Kategorie

Wyrok SN z dnia 12 maja 2005 r. sygn. I UK 275/04

1. Udział wspólnika spółki cywilnej, którego wkład nie polega na świadczeniu usług (art. 861 § 1 k.c), w zysku wypracowanym przez innych wspólników, nie jest wykonywaniem pracy zarobkowej w okresie orzeczonej niezdolności do pracy, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (jednolity tekst: Dz.U. z 2005 r. Nr 31, poz. 267). 2. Wspólnik spółki cywilnej, którego wkład nie polega na świadczeniu usług, nie jest objęty obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej.

1. Udział wspólnika spółki cywilnej, którego wkład nie polega na świadczeniu usług (art. 861 § 1 k.c), w zysku wypracowanym przez innych wspólników, nie jest wykonywaniem pracy zarobkowej w okresie orzeczonej niezdolności do pracy, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (jednolity tekst: Dz.U. z 2005 r. Nr 31, poz. 267).

2. Wspólnik spółki cywilnej, którego wkład nie polega na świadczeniu usług, nie jest objęty obowiązkowym ubezpieczeniem społecznym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej.

Przewodniczący SSN: Józef lwulski

Sędziowie SN: Beata Gudowska (sprawozdawca), Barbara Wagner

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2005 r. sprawy z odwołania Zbigniewa C. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w S. o świadczenie rehabilitacyjne, na skutek kasacji organu rentowego od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 27 maja 2004 r. [...]

oddalił kasację.

Uzasadnienie

Reklama

Decyzją Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 3 czerwca 2003 r. zobowiązano Zbigniewa C. do zapłaty kwoty 34.007,42 zł z odsetkami w wysokości 12.362,98 zł tytułem zwrotu świadczenia rehabilitacyjnego pobranego nienależnie w okresie od dnia 24 maja 2001 r. do dnia 18 maja 2002 r. Organ ubezpieczeń społecznych ustalił, że w trakcie pobierania tego świadczenia, przysługującego z pracowniczego ubezpieczenia chorobowego w związku z niezdolnością do pracy spowodowaną wypadkiem przy pracy, ubezpieczony został w dniu 4 czerwca 2001 r. zgłoszony do ubezpieczenia zdrowotnego, a od dnia 24 maja 2001 r. do dnia 18 maja 2002 r. także do ubezpieczeń społecznych z tytułu wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej jako wspólnik spółki cywilnej „E.S.". Fakt ten został zakwalifikowany jako wykonywanie pracy zarobkowej powodujące - z mocy art. 17 w związku z art. 22 ustawy z dnia z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa - utratę prawa do świadczenia rehabilitacyjnego, i - na podstawie art. 84 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - obowiązek zwrotu pobranego świadczenia.

Wyrokiem Sądu Rejonowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 12 listopada 2003 r. decyzja ZUS została zmieniona przez ustalenie prawa Zbigniewa C. do świadczenia rehabilitacyjnego i zwolnienie go z obowiązku jego zwrotu. Sąd Rejonowy, uznając zasadność odwołania, powołał się na pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w wyroku z dnia 6 lutego 2001 r, III ZP 31/00 (OSNAPiUS 2002 nr 18, poz. 445) i wskazał, że pozbawienie ubezpieczonego prawa do świadczenia mogłoby nastąpić, gdyby jego niezdolność do pracy powstała po ustaniu tytułu ubezpieczenia, podczas gdy w przedmiotowej sprawie niezdolność do pracy powstała w trakcie ubezpieczenia i trwała po jego ustaniu. Przede wszystkim jednak uznał, że nie można mówić o podjęciu przez skarżącego działalności zarobkowej, gdyż mimo po przystąpienia do spółki cywilnej „E.S." nie pracował ani nie prowadził działalności gospodarczej. Do dnia 4 czerwca 2001 r. działalność spółki była zresztą zawieszona, a po jej podjęciu, nie on lecz wspólnicy zgłosili go do ubezpieczeń społecznych (zgodnie z informacją uzyskaną w ZUS) mimo nieprowadzenia przez niego działalności zarobkowej.

Reklama

W apelacji organ ubezpieczeń społecznych zarzucił pominięcie dowodów świadczących o prowadzeniu przez ubezpieczonego działalności gospodarczej, które realizowało się w uzyskaniu wpisu do ewidencji tej działalności, udziale w posiedzeniach wspólników oraz przystąpieniu do ubezpieczenia.

Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 27 maja 2004 r. oddalił apelację, wskazując, że ubezpieczony po przystąpieniu do spółki cywilnej nie wykonywał żadnej działalności, gdyż był w tym czasie niezdolny do pracy i podlegał intensywnemu leczeniu kręgosłupa, sam zaś udział w spółce cywilnej i opłacanie składek ubezpieczeniowych ocenił jako niewystarczającą podstawę do stwierdzenia, że wykonywał działalność zarobkową. O wykonywaniu takiej działalności nie mogło także świadczyć jego uczestniczenie w posiedzeniu wspólników w dniu 30 czerwca 2001 r. odbytym wyłącznie w celu podjęcia decyzji o podziale zysków. Sąd zwrócił również uwagę, że udział ubezpieczonego wyniósł tylko 10%, podczas gdy pozostali wspólnicy, wykonujący działalność, dla której spółka została zawiązana, uzyskali po 45% zysku. Uwzględnił, że ubezpieczony uczestniczył w tym podziale tylko dlatego, że wspólnicy chcieli mu pomóc w zebraniu środków na operację w Niemczech. Uznał, że pozbawienie ubezpieczonego prawa do świadczenia rehabilitacyjnego mogłoby nastąpić w okolicznościach przewidzianych w art. 15 i nast. ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, a te w przedmiotowej sprawie nie zachodziły.

Kasacja organu rentowego, oparta na podstawie naruszenia art. 17 w związku z art. 22 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, przez przyjęcie, że „ubezpieczonemu przysługuje prawo do świadczenia rehabilitacyjnego za okres od dnia 1 czerwca 2001 r. do dnia 18 maja 2002 r. i zwolnienie go z obowiązku zwrotu świadczenia za ten okres", zawierała wniosek o zmianę zaskarżonego wyroku i orzeczenie co do istoty sprawy lub uchylenie zaskarżonego wyroku i wyroku Sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania. Rozpoznanie kasacji skarżący uzasadnił potrzebą wykładni przepisów stanowiących jej podstawę przez wyjaśnienie, „czy prowadzenie działalności gospodarczej i pobieranie z niej dochodów stanowi przesłankę utraty prawa do świadczenia rehabilitacyjnego".

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Jedyny podniesiony przez skarżącego zarzut kasacyjny dotyczył naruszenia przepisów prawa materialnego, w związku z czym Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego wyroku Sądu drugiej instancji, a w tym - mającym zasadnicze znaczenie w sprawie - stwierdzeniem, że w trakcie pobierania świadczenia rehabilitacyjnego ubezpieczony nie wykonywał działalności gospodarczej.

Należy zauważyć, że Sąd pierwszej instancji za podstawę prawną rozstrzygnięcia przyjął art. 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (w brzmieniu Dz.U. Nr 60, poz. 636 ze zm.), którego celem jest zapewnienie środków utrzymania doczasu ustania niezdolności do pracy i podjęcia nowej działalności zarobkowej. Przepis ten, jak zresztą trafnie stwierdził także Sąd drugiej instancji, w stanie prawnym sprzed dnia 1 lipca 2004 r. znajdował zastosowanie tylko w sytuacji, w której niezdolność do pracy powstała po ustaniu tytułu ubezpieczenia (por. art. 12 pkt 3 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Dz.U. Nr 121, poz. 1264). Z ustalonych przez Sądy faktów wynika, że niezdolność Zbigniewa C. do pracy powstała w czasie zatrudnienia w ramach stosunku pracy, w związku z tym mógł utracić prawo do świadczenia rehabilitacyjnego, gdyby w ustalonym stanie faktycznym zaszły przesłanki określone w art. 17 ust.1 i 2 ustawy. Sąd Okręgowy stwierdził jednak, że opisane w art. 15 i nast. ustawy okoliczności pozbawienia prawa do świadczenia z ubezpieczenia chorobowego nie zaistniały. Stosownie do art. 17 ustawy zasiłkowej, ubezpieczony wykonujący w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystujący zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres tego zwolnienia. Ponadto, zasiłek chorobowy nie przysługuje w wypadku, gdy zaświadczenie lekarskie zostało sfałszowane. Zgodnie z art. 22 ustawy, przepis ten ma odpowiednie zastosowanie do świadczenia rehabilitacyjnego. Celem zawartej w nim normy jest zapobieżenie nadużywaniu prawa do świadczeń z ubezpieczenia chorobowego w okresie niezdolności do pracy polegające na wykonywaniu pracy zarobkowej lub wykorzystywaniu zwolnienia lekarskiego do innych celów niż służące poprawie stanu zdrowia ubezpieczonego. W tej sytuacji rozważenia wymagało, czy Zbigniew C. wykonywał w czasie pobierania świadczenia rehabilitacyjnego pracę zarobkową lub wykorzystywał zwolnienie lekarskie niezgodnie z jego przeznaczeniem.

Bezsporne jest, że przed ustaniem stosunku pracy ubezpieczony został wspólnikiem spółki cywilnej, a zatem przedsiębiorcą w rozumieniu art. 2 ust. 3 obowiązującej wówczas ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej (Dz.U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.), w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej. Wkład ubezpieczonego do spółki zawiązanej na podstawie art. 860 k.c. nie polegał jednak na świadczeniu usług (art. 861 § 1 k.c.) i przedmiotem jego działania w spółce nie było wykonywanie działalności gospodarczej, o której mowa w art. 2 ust. 1 wymienionej ustawy, nie był więc on - stosownie do art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 ze zm.) - obowiązkowo objęty ubezpieczeniem (por. wyroku Sądu Najwyższego z dnia 12 stycznia 2000 r, II UKN 302/99, OSNAPiUS 2001 nr 9, poz. 326, z dnia 10 grudnia 1997 r, II UKN 392/97, OSNAPiUS 1998 nr 19, poz. 584, z dnia 14 kwietnia 1999 r, II UKN 570/98, OSNAPiUS 2000 nr 13, poz. 518). W związku z tym nietrafny jest argument skarżącego, że o utracie prawa do świadczenia rehabilitacyjnego decydował fakt zgłoszenia do ubezpieczenia.

Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym sprawę podziela pogląd wyrażony w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 14 kwietnia 1999 r, II UKN 570/98 (OSNAPiUS 2000 nr 13, poz. 518), że wspólny cel gospodarczy, do którego osiągnięcia zobowiązują się wspólnicy spółki cywilnej niekoniecznie musi oznaczać tylko cel zarobkowy, a realizacja tego celu nie zawsze będzie równoznaczna z prowadzeniem działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o działalności gospodarczej. Skoro więc obowiązek ubezpieczenia społecznego został nałożony na wspólników spółki cywilnej od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, to gdy działalność ta nie została rozpoczęta i nie była wykonywana, obowiązek ubezpieczenia nie obejmuje tych wspólników.

Ostatecznie, skoro Sąd Okręgowy ustalił, że w okresie pobierania świadczenia rehabilitacyjnego ubezpieczony nie był pracownikiem spółki cywilnej, nie świadczył pracy w ramach jakiegokolwiek stosunku pracy ani nie wykonywał działalności gospodarczej, a wnoszący kasację nie podniósł zarzutu dokonania błędnych ustaleń faktycznych, Sąd Najwyższy, związany ustaleniami dokonanymi przez ten Sąd, nie mógł sięgnąć po inną ocenę prawną.

Mając to na względzie orzekł jak w sentencji (art. 39312 k.p.c).

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po nasze publikacje
KOMPLET: VAT zmiany od 1 lipca 2021 + JPK_VAT +  VAT w e-commerce
KOMPLET: VAT zmiany od 1 lipca 2021 + JPK_VAT + VAT w e-commerce
Tylko teraz
99,00 zł
119,70
Przejdź do sklepu
Źródło: Orzeczenia Sądu Najwyższego - Izby Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń, umowa o pracę

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń pozwala obliczyć dla umowy o pracę wysokość pensji netto, zaliczki na podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie społeczne w 2022 r.

    Lista obecności a ewidencja czasu pracy – różnice

    Lista obecności pracowników - czy jest obowiązkowa? Czy zastępuje ewidencję czasu pracy? Jakie informacje można zamieścić w tych dokumentach kadrowych? Czy można prowadzić je w elektroniczny sposób? Wyjaśniamy w artykule.

    Pracodawca dyskryminuje pracownika - co można zrobić?

    Dyskryminacja w pracy - kiedy można mówić o nierównym traktowaniu pracowników? Co można zrobić, kiedy pracodawca dyskryminuje pracownika?

    Wpłaty do PPK także od wynagrodzenia po ustaniu zatrudnienia

    Wpłaty do PPK nalicza się także od wynagrodzenia wypłaconego uczestnikowi PPK po ustaniu zatrudnienia. Czy nalicza się je od nagrody stanowiącej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe? Jeśli tak, to w jakiej wysokości procentowej?

    Ile wynosi najniższa krajowa?

    Najniższa krajowa w 2021 i 2022 r. - ile wynosi brutto i netto? Jaka jest stawka godzinowa? Oto kalkulator wynagrodzeń.

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - zmiany w projekcie

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - jest nowa wersja projektu nowelizacji. Co się zmieni?

    Rejestracja w urzędzie pracy a umowa zlecenie, dzieło, działalność

    Rejestracja w urzędzie pracy - czy bezrobotny może wykonywać pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło lub prowadzić działalność nierejestrowaną?

    Prezeska, prawniczka, psycholożka - kobiety o feminatywach

    Feminatywy - jakim językiem pisane są oferty pracy? Jak kobiety oceniają żeńskie nazwy stanowisk, np. prezeska, prawniczka, psycholożka? Oto wyniki badania.

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca - jak uzyskać [PORADNIK]

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca. Od 1 stycznia 2018 roku obowiązują nowe regulacje prawne dotyczące cudzoziemców świadczących prace sezonową. O zezwolenie typu S, czyli na pracę sezonową, mogą ubiegać się pracodawcy, którzy planują zatrudnić obcokrajowców do pracy w rolnictwie, ogrodnictwie lub turystyce.

    Błędy w umowie o pracę - jak je poprawić?

    Błędy w umowie o pracę w zakresie wynagrodzenia i innych świadczeń - jak je poprawić?

    Pracodawcy nie chcą pracy zdalnej [BADANIE]

    Praca zdalna nie jest dla pracodawców najlepszym rozwiązaniem. Prawie wszyscy chcą powrotu do biur. Wprowadzą elastyczne godziny rozpoczęcia i zakończenia pracy.

    Udzielanie zaległego urlopu wypoczynkowego - ustawa o covid-19

    Zaległy urlop wypoczynkowy - jak udzielić zgodnie z ustawą o COVID-19?

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę i kwalifikacje pracownika. Obecnie skupia się na zatrudnianiu bezrobotnych. Rząd chce rozszerzyć jego kompetencje.

    Utrata pracy i finanse - obawy pracowników

    Utrata pracy i finanse to główne zmartwienia polskich pracowników. Ratują ich jednak deficyty kadrowe.

    Ukąszenie kleszcza a wypadek przy pracy - obowiązki pracodawcy

    Ukąszenie kleszcza - czy to może być wypadek przy pracy? Czy pracodawca zatrudniający pracowników do pracy na świeżym powietrzu ma obowiązek zabezpieczenia ich przed kleszczami?

    Sygnalista w firmie od 17 grudnia 2021 r. - co z ustawą?

    Sygnalista w firmie musi być wdrożony od 17 grudnia 2021 r. Polska musi implementować przepisy unijne do 16 grudnia tego roku. Co z ustawą o sygnalistach?

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator wymiaru urlopu wypoczynkowego pozwala wyliczyć, ile dni urlopu przysługuje pracownikowi.

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni - zwolnienie z ZUS

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni mogą składać wnioski o zwolnienie z ZUS za lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r. Do kiedy? Jakie warunki należy spełnić?

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa przyznaje postojowe i zwolnienie z ZUS. Jakie kody PKD? Jakie warunki należy spełnić? Do kiedy złożyć wniosek?

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS otrzymują wsparcie z ZUS. Mogą liczyć na postojowe i zwolnienie z opłacania składek. Do kiedy można składać wnioski?

    Minimalna płaca w 2022 r. brutto netto

    Minimalna płaca w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Emerytura brutto netto - kalkulator

    Emerytura brutto - ile to netto? Kalkulator emerytalny pozwala ustalić wysokość emerytury. Oblicz.

    Ochrona przedemerytalna - ile lat?

    Ochrona przedemerytalna - ile lat trwa ochrona przed zwolnieniem? Od ilu lat pracownika zaczyna obowiązywać pracodawcę?

    Strategia Demograficzna 2040 - ocena Konfederacji Lewiatan

    Strategia Demograficzna 2040 jest zbyt ogólna i nie odpowiada współczesnym trendom związanym z rodziną. Jak ocenia ją Konfederacja Lewiatan?

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu. Czy trzeba poinformować ZUS o zmianie miejsca pobytu?