Kategorie

Kiedy wymiar urlopu wypoczynkowego może zostać zmniejszony

Małgorzata Jankowska
Wymiar urlopu wypoczynkowego zależy głównie od stażu pracy pracownika oraz od jego wykształcenia, czyli rodzaju szkoły, jaką ukończył. Może on wynosić 20 lub 26 dni. Czasami jednak wymiar urlopu z mocy prawa ulega obniżeniu.

Pracownicy wiedzą z reguły, czy przysługuje im 20 czy 26 dni urlopu. Muszą jednak pamiętać, że prawo pracy przewiduje sytuacje, w których, mimo że pracownik ma teoretycznie prawo do określonego wymiaru urlopu, w praktyce wypoczywać będzie krócej. Nie wszyscy bowiem pracownicy mogą w każdym roku wykorzystywać urlop w pełnym określonym w Kodeksie pracy wymiarze.

Zatrudnieni na części etatu
Do obniżenia wymiaru urlopu wypoczynkowego dochodzi przede wszystkim w sytuacji, gdy pracownik zatrudniony na pełnym etacie zmienia w ciągu roku wymiar swojego czasu pracy i zamiast na całym etacie zaczyna pracować na jego część. Zmiana wymiaru etatu ma bowiem również wpływ na uprawnienia urlopowe pracownika.

W takiej sytuacji pracodawca powinien odpowiednio skorygować liczbę przysługujących pracownikowi dni wypoczynku. Innymi słowy, powinien oddzielnie, zgodnie z zasadą proporcjonalności, obliczyć mu wymiar urlopu za każdy okres pracy. Osobno za miesiące, gdy praca wykonywana była na pełnym etacie, osobno za miesiące, gdy doszło do obniżenia wymiaru czasu pracy.

Wymiar urlopu dla pracownika zatrudnionego w niepełnym wymiarze czasu pracy ustala się proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy, w jakim pracownik jest zatrudniony. Podstawę wyliczenia tego wymiaru stanowi albo 20 albo 26 dni urlopu.

Trzeba też pamiętać, że niepełny dzień urlopu zaokrągla się w górę do pełnego dnia. Tak więc pracownik zatrudniony na pół etatu będzie miał prawo do 10 lub 13 dni urlopu. Ten wykonujący pracę na 1/4 etatu tylko do 5 lub 8 dni.

Przykład:
ZMIANA WYMIARU ETATU PRACOWNIKA
Pracownik w okresie od stycznia do września zatrudniony jest na całym etacie, a od października do końca roku pracuje na pół etatu. Jego wymiar urlopu należy ustalić następująco:
9/12 z 20 lub 26 dni - za okres od stycznia do września - daje 15 lub 20 dni
3/12 z 10 lub 13 dni - za okres od października do grudnia - daje 3 lub 4 dni.

Zatem pracownik niemający jeszcze 10-letniego stażu pracy w opisanej sytuacji będzie w danym roku wypoczywał 18, a nie 20 dni. Pracownik mający co najmniej 10-letni staż pracy skorzysta natomiast z urlopu w wymiarze 24, a nie 26 dni. W wyniku obniżenia wymiaru czasu pracy pracownika jego wymiar urlopu musiał bowiem ulec zmianie.

Podjęcie pracy w ciągu roku
Na pełny wymiar urlopu wypoczynkowego nie może też liczyć pracownik, który podejmuje pracę u kolejnego pracodawcy w innym roku kalendarzowym niż rok, w który ustał stosunek pracy z poprzednim pracodawcą. Wymiar urlopu takiego pracownika w danym roku zależy od daty rozpoczęcia przez niego pracy, czyli od tego, ile miesięcy u nowego pracodawcy będzie zatrudniony.

Wymiar ten ustala się oczywiście w wymiarze proporcjonalnym, za każdy miesiąc pracy pracownikowi przysługuje 1/12 z 20 lub 26 dni. Przykładowo pracownik podejmujący pracę od 1 marca danego roku będzie miał prawo do 10/12 z 20 lub 26 dni, czyli do 17 lub 22 dni urlopu. Jeśli rozpocznie pracę w połowie roku (np. od 1 lipca) liczba przysługujących mu dni urlopu wypoczynkowego zmniejszy się. Pracownik będzie mógł wypoczywać przez 6/12 z 20 lub 26 dni, czyli 10 lub 13 dni.

Przykład:
ZATRUDNIENIE W CIĄGU ROKU
Pracownik we wrześniu został zwolniony z pracy. Kolejną pracę znalazł dopiero w następnym roku. Jej wykonywanie rozpoczął 1 kwietnia. W związku z tym, że posiada dłuższy niż 10-letni staż pracy, wymiar przysługującego mu urlopu wypoczynkowego powinien wynosić 26 dni.
Jednak w roku, w którym rozpoczął pracę u nowego pracodawcy, będzie mógł wypoczywać tylko przez 20 dni. Tyle dni urlopu przysługuje bowiem pracownikowi, który w danej firmie zatrudniony był przez 9 miesięcy (9/12 z 26 daje 20 dni).

Przerwa w wykonywaniu pracy
Podobnie ze zmniejszeniem wymiaru urlopu musi liczyć się pracownik, który zmienia pracę w ciągu roku i przerwa między jednym a drugim zatrudnieniem wynosi więcej niż miesiąc.

W każdym z miejsc pracy przysługuje mu bowiem urlop w wymiarze proporcjonalnym do okresu pracy.

Przerwa między wykonywaniem pracy u jednego i drugiego pracodawcy, trwająca nawet kilka miesięcy, nie zawsze musi jednak powodować zmniejszenie liczby dni urlopu wypoczynkowego. Pracownik może bowiem już u pierwszego pracodawcy wykorzystać urlop w pełnym wymiarze. Może też wykorzystać go tylko częściowo, ale w wymiarze wyższym niż wynikałoby to z zasady proporcjonalności.




W pierwszym przypadku sprawa jest prosta. Wykorzystanie urlopu w pełnym wymiarze u pierwszego pracodawcy to czysty zysk dla pracownika. Żadne przepisy nie pozwalają bowiem pracodawcy w jakikolwiek sposób rozliczać się z pracownikiem z wykorzystanych niejako na wyrost dni urlopowych. Oczywiście w tej sytuacji drugi pracodawca nie udzieli w danym roku pracownikowi urlopu w ogóle.

W drugim przypadku sprawa jest bardziej skomplikowana. Jeśli u pierwszego pracodawcy pracownik wykorzysta więcej dni urlopu niż wynikałoby to z zasady proporcjonalności, urlop u drugiego pracodawcy zostanie pomniejszony o tę część urlopu, którą poprzedni pracodawca udzielił ponad wymiar wynikający z okresu pracy u niego.

Łączny wymiar urlopu w roku kalendarzowym nie może być jednak niższy niż wynikający z okresu przepracowanego w tym roku u wszystkich pracodawców.

Przykład:
ZMIANA PRACY W CIĄGU ROKU
Pracownik zwolnił się z pracy z końcem lutego. Za ten okres przysługuje mu 2/12 z 20 lub 26 dni, czyli 4 lub 5 dni urlopu wypoczynkowego. Kolejną pracę pracownik podjął 1 maja i w tej firmie przepracował do końca roku. Za ten okres zatrudnienia (8 miesięcy) powinien otrzymać 8/12 z 20 lub 26 dni urlopu, czyli 14 lub 18 dni.
Sumując te dwa okresy zatrudnienia, pracownik będzie w danym roku korzystać z urlopu wypoczynkowego tylko przez 18 lub 23 dni. Mniejszy wymiar urlop wynika z przerwy w zatrudnieniu, jaką miał ten pracownik.

Przykład:
POTRĄCENIE WYKORZYSTANEGO URLOPU
Pracownik rozwiązał umowę z pracodawcą z końcem maja za porozumieniem stron. Mimo że za pierwsze 5 miesięcy powinno przysługiwać mu tylko 5/12 z 26 dni, czyli 9 dni, jeszcze w styczniu wziął 15 dni urlopu. Pracownik wykorzystał więc u tego pracodawcy urlop w wymiarze wyższym o 6 dni niż wynikałoby to z okresu faktycznie przez niego przepracowanego.
Od 1 września pracownik został zatrudniony na czas nieokreślony w nowej firmie. Za pracę u drugiego pracodawcy powinien otrzymać urlop w wymiarze 4/12 z 26 dni, czyli 9 dni. W związku z tym jednak, że u pierwszego pracodawcy wykorzystał urlop w wyższym wymiarze niż powinien, u drugiego jego urlop zostanie odpowiednio zmniejszony. Będzie wiec mógł skorzystać nie z 9, a tylko z 3 dni urlopu wypoczynkowego (9 - 6 = 3).

Okresy niewykonywania pracy

Do obniżenia wymiaru urlopu dochodzi nie tylko wówczas, gdy do przerwy w jej wykonywaniu dochodzi po ustaniu stosunku pracy, ale także w trakcie jego trwania. Okresy mające negatywny wpływ na urlop pracownika wymienia w sposób wyczerpujący art. 1552 Kodeksu pracy. Chodzi tu o trwające co najmniej jeden miesiąc okres:
- urlopu bezpłatnego,
- urlopu wychowawczego,
- odbywania zasadniczej służby wojskowej lub jej form zastępczych, okresowej służby wojskowej, przeszkolenia wojskowego albo ćwiczeń wojskowych,
- tymczasowego aresztowania,
- odbywania kary pozbawienia wolności,
- nieusprawiedliwionej nieobecności w pracy.

Wymienione okresy niewykonywania pracy, podczas których pracownik nie nabywa prawa do urlopu, powodują skrócenie urlopu wypoczynkowego tylko w sytuacji, gdy trwają łącznie co najmniej jeden miesiąc. Przy ustalaniu urlopu wypoczynkowego pracownika w wymiarze proporcjonalnym nie uwzględnia się więc niepełnych miesięcy tych okresów.

Dopiero wykorzystanie pełnego miesiąca kalendarzowego powoduje obniżenie wymiaru urlopu o 1/12. W sytuacji gdy okresy te obejmują części miesięcy kalendarzowych, za miesiąc uważa się łącznie 30 dni. Każde 30 dni, podobnie jak pełny miesiąc kalendarzowy, obniża wymiar przysługującego pracownikowi urlopu o 1/12.

W związku z tym, że wystąpienie wszystkich wymienionych okresów niewykonywania pracy ma taki sam wpływ na wymiar urlopu wypoczynkowego pracownika, okresy te w celu ustalenia wymiaru urlopu należy sumować.

Dwa przypadki
W przypadku wystąpienia okresów niewykonywania pracy możliwe są dwa scenariusze:

- pracownik uprawniony do kolejnego urlopu wypoczynkowego z dniem 1 stycznia, pozostając w zatrudnieniu, nie zaczyna pracy, bo idzie np. na urlop bezpłatny. Wstępuje - jak to nazywają eksperci z prawa pracy - w okres tzw. bezczynności zawodowej, który ma negatywny wpływ na wymiar jego urlopu. Zostaje on bowiem obniżony o 1/12 za każdy miesiąc tej bezczynności.
Wymiar urlopu przysługującego pracownikowi w danym roku będzie proporcjonalny do okresu zatrudnienia do końca roku kalendarzowego, licząc od dnia powrotu tego pracownika do pracy. Przykładowo, wymiar urlopu pracownika, który przez pierwsze trzy miesiące w roku był na urlopie bezpłatnym, wyniesie 9/12 z 20 lub 26 dni, czyli 15 lub 20 dni.

- pracownik wchodzi w okres bezczynności zawodowej już po nabyciu prawa do urlopu za dany rok. Wymiar jego urlopu ulega obniżeniu o 1/12 za każdy miesiąc nieobecności w pracy, pod warunkiem jednak, że pracownik wcześniej nie wykorzysta urlopu w całości lub w takiej części, która nie pozwoli po jego powrocie do pracy na pełne obniżenie przysługującego mu wymiaru urlopu.

Warto podkreślić, że jeśli pracownik już po nabyciu prawa do urlopu wypoczynkowego w danym roku kalendarzowym idzie np. na urlop wychowawczy, a jego powrót do pracy przypada w kolejnym roku kalendarzowym, pełny wymiar urlopu wypoczynkowego sprzed urlopu wychowawczego staje się urlopem zaległym, natomiast w roku kalendarzowym, w którym pracownik wraca do pracy, jego wymiar urlopu ulega proporcjonalnemu zmniejszeniu.

WYMIAR URLOPU WYPOCZYNKOWEGO

20 dni - jeśli pracownik jest zatrudniony krócej niż 10 lat;
26 dni - jeśli pracownik jest zatrudniony co najmniej 10 lat

Źródło: GP
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Pracownicy punktów szczepień jak funkcjonariusze publiczni

    Pracownicy punktów szczepień będą traktowani jak funkcjonariusze publiczni. Co to oznacza?

    Zaświadczenie z ZUS ściągniesz z Internetu

    Zaświadczenie o wysokości emerytury lub zasiłku z ZUS można ściągnąć z Internetu. Jak stworzyć elektroniczne potwierdzenie?

    PIP - coraz częstsze kontrole i decyzje

    Kontrole PIP odbywają się coraz częściej. Gdzie jest ich najwięcej? Jakie branże są najczęściej kontrolowane?

    Kalkulator wynagrodzeń Polski Ład - zlecenie 2022

    Kalkulator wynagrodzeń od umów zlecenie w 2022 r. - jak Polski Ład wpłynie na wysokość wynagrodzenia netto przy zleceniu?

    IOSKU: ile masz na koncie w ZUS?

    IOSKU czyli informacja o tym, ile masz na koncie w ZUS. Jak sprawdzić? Ile wyniesie przyszła emerytura?

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń, umowa o pracę

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń pozwala obliczyć dla umowy o pracę wysokość pensji netto, zaliczki na podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie społeczne w 2022 r.

    Lista obecności a ewidencja czasu pracy – różnice

    Lista obecności pracowników - czy jest obowiązkowa? Czy zastępuje ewidencję czasu pracy? Jakie informacje można zamieścić w tych dokumentach kadrowych? Czy można prowadzić je w elektroniczny sposób? Wyjaśniamy w artykule.

    Pracodawca dyskryminuje pracownika - co można zrobić?

    Dyskryminacja w pracy - kiedy można mówić o nierównym traktowaniu pracowników? Co można zrobić, kiedy pracodawca dyskryminuje pracownika?

    Wpłaty do PPK także od wynagrodzenia po ustaniu zatrudnienia

    Wpłaty do PPK nalicza się także od wynagrodzenia wypłaconego uczestnikowi PPK po ustaniu zatrudnienia. Czy nalicza się je od nagrody stanowiącej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe? Jeśli tak, to w jakiej wysokości procentowej?

    Ile wynosi najniższa krajowa?

    Najniższa krajowa w 2021 i 2022 r. - ile wynosi brutto i netto? Jaka jest stawka godzinowa? Oto kalkulator wynagrodzeń.

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - zmiany w projekcie

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - jest nowa wersja projektu nowelizacji. Co się zmieni?

    Rejestracja w urzędzie pracy a umowa zlecenie, dzieło, działalność

    Rejestracja w urzędzie pracy - czy bezrobotny może wykonywać pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło lub prowadzić działalność nierejestrowaną?

    Prezeska, prawniczka, psycholożka - kobiety o feminatywach

    Feminatywy - jakim językiem pisane są oferty pracy? Jak kobiety oceniają żeńskie nazwy stanowisk, np. prezeska, prawniczka, psycholożka? Oto wyniki badania.

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca - jak uzyskać [PORADNIK]

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca. Od 1 stycznia 2018 roku obowiązują nowe regulacje prawne dotyczące cudzoziemców świadczących prace sezonową. O zezwolenie typu S, czyli na pracę sezonową, mogą ubiegać się pracodawcy, którzy planują zatrudnić obcokrajowców do pracy w rolnictwie, ogrodnictwie lub turystyce.

    Błędy w umowie o pracę - jak je poprawić?

    Błędy w umowie o pracę w zakresie wynagrodzenia i innych świadczeń - jak je poprawić?

    Pracodawcy nie chcą pracy zdalnej [BADANIE]

    Praca zdalna nie jest dla pracodawców najlepszym rozwiązaniem. Prawie wszyscy chcą powrotu do biur. Wprowadzą elastyczne godziny rozpoczęcia i zakończenia pracy.

    Udzielanie zaległego urlopu wypoczynkowego - ustawa o covid-19

    Zaległy urlop wypoczynkowy - jak udzielić zgodnie z ustawą o COVID-19?

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę i kwalifikacje pracownika. Obecnie skupia się na zatrudnianiu bezrobotnych. Rząd chce rozszerzyć jego kompetencje.

    Utrata pracy i finanse - obawy pracowników

    Utrata pracy i finanse to główne zmartwienia polskich pracowników. Ratują ich jednak deficyty kadrowe.

    Ukąszenie kleszcza a wypadek przy pracy - obowiązki pracodawcy

    Ukąszenie kleszcza - czy to może być wypadek przy pracy? Czy pracodawca zatrudniający pracowników do pracy na świeżym powietrzu ma obowiązek zabezpieczenia ich przed kleszczami?

    Sygnalista w firmie od 17 grudnia 2021 r. - co z ustawą?

    Sygnalista w firmie musi być wdrożony od 17 grudnia 2021 r. Polska musi implementować przepisy unijne do 16 grudnia tego roku. Co z ustawą o sygnalistach?

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator wymiaru urlopu wypoczynkowego pozwala wyliczyć, ile dni urlopu przysługuje pracownikowi.

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni - zwolnienie z ZUS

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni mogą składać wnioski o zwolnienie z ZUS za lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r. Do kiedy? Jakie warunki należy spełnić?

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa przyznaje postojowe i zwolnienie z ZUS. Jakie kody PKD? Jakie warunki należy spełnić? Do kiedy złożyć wniosek?

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS otrzymują wsparcie z ZUS. Mogą liczyć na postojowe i zwolnienie z opłacania składek. Do kiedy można składać wnioski?