Wiemy, ilu cudzoziemców pracowało w Polsce w 2022 r. GUS podał dane

• Dostęp do polskiego rynku pracy dla cudzoziemców
• Cudzoziemcy wykonujący pracę 
• Obywatele Ukrainy dominują wśród pracujących cudzoziemców
• Cudzoziemcy pracują w każdym powiecie

Liczba cudzoziemców wykonujących pracę w Polsce według stanu na 31 grudnia 2022 r. wyniosła 1000,4 tys. GUS przeanalizował populację cudzoziemców pracujących w gospodarce narodowej i wykonujących umowy cywilnoprawne w Polsce w 2022 r., w układzie płci i wieku, sekcji PKD, obywatelstwa i w układach terytorialnych. Badana zbiorowość według stanu na koniec grudnia 2022 r. liczyła ponad 1 mln osób. 

Złożoność i zmienność sytuacji na polskim rynku pracy pociąga za sobą potrzebę dostarczania nowych i bardziej szczegółowych danych o zasobach pracy, w tym o cudzoziemcach wykonujących pracę w Polsce. Zapotrzebowanie na informacje dotyczące obcokrajowców na rynku pracy wzrosło między innymi po rosyjskiej inwazji na Ukrainę, kiedy zwiększył się napływ cudzoziemców do Polski. W celu zaspokojenia nowych potrzeb informacyjnych podjęto – w ramach statystyk eksperymentalnych – próbę określenia liczby obywateli innych państw na rynku pracy na podstawie źródeł administracyjnych. Zastosowana w niniejszej pracy eksperymentalnej metodyka identyfikacji cudzoziemców wykonujących pracę pozwala prezentować dane z częstotliwością miesięczną, z uwzględnieniem podziału na kobiety i mężczyzn, a także na niskim poziomie agregacji terytorialnej, tj. w powiatach i miastach na prawach powiatu. 

Dostęp do polskiego rynku pracy dla cudzoziemców

Dostęp cudzoziemców do polskiego rynku regulowany jest przez przepisy prawa zarówno krajowego jak i międzynarodowego. 

Prawo do podjęcia pracy w Polsce przysługuje bardzo szerokiej grupie cudzoziemców. Swobodny dostęp do polskiego rynku pracy mają obywatele:

• Unii Europejskiej, 
• Islandii, 
• Norwegii, 
• Liechtensteinu (w ramach Europejskiego Obszaru Gospodarczego),
• Szwajcarii. 

Przysługuje im prawo do pracy na takich samych warunkach, jakie mają zastosowanie do obywateli Polski. 

Obywatele innych państw mogą pracować w Polsce, jeżeli przedsiębiorca, który chce ich zatrudnić, uzyska dla nich odpowiednie zezwolenie na pracę albo cudzoziemiec posiada zezwolenie jednolite na pobyt czasowy i pracę. Wyjątek od tej zasady obejmuje obywateli pięciu krajów: 

• Armenii, 
• Białorusi, 
• Gruzji, 
• Mołdawii oraz
• Ukrainy. 

Obywatele tych państw mogą legalnie pracować na podstawie oświadczenia pracodawcy o powierzeniu pracy cudzoziemcowi bez konieczności uzyskania zezwolenia na pracę. 

Ponadto dla obywateli Ukrainy oraz dla ich małżonków wprowadzono dodatkowe ułatwienia w legalizacji zatrudnienia, o ile przybyli do Polski z terytorium Ukrainy od 24 lutego 2022 r. i deklarują zamiar pozostania w Polsce. 

Cudzoziemcy wykonujący pracę 

W 2022 r. zasadniczo z miesiąca na miesiąc wzrastała liczba cudzoziemców wykonujących pracę, którzy z tego tytułu podlegali ubezpieczeniom społecznym. Na koniec grudnia 2022 r. było ich 1004,4 tys. – tj. 27,3% więcej niż w końcu stycznia 2022 r. W tej liczbie 432,6 tys. stanowili cudzoziemcy wykonujący umowy cywilnoprawne. 

Cudzoziemcy wykonujący pracę w 2022 r.

Wraz ze wzrostem liczebności populacji cudzoziemców wykonujących pracę, wzrastał również ich udział w ogólnej liczbie wykonujących pracę w Polsce – z 5,2% w styczniu 2022 r. do 6,5% w końcu 2022 r.

Udział cudzoziemców w ogólnej liczbie wykonujących pracę w 2022 r.
 

Struktura cudzoziemców wykonujących pracę według płci w 2022 r.

W analizowanej populacji cudzoziemców większość stanowili mężczyźni, ale na przestrzeni 2022 r. ich udział zmniejszył się z 64,7% w końcu stycznia do 58,2% w końcu grudnia.

Obywatele Ukrainy dominują wśród pracujących cudzoziemców

Obcokrajowcy wykonujący pracę w 2022 r. pochodzili z ponad 150 państw. Najliczniejszą grupą byli obywatele Ukrainy. Zarówno w styczniu, jak i w kolejnych miesiącach, a więc po inwazji rosyjskiej na Ukrainę, ich udział w ogólnej liczbie cudzoziemców wykonujących pracę oscylował wokół 73%. 

Struktura cudzoziemców wykonujących pracę według obywatelstwa w 2022 r.

Tak jak w przypadku ogółu cudzoziemców wykonujących pracę, również wśród obywateli Ukrainy w strukturze płci dominowali mężczyźni, choć ich udział był niższy. W końcu stycznia 2022 r. mężczyźni stanowili 61,0% wykonujących pracę obywateli Ukrainy, podczas gdy wśród pozostałych cudzoziemców było ich 74,6%. W kolejnych miesiącach w grupie cudzoziemców nie będących obywatelami Ukrainy struktura płci nie ulegała zasadniczym zmianom, natomiast w przypadku obywateli Ukrainy począwszy od końca marca 2022 r. udział mężczyzn był coraz niższy. Na koniec grudnia 2022 r. wyniósł 51,4%, czyli o 9,7 p. proc. mniej niż w końcu stycznia 2022 r. 

Drugą pod względem liczebności grupą obcokrajowców wykonujących pracę w Polsce byli obywatele Białorusi. W końcu grudnia 2022 r. stanowili oni 10,1% analizowanej populacji. Obywatele każdego z pozostałych państw stanowili po mniej niż 3% ogółu opisywanej grupy cudzoziemców.

Cudzoziemcy wykonujący pracę w 2022 r. byli młodsi niż analogiczna populacja obywateli Polski. Wskazuje na to zarówno średnia, jak i mediana wieku.

W końcu grudnia 2022 r. średnia wieku opisywanej grupy cudzoziemców w Polsce była niższa w porównaniu do obywateli Polski (37,4 lat wobec 42,6 lat). Wśród cudzoziemców wykonujących pracę obywatele Ukrainy byli z kolei starsi niż cudzoziemcy z pozostałych państw. Średnia wieku obywateli Ukrainy analizowanej populacji wyniosła 37,6 lat wobec 36,7 lat w przypadku pozostałych cudzoziemców. Podobnie układały się zależności wyrażone medianą wieku. Na koniec grudnia 2022 r. mediana wieku wykonujących pracę obywateli Polski wyniosła 42,0 lata i była większa od mediany wieku cudzoziemców, która wyniosła 36,0 lat. W opisywanej grupie cudzoziemców mediana wieku obywateli Ukrainy wyniosła 37,0 lat i była o 2 lata wyższa od mediany wieku cudzoziemców z pozostałych państw.

Średnia wieku i mediana wieku wykonujących pracę według obywatelstwa w 2022 r.

Cudzoziemcy pracują w każdym powiecie

Według stanu na koniec grudnia 2022 r. we wszystkich powiatach i miastach na prawach powiatu zamieszkiwali cudzoziemcy wykonujący pracę. Relatywnie wysokim udziałem cudzoziemców w ogólnej liczbie wykonujących pracę charakteryzowały się powiaty i miasta na prawach powiatu województwa lubuskiego. Natomiast najwyższy udział cudzoziemców wykonujących pracę odnotowano w powiecie sejneńskim w województwie podlaskim (25,6%). 

Udział cudzoziemców w ogólnej liczbie wykonujących pracę w powiatach i miastach na prawach powiatu zamieszkania w 2022 r.  

W większości powiatów i miast na prawach powiatu wśród mieszkających tam cudzoziemców wykonujących pracę przeważali obywatele Ukrainy. Ich udział wahał się od 93,8% w powiecie oławskim w województwie dolnośląskim do 19,9% w mieście na prawach powiatu Biała Podlaska w województwie lubelskim.  

W końcu grudnia 2022 r. ponad jedną czwartą wykonujących pracę w sekcji Działalność w zakresie usług administrowania i działalność wspierająca stanowili cudzoziemcy.

Udział obywateli Ukrainy w ogólnej liczbie cudzoziemców wykonujących pracę w powiatach i miastach na prawach powiatu zamieszkania w 2022 r.

Według stanu na koniec grudnia 2022 r. relatywnie najwięcej cudzoziemców wykonujących pracę odnotowano w podmiotach gospodarki narodowej prowadzących działalność w sekcji Działalność w zakresie usług administrowania i działalność wspierająca – co czwarta osoba posiadała obywatelstwo inne niż polskie. W sekcji Działalność związana z zakwaterowaniem i usługami gastronomicznymi oraz w sekcji Transport i gospodarka magazynowa udział cudzoziemców w ogólnej liczbie wykonujących pracę wynosił po około 14%. W pozostałych sekcjach ich udział nie przekraczał 10%, a w trzech sekcjach był mniejszy niż 1%.

Pod względem liczebności cudzoziemców wykonujących pracę największa ich liczba skupiała się w sekcji Działalność w zakresie usług administrowania i działalność wspierająca – około 244 tys. cudzoziemców. O około 71 tys. mniej cudzoziemców było w sekcji Przetwórstwo przemysłowe i o około 101 tys. mniej w sekcji Transport i gospodarka magazynowa.

Struktura wykonujących pracę według obywatelstwa i sekcji PKD w 2022 r.

Niemal we wszystkich sekcjach PKD wśród ogółu cudzoziemców wykonujących pracę najliczniejszą grupę stanowili obywatele Ukrainy. Wyjątkiem była sekcja Informacja i komunikacja, gdzie przeważali obywatele Białorusi. 

Cudzoziemcy wykonujący pracę według sekcji PKD w 2022 r.

Źródło danych GUS