Kategorie

Uchwała SN z dnia 11 kwietnia 2006 r. sygn. I UZP 1/06

Sąd Najwyższy w składzie: Prezes SN Walerian Sanetra (przewodniczący) SSN Teresa Flemming-Kulesza (sprawozdawca) SSN Katarzyna Gonera Protokolant Ewa Wolna w sprawie z odwołania Henryka C. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych - Oddziałowi w O. o umorzenie należności likwidowanego funduszu, po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy,

Sąd Najwyższy w składzie:

Prezes SN Walerian Sanetra (przewodniczący)

SSN Teresa Flemming-Kulesza (sprawozdawca)

SSN Katarzyna Gonera

Protokolant Ewa Wolna

w sprawie z odwołania Henryka C.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych - Oddziałowi w O.

o umorzenie należności likwidowanego funduszu,

po rozpoznaniu na rozprawie w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 11 kwietnia 2006 r.,

zagadnienia prawnego przekazanego postanowieniem Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w S.

z dnia 26 stycznia 2006 r., sygn. akt IV Ua 34/05,

"Czy Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych jest właściwy rzeczowo do rozpoznania odwołania od decyzji likwidatora określonych w art. 68 ust. 1 ustawy z dnia 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228 poz. 2255 ze zm.), jeśli decyzje te zostały wydane przed 1 czerwca 2005 r., tj. przed wejściem w życie art. 27 p. 34 ustawy z dnia 22.04.2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86 poz. 732)".

podjął uchwałę:

Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych jest właściwy do rozpoznania odwołania od decyzji likwidatora funduszu alimentacyjnego w przedmiocie umorzenia należności tego funduszu zapadłej przed wejściem w życie art. 27 pkt 34 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.).

Uzasadnienie

Przedstawione Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne powstało w następującym stanie faktycznym sprawy:

Decyzją z dnia 31 maja 2005 r. organ rentowy Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. odmówił wnioskodawcy Henrykowi C. umorzenia należności likwidowanego funduszu alimentacyjnego za okres od marca 2000 r. do kwietnia 2004 r. Wnioskodawca wniósł odwołanie od tej decyzji. Powołując się na zły stan zdrowia domagał się jej zmiany.

Sąd Rejonowy w S. – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 17 października 2005 r. zmienił zaskarżoną decyzję i umorzył wnioskodawcy należności „likwidowanego funduszu alimentacyjnego” za okres od marca 2000 r. do kwietnia 2004 r. W sprawie było bezsporne że wnioskodawca jest zadłużony wobec likwidowanego funduszu alimentacyjnego na kwotę 22.751,18 zł za wskazany okres. Zdaniem Sądu Rejonowego, sytuacja życiowa i zdrowotna wnioskodawcy spełnia kryterium szczególnie uzasadnionego przypadku wskazanego w art. 68 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) jako uzasadnienie umorzenia należności funduszu z tytułu wypłaconych przez fundusz świadczeń. Konieczność ponoszenia bieżących kosztów utrzymania, leczenia i rehabilitacji przy niskim poziomie comiesięcznych dochodów powodują, że wnioskodawca nie jest w stanie spłacić ciążącego na nim zadłużenia.

Rozpoznający apelację organu rentowego od tego wyroku Sąd Okręgowy w S. postanowieniem z dnia 26 stycznia 2006 r. przedstawił Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości następującej treści: „Czy Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych jest właściwy rzeczowo do rozpoznania odwołania od decyzji likwidatora określonych w art. 68 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), jeśli decyzje te zostały wydane przed 1 czerwca 2005 r. tj. przed wejściem w życie art. 27 p. 4 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. Nr 86, poz. 732)”.

Sąd Okręgowy podniósł, że po wejściu w życie z dniem 1 czerwca 2005 r. nowelizacji ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255) sądem właściwym rzeczowo do rozpoznawania odwołania od decyzji likwidatora Funduszu Alimentacyjnego, jest sąd okręgowy – sąd pracy i ubezpieczeń społecznych. Rozpoznanie odwołania od decyzji likwidatora wydanych od 1 czerwca 2005 r. przez sąd rejonowy, skutkuje nieważnością postępowania braną przez sąd odwoławczy pod rozwagę z urzędu (art. 378 § 1 k.p.c.). Wątpliwości Sądu odnosiły się do decyzji wydanych przez likwidatora przed 1 czerwca 2005 r. Sąd Okręgowy stwierdził, iż jakkolwiek w uchwale z dnia 12 lipca 2005 r. II UZP 6/05 Sąd Najwyższy uznał, że do rozpoznania tej kategorii spraw właściwe rzeczowo są sądy okręgowe, to zagadnienie prawne będące przyczyną podjęcia tej uchwały powstało przed wejściem w życie nowelizacji ustawy z 22 kwietnia 2005 r. obowiązującej od 1 czerwca 2005 r. a Sąd Najwyższy bliżej nie analizując w uchwale kwestii tej nowelizacji ograniczył się do stwierdzenia, że potwierdza ona wykładnię w niej przyjętą. Zdaniem Sądu Okręgowego, nowelizacja przesądza jedynie, że od decyzji wydanych od dnia 1 czerwca 2005 r. przysługuje odwołanie do sądu okręgowego, stąd kwestia właściwości rzeczowej dotyczącej odwołań od decyzji likwidatora sprzed 1 czerwca 2005 r .jest sprawą otwartą. Wątpliwości Sądu Okręgowego dotyczyły tego, czy pojęcie „sprawy o świadczenie z tytułu funduszu alimentacyjnego” użyte w art. 4778 § 2 pkt 6 k.p.c. jest tożsame z pojęciem „sprawy w przedmiocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego”. Ustawodawca w art. 4778 § 2 pkt 6 k.p.c. nie określa przedmiotu „sprawy o świadczenie z tytułu funduszu alimentacyjnego”, co potwierdza przypuszczenie, że chodzi o każdy przedmiot obejmujący sprawy z funduszu alimentacyjnego, w tym sprawy związane z obowiązkiem zwrotu świadczeń wypłaconych z tego funduszu. Sąd Okręgowy opowiadając się za właściwością rzeczową sądów rejonowych wskazał na wprowadzenie nowelizacją z 22 kwietnia 2005 r ustępu 3 do art. 68 i podniósł, że skoro od decyzji wydanych od 1 czerwca 2005 r. odwołanie ustawowo przysługuje do sądu okręgowego, to brak takiego uregulowania przed 1 czerwca 2005 r. może wskazywać na wolę ustawodawcy pozostawienia tych spraw we właściwości rzeczowej sądów rejonowych w oparciu o art. 4778 § 2 pkt 6 k.p.c.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:

Fundusz Alimentacyjny przeszedł w stan likwidacji z dniem 1 maja 2004 r., to jest z dniem wejścia w życie (w tym zakresie) ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.). Zgodnie z art. 63 ust. 2 i art. 64 ust. 2 tej ustawy likwidatorem funduszu został Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, także w zakresie ściągania wierzytelności. Likwidator został upoważniony, między innymi, do umorzenia, rozłożenia na raty lub odroczenia terminu płatności należności likwidowanego funduszu z tytułu wypłaconych lub bezpodstawnie pobranych świadczeń z funduszu (art. 68 ust. 1). Pierwszy problem, jaki wyłonił się na tle tej regulacji prawnej dotyczył prawa odwołania do sądu od decyzji likwidatora funduszu przewidzianych w tym przepisie. Chodziło przede wszystkim o przesądzenie, czy do rozpoznania odwołania właściwy jest sąd administracyjny czy sąd powszechny w postępowaniu odrębnym w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Sąd Najwyższy opowiedział się za tą drugą możliwością w uchwale z dnia 12 lipca 2005 r., II UZP 6/05 (OSNP 2006 nr 1-2, poz. 20). Drugą kwestią rozważaną i rozstrzygniętą w tej uchwale była właściwość rzeczowa sądu powszechnego w sprawach odwołań od decyzji likwidatora w przedmiocie umorzenia, rozłożenia na raty i odroczenia terminu płatności należności likwidowanego funduszu z tytułu wypłaconych lub bezpodstawnie pobranych świadczeń z funduszu. Sąd Najwyższy wyraził pogląd, iż właściwy do rozpoznania spraw z odwołań w tych sprawach jest sąd okręgowy a nie sąd rejonowy. Rozważane wówczas zagadnienie prawne podobnie jak sprawa, w której wyłoniło się zagadnienie obecnie rozpatrywane, dotyczyło okresu sprzed nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych dokonanej ustawą z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.). W art. 27 tej ustawy dokonano obszernej nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych. W punkcie 34 tego artykułu nadano nowe brzmienie art. 68 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Dodano mianowicie dwa ustępy do dwóch dotychczas istniejących, w których w ust. 3 uregulowany został problem odwołań od decyzji likwidatora funduszu określonych w ust. 1. Obecnie nie budzi już żadnych wątpliwości, że od tych decyzji przysługuje odwołanie do sądu okręgowego – sądu pracy i ubezpieczeń społecznych w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego dotyczących spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych. Przepis ten wszedł w życie 1 czerwca 2005 r. Wątpliwość przedstawiona przez Sąd Okręgowy w S. dotyczy kwestii, czy również w sprawach, w których decyzje zapadły przed wejściem w życie ustawy nowelizującej, należy przyjąć właściwość sądu okręgowego czy też – na podstawie art. 4778 § 2 pkt 6 k.p.c.- właściwy byłby sąd rejonowy.

Istotne znaczenie przy rozważaniu tego zagadnienia mają zasady rządzące postępowaniem w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Są to sprawy cywilne jedynie w znaczeniu formalnym (art. 1 k.p.c.) rozpoznawane w postępowaniu odrębnym. W postępowaniu tym, odmiennie niż w zwykłym postępowaniu określona została właściwość rzeczowa sądów. Jako regułę przewidziano w art. 4778 k.p.c. właściwość sądu okręgowego. Wynika to wprost z § 1 tego przepisu. Właściwość sądu rejonowego została określona jako wyjątek od reguły w sprawach enumeratywnie wymienionych w § 2. Wśród tych spraw znalazły się sprawy o świadczenia z tytułu funduszu alimentacyjnego. Jak wiadomo, nie są to sprawy dotyczące ubezpieczenia społecznego, jednakże ustawodawca zdecydował, że odwołania od decyzji dotyczących świadczeń z funduszu alimentacyjnego winny być rozpatrywane jako sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych w znaczeniu formalnym, podobnie jak wiele innych spraw przekazanych do tego postępowania z uwagi na ich charakter, bliski sprawom o świadczenia z ubezpieczenia społecznego. Skoro tak się stało (a są po temu istotne powody) rozpoznawaniem spraw dotyczących funduszu alimentacyjnego winny rządzić te same zasady, które dotyczą spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych z uwzględnieniem generalnej właściwości sądów okręgowych. Wyjątki od tej zasady muszą być rozumiane i stosowane ściśle. W art. 4778 § 2 pkt 6 k.p.c. ustalona została właściwość sądu rejonowego jedynie do rozpoznawania spraw „o świadczenia z funduszu alimentacyjnego”. Sprawą o świadczenie jest sprawa, w której chodzi o przyznanie prawa do spornej należności. Nie może być uznana za sprawę o świadczenie sprawa, w której stroną wnosząca odwołanie jest osoba, która tego świadczenia nie dochodzi lecz przeciwko której egzekwowane jest roszczenie o charakterze regresowym podmiotu, który spełnił świadczenie. Uznanie takiej sprawy za sprawę o świadczenie z funduszu alimentacyjnego mogłoby nastąpić jedynie w drodze niedopuszczalnej rozszerzającej interpretacji przepisu ustanawiającego wyjątek od zasady.

Sąd Najwyższy rozpoznający zagadnienie prawne przedstawione obecnie przez Sąd Okręgowy w S. w pełni podziela poglądy przedstawione w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 12 lipca 2005 r., II UZP 6/05.

Z tych względów Sąd Najwyższy podjął uchwałę o treści przedstawionej w sentencji.

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po nasze publikacje
KOMPLET: VAT zmiany od 1 lipca 2021 + JPK_VAT +  VAT w e-commerce
KOMPLET: VAT zmiany od 1 lipca 2021 + JPK_VAT + VAT w e-commerce
Tylko teraz
99,00 zł
119,70
Przejdź do sklepu
Źródło: Orzeczenia Sądu Najwyższego - Izby Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Weryfikacja szczepień pracowników - projekt

    Weryfikacja szczepień pracowników - trwają prace nad projektem nowych przepisów. Czy pracodawcy będą mogli sprawdzić fakt zaszczepienia się przeciw COVID-19 przez pracowników?

    Umowa o dzieło - ZUS, zgłoszenie

    Umowa o dzieło - zgłoszenie do ZUS jest obowiązkowe od 2021 r. Jaki jest termin na zgłoszenie? Kto musi zgłosić umowę do ZUS?

    Zmiany w ubezpieczeniach społecznych od 18 września 2021 r.

    Najnowsze zmiany w ubezpieczeniach społecznych weszły w życie 18 września 2021 r. Sprawdź, co się zmieni.

    Wypalenie zawodowe podstawą zwolnienia lekarskiego od 2022 r.

    Wypalenie zawodowe od 2022 r. będzie podstawą do otrzymania zwolnienia lekarskiego (l4). Czym jest wypalenie? Jakie są objawy? Jak przeciwdziałać?

    Przeniesienie urlopu na kolejną umowę - wzór porozumienia

    Przeniesienie urlopu wypoczynkowego na kolejną umowę o pracę może nastąpić na mocy porozumienia stron. Jak je prawidłowo sporządzić? Oto wzór porozumienia.

    Ostatnie dni na wniosek o zwolnienie z ZUS!

    Wniosek o zwolnienie z ZUS - sklepiki szkolne i piloci muzealnych wycieczek mają ostatnie dni na ubieganie się o zwolnienie z obowiązku opłacania składek ZUS.

    Podwyższona kwota wolna od potrąceń - covid

    Podwyższona kwota wolna od potrąceń została przewidziana w tarczy na czas pandemii COVID-19. Kogo dotyczy? Ile wynosi?

    Usprawiedliwienie nieobecności w pracy - szczepienie

    Usprawiedliwienie nieobecności w pracy z powodu szczepienia - kiedy jest możliwe? Czy szczepienie dziecka uzasadnia zwolnienie od pracy?

    Kobiety najwięcej ucierpiały na pandemii

    Kobiety najwięcej straciły w czasie pandemii. To one częściej były zwalniane. Spadł na nie ciężar opieki nad dziećmi i pracy jednocześnie. Jak wpłynęło to na ich zdrowie?

    Płace rosną, bo firmy walczą o pracowników

    Płace rosną wszędzie. Wszystkie kody PKD odnotowały w sierpniu 2021 r. podwyżki wynagrodzeń. Firmy walczą w ten sposób o pracowników.

    Jak można podzielić urlop ojcowski?

    Urlop ojcowski przysługuje w wymiarze 2 tygodni. Jak można go podzielić? Do kiedy należy go wykorzystać?

    Skrócenie izolacji i dopuszczenie pracownika do pracy

    Skrócenie izolacji i dopuszczenie pracownika do pracy - czy jest możliwe? Co na to prawo? Jakie świadczenia przysługują za czas izolacji?

    Składki KRUS - IV kwartał 2021 r.

    Składki KRUS w IV kwartale 2021 r. - ile wynosi miesięczna składka na ubezpieczenie wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie?

    Dyscyplinarka za brak szkolenia BHP

    Czy brak szkolenia BHP może być podstawą dyscyplinarki? Czy można uznać to za ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracownika?

    Dzień Pracownika Służby BHP

    Dzień Pracownika Służby BHP przypada na 19 września każdego roku. Z tej okazji Minister Rodziny i Polityki Społecznej przygotowała list z podziękowaniami i życzeniami dla pracowników służb BHP.

    Dobre i złe nawyki pracy zdalnej [BADANIE]

    Praca zdalna pomaga łączyć pracę z życiem prywatnym. Jakie są dobre i złe nawyki zdalnych pracowników? Oto wyniki badania przeprowadzonego w Wielkiej Brytanii, Francji i Niemczech.

    Płaca minimalna a gospodarka - podcast premiera

    Jaki wpływ na gospodarkę ma płaca minimalna? Czym skutkuje brak godziwego wynagrodzenia? Premier wystartował z autorskim podcastem.

    Składka zdrowotna 9% średniej płacy krajowej

    Składka zdrowotna liczona od średniej płacy krajowej to propozycja Rzecznika MŚP. Czy 9% przeciętnej płacy w gospodarce przy podatku liniowym to dobre rozwiązanie? Ile wyniosłaby w 2022 r.?

    Wzrost minimalnego wynagrodzenia - czy trzeba zmieniać umowę o pracę?

    Wzrost minimalnego wynagrodzenia - czy trzeba zmieniać umowę o pracę? Co roku rośnie kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę (tzw. najniższej krajowej, płacy minimalnej) i minimalnej stawki godzinowej. Już dziś wiadomo, że minimalne wynagrodzenie wzrośnie w 2022 r. do 3010 zł brutto (w 2021 roku wynosi 2800 zł). Pracownicy i pracodawcy mają wątpliwości, czy z uwagi na wzrost płacy minimalnej od nowego roku trzeba zmienić postanowienia wszystkich umów o pracę, które obecnie opiewają na kwotę niższą niż 3010 zł? Czy można nie zmieniać umów a np. uzupełniać wynagrodzenie za pracę, premią do wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę? Co może zrobić pracownik, jeżeli pracodawca nie wypłaca mu minimalnego wynagrodzenia? Wyjaśnień w tym zakresie udzieliła Państwowa Inspekcja Pracy.

    Jak zapewnić bezpieczeństwo pracownikom zdalnym?

    Bezpieczeństwo pracowników zdalnych może stanowić duże wyzwanie. To w domu zdarza się najwięcej wypadków. Za co odpowiada pracodawca? Jakie są przepisy BHP?

    Potwierdzenie danych w ZUS - instrukcja

    Potwierdzenie danych w ZUS można otrzymać przez PUE ZUS. Jak samodzielnie utworzyć dokument? Oto instrukcja jak zrobić to krok po kroku.

    Potwierdzenie z PUE ZUS pobierze także świadczeniobiorca

    Elektroniczne Potwierdzenie z PUE ZUS pobierze teraz także świadczeniobiorca, np. potwierdzenie prawa do emerytury, renty, zasiłku.

    Od wypłat z PPK zazwyczaj nie pobiera się podatku Belki

    Wypłaty z PPK - uczestnik PPK może w każdym czasie skorzystać ze swoich środków. W niektórych przypadkach wiąże się to jednak z obowiązkiem zapłaty 19% zryczałtowanego podatku dochodowego (tzw. podatku Belki).

    Potrzeby pracowników - wnioski z pandemii

    Potrzeby pracowników różnią się w zależności od rodzaju pracowników: fizycznych i biurowych. Jakie wnioski można wyciągnąć z pandemii COVID-19?

    Nadgodziny średniotygodniowe Polaków - pandemia

    Nadgodziny średniotygodniowe Polaków w czasie pandemii wzrosły. Statystyczny pracownik ma w tygodniu 5,5 godziny nadgodzin.