Urlop macierzyński dla rodziców wcześniaków i noworodków wymagających hospitalizacji - ruszyły prace

W połowie stycznia 2024 r. do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wpłynęła petycja wydłużenia urlopów macierzyńskich rodziców wcześniaków i noworodków wymagających hospitalizacji. Petycję podpisało 16 tys. osób. Materiały opracowało siedem organizacji rodzicielskich zrzeszonych w Ogólnopolskim Porozumieniu Razem dla Wcześniaków. Inicjatywa ta uzyskała poparcie prof. Ewy Helwich, krajowej konsultant w dziedzinie neonatologii oraz Polskiego Towarzystwa Neonatologicznego.

Matki dzieci, które są wcześniakami spędzają urlop macierzyński w szpitalu, a nie w domu. Mamy mówią: "Czujemy się okradane z urlopu macierzyńskiego". Ich zdaniem Urlop macierzyński powinien zaczynać się wraz z wypisem dziecka ze szpitala, a nie od dnia porodu. Siedem organizacji rodzicielskich zrzeszonych w Ogólnopolskim Porozumieniu Razem dla Wcześniaków apeluje o pilne zmiany prawne, które pozwolą wydłużyć urlop macierzyński mamom wcześniaków o czas pobytu dziecka w szpitalu. 

"Skrajne wcześniaki spędzają w szpitalu nawet kilka miesięcy, a mamy cierpią nie tylko z powodu strachu o życie ich dziecka, ale też z żalu, że ucieka im urlop macierzyński, przemija wspólny czas z dzieckiem szczególnej troski, który też różni się od urlopu macierzyńskiego z dzieckiem urodzonym o czasie. Zdarza się, że dziecko przebywa w szpitalu przez 4-5 miesięcy. Po jego wypisie mama spędza z nim w domu o tyle miesięcy mniej, niż gdyby dziecko urodziło się czasie, bo musi wracać do pracy. A przecież mówimy o dziecku, które właśnie po wypisie ze szpitala potrzebuje najwięcej uwagi i obecności przy sobie rodzica. Wcześniaki nieco później osiągają tzw. „kroki milowe”, a więc siadanie, raczkowanie, pierwsze kroki, pierwsze słowa. Mamy wcześniaków z żalem podkreślają, że te momenty często obserwują nie one tylko ktoś inny – babcia, opiekunka, ciocia, bo mamy już musiały wrócić do pracy" – podkreśla prof. dr hab. n. med. Maria Katarzyna Borszewska-Kornacka, prezes Fundacji Koalicja dla wcześniaka.

Urlop macierzyński - przed porodem i po porodzie 

Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1465, dalej jako: KP) urlop macierzyński przysługuje zarówno przed porodem jak i po porodzie. Niemniej jednak, problemem dla wielu matek, szczególnie wcześniaków, które niekiedy przebywają w szpitalu nawet 3 miesiące, jest to, że właśnie tam - w szpitalu spędzają swój urlop macierzyński. Postuluje się więc o to, żeby urlop ten liczyć nie od dnia porodu a od dnia wypisania dziecka ze szpitala. Rozwiązaniem jest też wydłużenie urlopu mamom wcześniaków.

Zgodnie z przepisem art. 180 § 1 KP Pracownicy przysługuje urlop macierzyński w wymiarze:
1) 20 tygodni - w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie;
2) 31 tygodni - w przypadku urodzenia dwojga dzieci przy jednym porodzie;
3) 33 tygodni - w przypadku urodzenia trojga dzieci przy jednym porodzie;
4) 35 tygodni - w przypadku urodzenia czworga dzieci przy jednym porodzie;
5) 37 tygodni - w przypadku urodzenia pięciorga i więcej dzieci przy jednym porodzie.
Przed przewidywaną datą porodu pracownica może wykorzystać nie więcej niż 6 tygodni urlopu macierzyńskiego. Po porodzie przysługuje urlop macierzyński niewykorzystany przed porodem aż do wyczerpania wymiaru, o którym mowa w § 1.

Stanowisko Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej - Agnieszki Dziemianowicz-Bąk w sprawie zmiany w urlopie macierzyńskim

Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej - Agnieszka Dziemianowicz-Bąk od początku samej idei popierała zmiany w urlopie macierzyńskim dla matek wcześniaków. Jej stanowisko się nie zmieniło. 

Będziemy zmierzać w stronę rozwiązania polegającego  na wprowadzeniu dodatkowego  urlopu macierzyńskiego, przysługującego zarówno matce, jak i ojcu, odpowiadającego okresowi spędzonemu w szpitalu, z określeniem maksymalnej liczby tygodni” (…) Jesteśmy wszyscy bardzo zdeterminowani, by tę ważną kwestię załatwić. I jesteśmy do tego przygotowani” – podkreśla Minister Agnieszka Dziemianowicz-Bąk.