bardzo ważnym aspektem instrukcji bezpieczeństwa i higieny pracy jest to, że nie tworzy się ich raz na zawsze. Wraz z rozwojem techniki i nauki treść instrukcji bhp powinna być uzupełniana i dostosowywana do nowych warunków lub okoliczności, jakie niesie ze sobą praktyka.

Podstawa prawna:

  • art. 108, art. 2374 § 2 Kodeksu pracy,
  • rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (DzU z 2003 r. nr 169, poz. 1650 ze zm.).
Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Umowy o pracę – zawieranie i rozwiązywanie
Umowy o pracę – zawieranie i rozwiązywanie
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Niedziela handlowa - październik 2021

    Niedziela handlowa - październik 2021 ma aż 5 niedziel. Czy 3 października, 10 października, 17 października, 24 października, 31 października to niedziela handlowa? Kiedy jest najbliższa niedziela handlowa?

    Lata pracy a urlop

    Lata pracy a urlop - staż pracy ma znaczenie. Ile dni urlopu przysługuje w pierwszej pracy, a jaki jest wymiar urlopu po pierwszym roku pracy i w późniejszych latach? Sprawdź.

    Czy kwarantanna przerywa urlop?

    Czy kwarantanna przerywa urlop wypoczynkowy? Co na to Kodeks pracy? Czy można pracować na kwarantannie?

    Wypłata wynagrodzenia za pracę po ustaniu zatrudnienia

    Wypłata wynagrodzenia za pracę po ustaniu zatrudnienia to obwiązek pracodawcy. Kiedy wypłaca się ekwiwalent za urlop, odprawę i odszkodowanie? Co w przypadku śmierci pracownika lub pracodawcy?

    Dofinansowanie pensji z tarczy - zmiany w rozliczaniu

    Dofinansowanie pensji pracowników z tarczy antykryzysowej trzeba rozliczyć. Co się zmieni? Pracodawca zwróci środki pobrane na jednego pracownika, a nie wszystkie dopłaty.

    Potrącenie zaległości ZUS z emerytury od 2022 r.

    Potrącenie zaległości składkowych z emerytury i renty będzie możliwe od 2022 r. ZUS odliczy składkę zdrowotną, podatek i należności składkowe nieopłacone w terminie. Do jakiej wysokości? Co z zasiłkami?

    Niemcy: niezaszczepieni bez rekompensaty za czas kwarantanny

    Niezaszczepieni nie otrzymają rekompensaty za czas kwarantanny. Nowe przepisy w Niemczech zaczną obowiązywać od 1 listopada 2021 r.

    Praca zdalna a work-life balance

    Praca zdalna a work-life balance - za dużo work i za mało life? Z badania "Candidate Pulse" wynika, ze praca zdalna zachwiała balansem między życiem prywatnym i zawodowym. Pracownicy odczuwają również więcej presji ze strony pracodawców.

    Pracodawca sprawdzi certyfikat covid [VIDEO]

    Pracodawca sprawdzi certyfikat covid? Najpewniej tak, ale na zasadzie dobrowolności. Co to oznacza? Na to i inne pytania odpowiada Stanisław Szwed, wiceminister pracy, polityki społecznej i rodziny.

    Obniżenie wieku emerytalnego jako fatalna decyzja [VIDEO]

    Obniżenie wieku emerytalnego było fatalną decyzją. Ekonomiści negatywnie oceniają niższy i zróżnicowany dla kobiet i mężczyzn wiek emerytalny w Polsce.

    Co pandemia uświadomiła menadżerom? [VIDEO]

    Pandemia a zarządzanie - co kryzys wywołany pandemią uświadomił menadżerom? Okazało się, że kapitał ludzki jest niezwykle ważny. Duże znaczenie ma także zdolność do szybkich zmian.

    Kodeks pracy art. 30

    Kodeks pracy w art. 30 wylicza sposoby rozwiązania umowy o pracę: porozumienie stron, wypowiedzenie, dyscyplinarka i upływ czasu.

    Kontroferta dla pracownika - co to jest?

    Kontroferta dla pracownika - co to jest i w jakim celu się ją stosuje? Czy warto przyjąć kontrofertę?

    Jesienna rekrutacja w logistyce - jak zachęcić do pracy w firmie?

    Startuje jesienna rekrutacja w logistyce. Jakich pracowników brakuje? Jak zachęcić do pracy w danej firmie? Co przyciąga pracowników?

    Kontrole PIP na małych budowach 2021 - wyniki

    Kontrole PIP na małych budowach zostały wzmożone w 2021 r. Z danych statystycznych wynika, że to właśnie na małych budowach jest najwięcej wypadków przy pracy. Jakie są wyniki kontroli PIP?

    Praca sezonowa - prawa cudzoziemców przez cały rok

    Praca sezonowa - prawa cudzoziemców nie są sezonowe. Przypomina o tym PIP w kampanii "Prawa przez cały rok". Jak zatrudnić cudzoziemca na podstawie zezwolenia na pracę sezonową? Czym jest umowa o pomocy przy zbiorach?

    Europejskie Porozumienie dotyczące aktywnego starzenia się

    Europejskie Porozumienie podpisane w 2017 r. dotyczy aktywnego starzenia się i podejścia międzypokoleniowego w pracy. Realizując je, w Polsce powstało "Porozumienie strony pracowników oraz strony pracodawców RDS na rzecz aktywnego starzenia". Wypracowano w nim szereg rozwiązań na rzecz aktywnego starzenia się.

    Kiedy zmiana czasu na zimowy w 2021?

    Kiedy jest zmiana czasu na zimowy w 2021 r.? Czy ostatni raz przestawiamy zegarki jesienią? Jak zmiana czasu wpływa na czas pracy w nocy?

    Wypłata wynagrodzenia za pracę w sobotę, niedzielę

    Wypłata wynagrodzenia za pracę to podstawowy obowiązek pracodawcy. Co w przypadku, gdy dzień wypłaty wynagrodzenia wypada w sobotę lub niedzielę?

    Jak niemieccy pracodawcy przygotowują się na 4 falę covid?

    4 fala covid przewidywana jest na jesień 2021 r. Statystyki wskazują na tendencję wzrostową zakażeń. Jak niemieccy pracodawcy przygotowują się na ten trudny czas?

    Weryfikacja szczepień pracowników - projekt

    Weryfikacja szczepień pracowników - trwają prace nad projektem nowych przepisów. Czy pracodawcy będą mogli sprawdzić fakt zaszczepienia się przeciw COVID-19 przez pracowników?

    Umowa o dzieło - ZUS, zgłoszenie

    Umowa o dzieło - zgłoszenie do ZUS jest obowiązkowe od 2021 r. Jaki jest termin na zgłoszenie? Kto musi zgłosić umowę do ZUS?

    Zmiany w ubezpieczeniach społecznych od 18 września 2021 r.

    Najnowsze zmiany w ubezpieczeniach społecznych weszły w życie 18 września 2021 r. Sprawdź, co się zmieni.

    Wypalenie zawodowe podstawą zwolnienia lekarskiego od 2022 r.

    Wypalenie zawodowe od 2022 r. będzie podstawą do otrzymania zwolnienia lekarskiego (l4). Czym jest wypalenie? Jakie są objawy? Jak przeciwdziałać?

    Przeniesienie urlopu na kolejną umowę - wzór porozumienia

    Przeniesienie urlopu wypoczynkowego na kolejną umowę o pracę może nastąpić na mocy porozumienia stron. Jak je prawidłowo sporządzić? Oto wzór porozumienia.