Kategorie

Wyrok SN z dnia 12 lutego 2004 r. sygn. II UK 245/03

Ograniczenie przysługiwania renty okresowej do czasu poprzedzającego wydanie wyroku przyznającego to świadczenie może nastąpić tylko wówczas, gdy istniejąca w dacie złożenia wniosku niezdolność do pracy ustąpiła w toku postępowania. Przewodniczący SSN Jerzy Kuźniar Sędziowie SN: Krystyna Bednarczyk (sprawozdawca), Jadwiga Skibińska-Adamowicz Sąd

Ograniczenie przysługiwania renty okresowej do czasu poprzedzającego wydanie wyroku przyznającego to świadczenie może nastąpić tylko wówczas, gdy istniejąca w dacie złożenia wniosku niezdolność do pracy ustąpiła w toku postępowania.

Przewodniczący SSN Jerzy Kuźniar

Sędziowie SN: Krystyna Bednarczyk (sprawozdawca), Jadwiga Skibińska-Adamowicz

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2004 r. sprawy z wniosku Ireneusza W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w W. o rentę wypadkową na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 11 marca 2003 r. [...]

uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Apelacyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 2 czerwca 2000 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w W. odmówił przyznania wnioskodawcy Ireneuszowi W. prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy wobec niestwierdzenia takiej niezdolności.

Reklama

Po rozpoznaniu odwołania wnioskodawcy Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Toruniu wyrokiem z dnia 20 września 2001 r. zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał wnioskodawcy prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy od 10 maja 2000 r. na stałe. Sąd ustalił, że wnioskodawca był niezdolny do pracy w związku z wypadkiem przy pracy z dnia 11 grudnia 1996 r. i otrzymywał z tego tytułu rentę wypadkową. W wyniku badania przeprowadzonego w dniu 22 września 1999 r. stwierdzono odzyskanie zdolności do pracy i renta wypadkowa nie została wnioskodawcy przyznana. Zaskarżoną decyzję wydano w wyniku rozpoznania nowego wniosku z dnia 10 maja 2000 r. Na podstawie opinii dwóch zespołów biegłych lekarzy Sąd ustalił, że od dnia 12 kwietnia 2000 r. wnioskodawca stał się ponownie częściowo niezdolny do pracy z powodu choroby zwanej pęcherzem neurogennym, która jest wynikiem powikłań związanych z wypadkiem przy pracy. W zakresie aktualnej niezdolności do pracy opinie te są ze sobą zgodne, różnią się natomiast co do rokowań odzyskania zdolności do pracy. Według opinii pierwszego zespołu, stan zdrowia wnioskodawcy powoduje stałe ograniczenie jego zdolności do pracy. Drugi zespół biegłych uznał, że niezdolność do pracy jest okresowa, gdyż w wyniku leczenia nastąpiła mierna poprawa. W opinii Sądu, określenie mierna poprawa oznacza brak poprawy. W związku z tym Sąd uznał, że wnioskodawca, spełniając warunki określone w art. 61 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ma prawo do stałej renty wypadkowej na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 1 tej ustawy.

Reklama

Na skutek apelacji organu rentowego, od tego wyroku Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku wyrokiem z dnia 11 marca 2003 r. [...] zmienił zaskarżony wyrok o tyle, że prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy przyznał do dnia 31 grudnia 2002 r. W pozostałej części apelacja organu rentowego została oddalona. Sąd Apelacyjny uznał za prawidłowe ustalenia Sądu pierwszej instancji w zakresie powstania u wnioskodawcy częściowej niezdolności do pracy i związku przyczynowego między niezdolnością do pracy a obrażeniami odniesionymi w wypadku przy pracy. Wadliwe natomiast było uznanie, że niezdolność do pracy jest trwała. Sąd pierwszej instancji powołał się na opinię pierwszego zespołu biegłych, jednak opinia ta w tym zakresie nie zawiera żadnego uzasadnienia. Natomiast biegli drugiego zespołu stwierdzili mierną poprawę, co nie jest tożsame z brakiem poprawy. Uzasadnili to brakiem złogów w pęcherzu moczowym oraz zmniejszenie zalegania moczu po miksji, co daje podstawę rokowań dalszej poprawy stanu zdrowia. Przyjmując, że niezdolność do pracy jest okresowa, Sąd Apelacyjny uznał, że ma zastosowanie przepis art. 59 ust. 1 pkt 2 ustawy powołanej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku a niebędący podstawą tego orzeczenia przepis art. 59 ust. 1 pkt 1.

Wyrok ten w części uwzględniającej apelację organu rentowego zaskarżył kasacją wnioskodawca i wskazując jako jej podstawy naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 59 ust 1 pkt 1 i 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz naruszenie przepisów postępowania - art. 233 § 1 w związku z art. 328 § 2 k.p.c. oraz art. 381, 382 i 328 § 2 k.p.c. wniósł o zmianę wyroku w części zaskarżonej i oddalenie apelacji organu rentowego, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu kasacji podniósł, że na podstawie orzeczenia Sądu Apelacyjnego wnioskodawca w chwili wydania zaskarżonego wyroku 11 marca 2003 r. pozostawał bez jakiejkolwiek renty, bowiem renta została przyznana tylko do 31 grudnia 2002 r. Ocena, że nastąpiła poprawa stanu urologicznego, nie jest zgodna ze stanem faktycznym. Mogło to wynikać z wyników badań wykonanych do marca 2001 r. jednak złożone przez wnioskodawcę na rozprawie apelacyjnej zaświadczenie wskazuje na brak poprawy. Dowód ten - zgodnie z art. 381 k.p.c. - powinien zostać przyjęty, gdyż potrzeba jego złożenia wynikła w związku z zarzutami podniesionymi przez organ rentowy w apelacji. Nieprzyjęcie tego dowodu nie znalazło wyjaśnienia w uzasadnieniu wyroku, co narusza przepis art. 328 § 2 k.p.c. Niezgodnie z treścią tego przepisu zmiana podstawy prawnej orzeczenia została omówiona ogólnikowo.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Uzasadnione są zarzuty kasacji dotyczące, zarówno naruszenia prawa materialnego, jak i naruszenia przepisów postępowania. Przepis art. 59 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych stanowi, że osobie, która spełniła warunki określone w art. 57, przysługuje renta stała -jeżeli niezdolność do pracy jest trwała (pkt 1) lub renta okresowa - jeżeli niezdolność do pracy jest okresowa. Zgodnie z art. 13 ust. 3 tej ustawy okresową niezdolność do pracy orzeka się, jeżeli według wiedzy medycznej istnieją rokowania odzyskania zdolności do pracy. Sąd Apelacyjny ma rację uznając, że niewielka poprawa lub nawet brak poprawy stanu zdrowia w dacie przyznawania prawa do renty nie oznacza braku rokowań odzyskania zdolności do pracy. Rokowania takie ocenia się na podstawie wiedzy medycznej i jeżeli pozwala ona na stwierdzenie, że istnieją metody leczenia dające szansę na odzyskanie zdrowia, to można przyjąć istnienie rokowań odzyskania zdolności do pracy, chociaż nie ma na to żadnych gwarancji. W takim przypadku orzeka się rentę okresową która zgodnie z art. 59 ust. 2 przysługuje na okres wskazany w decyzji organu rentowego. Ten z kolei okres ustalany jest na podstawie określonego w orzeczeniu lekarza orzecznika przewidywanego okresu niezdolności do pracy (art. 14 ust. 1 pkt 2). Renta stała, jak i okresowa, przyznawane są na przyszłość. W momencie przyznawania renty okresowej musi istnieć niezdolność do pracy natomiast okres trwania tej niezdolności w przyszłości jest nieznany i można go jedynie przewidywać z mniejszą lub większą dokładnością. Jeżeli przewidywania się nie potwierdzą i odzyskanie zdolności do pracy nie nastąpi, uprawniony do renty może żądać przyznania jej na dalszy okres, przy czym nie wymaga się od niego szczególnych starań. Zgodnie z § 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 8 sierpnia 1997 r. w sprawie orzekania o niezdolności do pracy do celów rentowych (Dz.U. Nr 99, poz. 612) organ rentowy, nie później niż trzy miesiące przed ustaniem prawa do renty z tytułu okresowej niezdolności do pracy, pisemnie zawiadamia osobę uprawnioną o terminie wstrzymania wypłaty oraz o warunkach przywrócenia prawa do tego świadczenia. Regulacja ta gwarantuje, że przy przyznaniu renty okresowej a nie renty stałej osobie, co do której rokowania powrotu do zdrowia są niewielkie, nie zostanie ona skrzywdzona.

Sąd Apelacyjny zmieniając wyrok Sądu pierwszej instancji w taki sposób, że renta okresowa została przyznana za okres wsteczny i w dacie wydania wyroku już nie przysługiwała, uchybił omówionym wyżej zasadom. Dotyczą one jednak postępowania przed organem rentowym, w którym rodzaj renty i okres jej trwania ustala się na podstawie orzeczenia lekarza orzecznika według stanu istniejącego w dacie ubiegania się o to świadczenie. W postępowaniu sądowym, zwłaszcza gdy się ono przedłuża, może wystąpić sytuacja, gdy są podstawy do przyznania prawa do świadczenia tylko za okres wsteczny. Zgodnie z art. 316 § 1 k.p.c., sąd wyrokuje według stanu istniejącego w chwili zamknięcia rozprawy i gdyby z tą datą warunek niezdolności do pracy odpadł, nie byłoby podstaw do przyznania renty na przyszłość. Jednak ograniczenie czasu przysługiwania renty okresowej do okresu poprzedzającego wydanie orzeczenia przyznającego to świadczenie może nastąpić tylko wówczas, gdy istniejąca w dacie złożenia wniosku niezdolność do pracy ustąpiła w toku postępowania. W takiej sytuacji datą końcową okresu uprawniającego do renty jest data odzyskania zdolności do pracy. Sąd Apelacyjny mógł więc przyznać rentę okresową do dnia poprzedzającego datę wydania wyroku tylko wówczas, gdyby dysponował materiałem dowodowym stwierdzającym, że w dniu tym niezdolność do pracy ustąpiła. Tymczasem Sąd nie oparł swoich ustaleń na takim materiale, gdyż opinia biegłych, stwierdzająca istnienie rokowań poprawy stanu zdrowia wnioskodawcy, została wydana 4 czerwca 2001 r., a przewidywany przez nich okres niezdolności do pracy miał trwać do 31 grudnia 2002 r. Nie zostało w ogóle sprawdzone, czy leczenie kontynuowane od czasu badania przez biegłych dało spodziewane wyniki i czy nastąpiła przewidywana poprawa. Ustalenia Sądu w zakresie okresu trwania niezdolności do pracy są więc całkowicie dowolne i zostały dokonane z naruszeniem przepisów art. 233 § 1 i art. 382 k.p.c. Naruszony został także przepis art. 381 k.p.c. przez odmowę przeprowadzenia dowodów, które mogłyby pomóc w ustaleniu faktu istnienia lub braku niezdolności do pracy w dacie wyrokowania. W uzasadnieniu wyroku Sąd w ogóle nie zajął się kwestią odzyskania zdolności do pracy, zatem treść orzeczenia nie znajduje żadnego odzwierciedlenia w jego motywach, co uzasadnia zarzut naruszenia art. 328 § 2 k.p.c.

Wadliwe na gruncie przepisów prawa materialnego i dokonane z naruszeniem przepisów postępowania orzeczenie ma ten skutek, że w przypadku dalszego istnienia niezdolności do pracy po dniu oznaczonym w wyroku jako data końcowa prawa do renty, wnioskodawca byłby pozbawiony tego świadczenia do daty wystąpienia z ponownym wnioskiem, mimo że warunki do uzyskania prawa byłyby spełnione i nie można by mu było przypisać jakichkolwiek zaniedbań w zakresie ubiegania się o przyznanie tego prawa. Zgodnie z art. 129 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach, świadczenia nie mogą być wypłacane za okres wcześniejszy niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek. Pozbawienie wnioskodawcy renty za okres, co do którego nie było pewności co do jego zdolności do pracy, należy traktować jako oczywiste naruszenie prawa.

Z tych przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie art. 39313 § 1 k.p.c. uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi Apelacyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania.

Źródło: Orzeczenia Sądu Najwyższego - Izby Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    "Blaski i cienie PPK" - niezależne badanie naukowe

    PPK - jakie są opinie o programie? Poznaj wyniki niezależnego badania naukowego "Blaski i cienie PPK".

    Tata wybiera urlop ojcowski

    Urlop ojcowski to urlop najczęściej wykorzystywany przez ojców urlop po narodzinach dziecka. Najrzadziej korzystają z urlopu rodzicielskiego.

    Monitoring poczty elektronicznej pracownika a przepisy

    Monitoring poczty elektronicznej pracownika - jakie są przepisy prawne? Czy to nie narusza dóbr osobistych pracownika?

    Zasiłek macierzyński i opiekuńczy - będzie okres wyczekiwania?

    Okres wyczekiwania przy zasiłku macierzyńskim i opiekuńczym? To propozycja ZUS mająca zapobiegać nadużyciom.

    Zwolnienie z ZUS - do kiedy wniosek?

    Zwolnienie z ZUS - do kiedy można złożyć wniosek o zwolnienie ze składek za grudzień 2020, styczeń, luty, marzec i kwiecień 2021 r. z tarczy 9.0?

    Pracownik niepełnosprawny – jakie prawa?

    Pracownik niepełnosprawny - jakie prawa przyznaje Kodeks pracy i ustawa o rehabilitacji zawodowej? Jaki jest wymiar czasu pracy i urlopu?

    Elektroniczne wypowiedzenie umowy o pracę - jak przechowywać?

    Elektroniczne wypowiedzenie umowy o pracę polega na złożeniu oświadczenia woli w postaci elektronicznej i opatrzeniu go kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Jak je przechowywać?

    Czas wolny za nadgodziny a odpoczynek tygodniowy

    Czas wolny za nadgodziny może zostać zaliczony do 35-godzinnego odpoczynku tygodniowego. To stanowisko MRPiT z dnia 5 maja 2021 r.

    PIP kontroluje małe budowy

    Kontrole PIP - mała budowa to miejsce, gdzie najczęściej w budownictwie występują wypadki przy pracy. PIP rozpoczęła więc akcję "Kontrole na małych budowach".

    Przeciętne wynagrodzenie 2021

    Przeciętne wynagrodzenie w 2021 r. wzrosło o 10% w stosunku do roku poprzedniego. Ile wynosi?

    Amerykański pracodawca wymarzony dla Polaków

    Amerykański pracodawca jest pracodawcą wymarzonym dla Polaków. Najchętniej pracowaliby dla korporacji z zagranicznym kapitałem, przede wszystkim z USA.

    Praca na magazynie - ile zarabia pracownik i kierownik magazynu

    Praca na magazynie - jakie są zarobki? Ile zarabia pracownik, a ile kierownik magazynu?

    Pandemia lekcją dla HR-owców

    Pandemia jest dla HR-owców lekcją, która wpłynie na przyszłość tego zawodu

    Stawka godzinowa 2022 – netto, zlecenie

    Stawka godzinowa 2022 i umowa zlecenie – kwota netto i brutto? Ile wynosi minimalne wynagrodzenie na umowach cywilnoprawnych, a ile na umowie o pracę?

    Elektroniczny system kadrowy na praca.gov.pl - nowa ustawa

    Elektroniczny system kadrowy na praca.gov.pl to ułatwienie dla mikroprzedsiębiorcy, rolnika i osoby fizycznej. Za pomocą systemu będzie można zawrzeć umowę o pracę i zlecenia. Automatycznie dokona zgłoszenia do ZUS i KAS, wyliczy wynagrodzenie, składki, podatki i rozliczy urlopy.

    Podwyżka minimalnego wynagrodzenia 2022 a inne świadczenia

    Podwyżka minimalnego wynagrodzenia w 2022 r. wpłynie na wysokość innych świadczeń, np. odprawy, odszkodowania, wynagrodzenia za czas gotowości do pracy i przestój, dodatek za pracę w nocy. Ile wyniosą?

    Praca w upały - zalecenia GIP

    Praca w upały - GIP wydał zalecenia dla pracodawców w związku z wysokimi temperaturami. Jakie obowiązki bhp mają pracodawcy względem pracowników?

    Staż z urzędu pracy 2021 - wynagrodzenie, urlop, L4, ciąża

    Staż z urzędu pracy odbywa osoba bezrobotna. Jakie wynagrodzenie za staż należy się w 2021 r.? Czy stażysta ma prawo do L4 i urlopu? Co w przypadku ciąży?

    Umowa o pomocy przy zbiorach - KRUS 2021

    Umowa o pomocy przy zbiorach w 2021 r. - rolnicy ubezpieczeni w KRUS mogą podpisywać umowy cywilnoprawne na pomoc przy zbiorach. Jaka jest stawka godzinowa?

    Strategia Demograficzna 2040 - zmiany w Kodeksie pracy

    Strategia Demograficzna 2040 przewiduje duże zmiany w Kodeksie pracy. Rodzice będą chronieni przed zwolnieniem i zapewnia się im elastyczną pracę.

    Urlop rodzicielski - rewolucyjne zmiany w 2022 r.

    Urlop rodzicielski - do 2 sierpnia 2022 r. wejdą w życie rewolucyjne zmiany w urlopach rodzicielskich dla ojców. Co się zmieni?

    Bonusy i dni wolne dla zaszczepionych pracowników - PIP

    Bonusy i dni wolne dla zaszczepionych pracowników - co na to PIP? Czy to zgodne z Kodeksem pracy?

    Sygnalista - nowe przepisy od grudnia 2021 r.

    Sygnalista - nowe przepisy implementujące dyrektywę unijną mają wejść w życie w grudniu 2021 r. Kto to sygnalista? Jaki będzie system zgłaszania nieprawidłowości w zakładzie pracy?

    Pracownicy fizyczni w czasie pandemii [RAPORT]

    Pracownicy fizyczni - jak wpłynęła na nich pandemia COVID-19? Zapoznaj się z wynikami raportu "Kariera okiem fachowca".

    Ilu Polaków pracuje po 60. roku życia?

    Praca po 60. roku życia - ilu Polaków nadal pracuje po ukończeniu 60 lat?