Kategorie

Kiedy można zwolnić działacza związkowego

Katarzyna Wrońska-Zblewska
Działacze związkowi należą do grupy osób szczególnie chronionych przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem umowy o pracę. Można ich jednak zwalniać np. w trybie porozumienia stron.

Ochrona, która przysługuje działaczom związkowym, jest względna, ponieważ zależy od decyzji zarządu związku zawodowego, którego działacz jest członkiem. Oznacza to, że chronionego związkowca można zwolnić pod warunkiem uzyskania przez pracodawcę zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej. Nie dotyczy to jednak rozwiązania umowy na mocy porozumienia stron, tj. sytuacji, w której do rozwiązania umowy dochodzi za zgodą obu stron stosunku pracy. Jeśli działacz związkowy wyrazi zgodę na rozwiązanie umowy o pracę, to prawo go nie chroni.

Zakres ochrony

Reklama

Gwarancje zatrudnienia ustala ustawa z 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych. Obejmuje ona nie tylko zakaz zwalniania bez zgody zarządu zakładowej organizacji związkowej, ale również zakaz jednostronnej zmiany warunków pracy lub płacy na niekorzyść związkowca, chyba że dopuszczają to odrębne przepisy, w szczególności dotyczące zwolnień grupowych. Dopuszcza się bowiem – jako wyjątek – wypowiedzenie warunków pracy i/lub płacy chronionemu działaczowi związkowemu w ramach zwolnień grupowych lub indywidualnych bez potrzeby uzyskiwania zgody zarządu związku. Jeżeli wypowiedzenie zmieniające spowoduje obniżenie otrzymywanego dotychczas wynagrodzenia, do końca okresu ochronnego przysługuje pracownikowi dodatek wyrównawczy. W praktyce oznacza to, że wynagrodzenie pozostanie bez zmian.

W przypadku pracowników pełniących z wyboru funkcję związkową poza zakładową organizacją związkową korzystających u pracodawcy z urlopu bezpłatnego lub ze zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy zamiast zarządu związku zgodę na zmianę warunków zatrudnienia lub zwolnienie z pracy wydaje właściwy statutowo organ tej organizacji związkowej, w której pracownik pełni lub pełnił funkcję.

Dla kogo ochrona

Ochrona nie dotyczy wszystkich członków związku zawodowego, lecz jedynie osób wyczerpująco wymienionych w ustawie o związkach zawodowych.

Ochrona szczególna nie może więc zostać rozszerzona poza ten katalog, który obejmuje:

  • członka związku imiennie wskazanego uchwałą zarządu,
  • innego pracownika członka związku zawodowego upoważnionego do reprezentowania związków wobec pracodawcy albo organu lub osoby dokonującej za pracodawcę czynności w sprawach z zakresu prawa pracy,
  • imiennie wskazanego członka komitetu założycielskiego związku zawodowego,
  • pracowników pełniących z wyboru funkcje związkowe poza zakładową organizacją związkową, korzystających u pracodawcy z urlopu bezpłatnego lub ze zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy.

Liczba objętych immunitetem związkowców jest ograniczona. Szczegółowe limity w tym zakresie ustalają przepisy ustawy o związkach zawodowych (art. 32 ust. 3–6).


Okres ochronny

Reklama

Czasowy zakres ochrony zależy od funkcji, jaką pełni dany pracownik. W przypadku pracowników imiennie wskazanych uchwałą zarządu członka związku oraz innych pracowników członków związku zawodowego upoważnionych wobec pracodawcy, ochrona trwa przez okres wyznaczony uchwałą zarządu, a po jego upływie dodatkowo przez czas odpowiadający połowie tego okresu, jednak nie dłużej niż rok. Oznacza to, że jeśli pracownika upoważniono w uchwale do reprezentowania związków na czas dłuższy niż 2 lata, to ochrona po upływie tego terminu będzie trwała rok, nie więcej – chyba że dany pracownik ponownie zostanie objęty immunitetem wynikającym z uchwały.

W stosunku do pozostałych działaczy ochrona kształtuje się odmiennie. Założyciele związku zawodowego podlegają ochronie przez 6 miesięcy od dnia utworzenia komitetu założycielskiego związku zawodowego. Natomiast pracownik pełniący z wyboru funkcję związkową poza zakładową organizacją związkową, korzystający u pracodawcy z urlopu bezpłatnego lub ze zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy, może liczyć na stabilność zatrudnienia w okresie tego urlopu lub zwolnienia oraz przez rok po upływie tego okresu. Jeżeli właściwy organ związkowy nie wskaże imiennie chronionych pracowników, do momentu wskazania tych pracowników ochrona przysługuje odpowiednio albo przewodniczącemu związku zawodowego, albo przewodniczącemu komitetu założycielskiego.

Zgoda związku

Obowiązek uzyskiwania zgody na wypowiedzenie zmieniające, definitywne lub rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia istnieje bez względu na powód, dla którego pracodawca zamierza ich dokonać. Brak zgody powoduje, że wymienione czynności są wadliwe. Ustawa o związkach zawodowych nie określa terminu, w jakim związek zawodowy jest zobowiązany wyrazić zgodę czy zgłosić sprzeciw. Jest to istotne szczególnie, jeśli pracodawca zamierza rozwiązać umowę bez wypowiedzenia z winy pracownika, gdyż może to nastąpić jedynie w okresie miesiąca od momentu, w którym pracodawca dowiedział się o okoliczności uzasadniającej takie rozwiązanie umowy. W takiej sytuacji przyjmuje się, że powinno się dotrzymywać terminów określonych w Kodeksie pracy, tj. w przypadku wypowiedzenia definitywnego lub zmieniającego – 5 dni, a w przypadku rozwiązania bez wypowiedzenia – 3 dni. Zgoda na zwolnienie lub zmianę warunków musi być wyraźna. Milczenia uprawnionego organu związkowego nie można uznać za zgodę dorozumianą.

Dopuszczalne zwolnienie działacza związkowego

Jeżeli mimo braku zgody zarządu związku zawodowego pracodawca zdecyduje się zwolnić chronionego związkowca, powinien liczyć się z tym, że sąd pracy uzna wypowiedzenie za wadliwe i orzeknie o jego bezskuteczności (w przypadku dokonania wypowiedzenia umowy o pracę) lub o obowiązku przywrócenia go do pracy na dotychczasowych warunkach (w przypadku zwolnienia natychmiastowego).

Jednak w wyjątkowych przypadkach, gdy zachowanie działacza jest skrajnie naganne, pracodawca nie musi obawiać się sądu pracy, gdy zwolni go bez zgody zarządu. W ocenie Sądu Najwyższego gwarancje zatrudnienia nie powinny obejmować działacza związkowego, który:

  • ciężko naruszył podstawowe obowiązki pracownicze i nadużywał swojej funkcji do ochrony przed uzasadnionymi sankcjami (wyrok SN z 12 września 2000 r., I PKN 23/00, OSNP 2002/7/160),
  • szczególnie rażąco naruszył obowiązki pracownicze, obowiązujące przepisy prawa albo dopuścił się szczególnie nagannego zachowania, jeżeli zachodzi obawa, że przywrócenie tego pracownika do pracy godziłoby w elementarne zasady przyzwoitości (wyrok SN z 9 lipca 2008 r., I PK 2/08, niepubl.),
  • był nietrzeźwy w czasie reprezentowania pracowników na oficjalnym spotkaniu (wyrok SN z 10 marca 2005 r., II PK 242/04, M.Praw. 2006/11/604),
  • prowadził działalność konkurencyjną po odmowie zawarcia umowy o zakazie konkurencji oraz pomimo sprzeciwu pracodawcy (wyrok SN z 3 marca 2005 r., I PK 263/04, OSNP 2005/21/337).

Podstawa prawna:

  • art. 32 ust. 1 pkt 1, art. 32 ust. 7, art. 32 ust. 9 ustawy z 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (DzU z 2001 r. nr 79, poz. 854 ze zm.),
  • art. 5 ust. 5 pkt 3 i 4, art. 10 ust. 1 ustawy z 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (DzU nr 90, poz. 844 ze zm.),
  • art. 38 § 2, art. 52 § 2–3 Kodeksu pracy.
Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Tylko teraz
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Czy pracodawca widzi kod choroby na L4?

    Kod choroby na L4 - czy pracodawca widzi numer statystyczny choroby wpisany na zwolnieniu lekarskim?

    Praca w Niemczech bez znajomości języka

    Praca w Niemczech bez znajomości języka jest możliwa. Pracodawcy w dużych niemieckich miastach zatrudniają wykwalifikowanych pracowników z zagranicy.

    Elektroniczny wniosek urlopowy a przepisy prawne

    Elektroniczny wniosek urlopowy - czy jest zgodny z przepisami prawnymi? Czy wniosek o urlop musi być składany w formie papierowej? Co na to Kodeks pracy?

    Wyłączenie winy pracownika w naruszeniu obowiązków

    Wyłączenie winy pracownika. Zgodnie z wykładnią dominującą w nauce oraz orzecznictwie prawa pracy rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika, o którym mowa w art. 52 §1 pkt 1) kp jest zasadne, jeżeli pracownik naruszy swoje podstawowe obowiązki pracownicze i można mu przypisać winę „ciężką" w postaci winy umyślnej lub rażącego niedbalstwa oraz gdy jednocześnie to naruszenie stanowi jednocześnie poważnie zagrożenie lub naruszenie interesów pracodawcy. Ponieważ Kodeks pracy nie zawiera przepisów precyzujących rozumienie winy pracownika, w poszukiwaniu odpowiedzi na pytanie jakie przesłanki i w jakich okolicznościach mogą wyłączyć winę pracowniczą, zwrócić należy się do nauki prawa pracy i orzecznictwa Sądu Najwyższego. Warto zatem przybliżyć niektóre z przesłanek mogących uzasadnić wyłączenie winy pracownika, co w rezultacie oznaczać może bezzasadność dyscyplinarnego rozwiązania umowy o pracę.

    Ile dni urlopu wypoczynkowego przy dwóch umowach o pracę?

    Ile dni urlopu wypoczynkowego przysługuje pracownikowi zatrudnionemu na dwóch umowach o pracę? Jak wyliczyć liczbę dni wolnych?

    Ubiór do pracy - opinia Polaków

    Ubiór do pracy - jak Polacy chcą ubierać się do wykonywania codziennych obowiązków służbowych?

    Kalkulator wynagrodzeń Polski Ład - umowa o dzieło 2022

    Kalkulator wynagrodzeń od umów o dzieło - czy Polski Ład wpłynie na wysokość wynagrodzenia netto w 2022 r.?

    PIP przeprowadzi kontrolę bez zapowiedzi

    Kontrola PIP już niedługo będzie mogła odbyć się bez zapowiedzi. Przewidziano to w nowelizacji ustawy Prawo przedsiębiorców.

    Lodołamacze 2021 - zgłoszenia do 15 sierpnia!

    Lodołamacze 2021 - zapraszamy do udziału w 16 edycji konkursu! Patronem medialnym wydarzenia jest portal Infor.pl.

    Zasiłek macierzyński - jakie zmiany?

    Zasiłek macierzyński - jakie zmiany chce wprowadzić ZUS? Czym jest okres wyczekiwania?

    Podatki i składka zdrowotna - zmiany od 1 stycznia 2022 r.

    Podatki i składka zdrowotna - jakie zmiany wprowadza Polski Ład? Co zmieni się od 1 stycznia 2022 r.?

    Planner kadrowo-płacowy na sierpień 2021 r.

    Planner kadrowo-płacowy na sierpień 2021 r. wymienia wszystkie obowiązki miesięczne. Jaki jest wymiar czasu pracy w sierpniu? Ile wynosi dodatek nocny?

    Obowiązek szczepień dla niektórych grup zawodowych?

    Obowiązek szczepień dla niektórych grup zawodowych może wejść w życie?

    Pracownicy punktów szczepień jak funkcjonariusze publiczni

    Pracownicy punktów szczepień będą traktowani jak funkcjonariusze publiczni. Co to oznacza?

    Zaświadczenie z ZUS ściągniesz z Internetu

    Zaświadczenie o wysokości emerytury lub zasiłku z ZUS można ściągnąć z Internetu. Jak stworzyć elektroniczne potwierdzenie?

    PIP - coraz częstsze kontrole i decyzje

    Kontrole PIP odbywają się coraz częściej. Gdzie jest ich najwięcej? Jakie branże są najczęściej kontrolowane?

    Kalkulator wynagrodzeń Polski Ład - zlecenie 2022

    Kalkulator wynagrodzeń od umów zlecenie w 2022 r. - jak Polski Ład wpłynie na wysokość wynagrodzenia netto przy zleceniu?

    IOSKU: ile masz na koncie w ZUS?

    IOSKU czyli informacja o tym, ile masz na koncie w ZUS. Jak sprawdzić? Ile wyniesie przyszła emerytura?

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń, umowa o pracę

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń pozwala obliczyć dla umowy o pracę wysokość pensji netto, zaliczki na podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie społeczne w 2022 r.

    Lista obecności a ewidencja czasu pracy – różnice

    Lista obecności pracowników - czy jest obowiązkowa? Czy zastępuje ewidencję czasu pracy? Jakie informacje można zamieścić w tych dokumentach kadrowych? Czy można prowadzić je w elektroniczny sposób? Wyjaśniamy w artykule.

    Pracodawca dyskryminuje pracownika - co można zrobić?

    Dyskryminacja w pracy - kiedy można mówić o nierównym traktowaniu pracowników? Co można zrobić, kiedy pracodawca dyskryminuje pracownika?

    Wpłaty do PPK także od wynagrodzenia po ustaniu zatrudnienia

    Wpłaty do PPK nalicza się także od wynagrodzenia wypłaconego uczestnikowi PPK po ustaniu zatrudnienia. Czy nalicza się je od nagrody stanowiącej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe? Jeśli tak, to w jakiej wysokości procentowej?

    Ile wynosi najniższa krajowa?

    Najniższa krajowa w 2021 i 2022 r. - ile wynosi brutto i netto? Jaka jest stawka godzinowa? Oto kalkulator wynagrodzeń.

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - zmiany w projekcie

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - jest nowa wersja projektu nowelizacji. Co się zmieni?

    Rejestracja w urzędzie pracy a umowa zlecenie, dzieło, działalność

    Rejestracja w urzędzie pracy - czy bezrobotny może wykonywać pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło lub prowadzić działalność nierejestrowaną?