Okazuje się, że istnieje wiele wątpliwości związanych z urlopem na żądanie, np: z jakiego powodu można wziąć urlop na żądanie? Co grozi za urlop na żądanie? Czy szef może odmówić urlopu na żądanie? Czy urlop na żądanie jest płatny 100%? Przyglądamy się regulacjom prawa pracy na 2026 r. w zakresie urlopu na żądanie.
- Urlop na żądanie 2026. Z jakiego powodu można wziąć urlop na żądanie?
- Urlop na żądanie 2026. Ile jest dni urlopu na żądanie?
- Urlop na żądanie 2026. Co grozi za urlop na żądanie?
- Urlop na żądanie 2026. Czy szef może odmówić urlopu na żądanie?
- Urlop na żądanie 2026. Czy pracownik sam udziela sobie urlopu na żądanie?
- Urlop na żądanie 2026. Czy urlop na żądanie jest częścią urlopu wypoczynkowego?
- Urlop na żądanie 2026. Czy urlop na żądanie jest płatny 100%?
- Urlop na żądanie 2026. Jak napisać wniosek o urlop na żądanie?
- Urlop na żądanie 2026. Kiedy pracownik zgłasza urlop na żądanie?
- Urlop na żądanie 2026. Czy prawo do urlopu na żądnie mają pracownicy zatrudnieni na ½ czy ¼ etatu?
- Urlop na żądanie 2026. Czy urlop na żądanie powinien być wykorzystany jednorazowo czy w częściach?
- Urlop na żądanie 2026. Czy niewykorzystany urlop na żądanie przechodzi na rok następny?
Urlop na żądanie 2026. Z jakiego powodu można wziąć urlop na żądanie?
Na chwilę obecną na 2026 r. nie są planowane zmiany w zakresie urlopu na żądanie. To jedno z podstawowych praw pracowniczych, mieszczących się w prawie do urlopu wypoczynkowego. Wprawdzie w 2023 r. wprowadzono zwolnienie od pracy z powodu siły wyższej, ale należy to rozróżnić od urlopu na żądanie. Urlop na żądanie służy zapewnieniu zwolnienia od pracy mi.in. w nagłych sytuacjach osobistych pracownika. Jest to też potocznie zwane: "kacowe". Z kolei jeżeli chodzi o zwolnienie od pracy, w wymiarze 2 dni albo 16 godzin, z powodu działania siły wyższej w pilnych sprawach rodzinnych spowodowanych chorobą lub wypadkiem, jeżeli jest niezbędna natychmiastowa obecność pracownika, to ma on prawo być nie obecny w pracy z ww. powodów.
POLECAMY: KODEKS PRACY 2026
Urlop na żądanie 2026. Ile jest dni urlopu na żądanie?
Łączny wymiar urlopu wykorzystanego przez pracownika nie może przekroczyć w roku kalendarzowym 4 dni, niezależnie od liczby pracodawców, z którymi pracownik pozostaje w danym roku w kolejnych stosunkach pracy. Zatem urlop na żądanie w 2026 r. wynosi 4 dni.
Urlop na żądanie 2026. Co grozi za urlop na żądanie?
Pracownikowi nic nie grozi za skorzystanie z urlopu na żądanie. To jest prawo pracownika, może z niego swobodnie korzystać, niemniej jednak musi dochować procedur obowiązujących w KP czy też regulaminie pracy. Chodzi o złożenie wniosku o urlop na żądanie, poinformowanie pracodawcy w wyprzedzeniem i otrzymanie akceptacji pracodawcy.
POLECAMY: KALENDARZ 2026
Urlop na żądanie 2026. Czy szef może odmówić urlopu na żądanie?
Generalnie, pracodawca jest obowiązany udzielić na żądanie pracownika i w terminie przez niego wskazanym urlopu na żądanie, w każdym roku kalendarzowym. Jednak pamiętaj, że obowiązek udzielenia urlopu na żądanie nie jest bezwzględny! Pracodawca, pomimo wydawałoby się jednoznacznego brzmienia przepisów może odmówić udzielenia urlopu na żądanie, jeśli nieobecność pracownika zaszkodziłaby interesom zakładu pracy (wyr. SN z 2.10.2009 r., II PK 123/09). Odmowę udzielenia urlopu na żądanie pracownika mogą uzasadniać szczególne też okoliczności, które powodują, że zasługujący na ochronę interes pracodawcy wymaga obecności pracownika w miejscu pracy.
Urlop na żądanie 2026. Czy pracownik sam udziela sobie urlopu na żądanie?
W orzecznictwie SN utrwaliło się stanowisko uwzględniające funkcję organizatorską prawa pracy, polegającą na zapewnieniu poprzez normy prawne prawidłowego procesu organizacji pracy, zgodnie z którą pracownik nie może udzielić "sobie samemu" urlopu na żądanie (zob. wyr. SN z 26.1.2005 r., II PK 197/04; wyr. SN z 7.2.2008 r., II PK 162/07).
Zaczekaj na decyzję pracodawcy – zanim pójdziesz na urlop na żądanie!
Jak powiadomić pracodawcę o urlopie na żądanie?
Pracownik nie może rozpocząć korzystania z urlopu na żądanie bez decyzji pracodawcy o udzielenia mu urlopu. Rozpoczęcie urlopu na żądanie przed udzieleniem go przez pracodawcę może być uznane za nieusprawiedliwioną nieobecność w pracy, będącą ciężkim naruszeniem podstawowych obowiązków pracowniczych. Samo zawiadomienie pracodawcy o zamiarze wykorzystania urlopu nie jest podstawą do zwolnienia pracownika z obowiązku świadczenia pracy, a zatem rozpoczęcie korzystania z urlopu bez oczekiwania na decyzję pracodawcy nie usprawiedliwia nieobecności w pracy, wobec czego jest naruszeniem obowiązków pracowniczych, w szczególności obowiązku przestrzegania czasu pracy ustalonego w zakładzie pracy.
Urlop na żądanie 2026. Czy urlop na żądanie jest częścią urlopu wypoczynkowego?
Tak, gdyż urlop na żądanie nie jest dodatkowym urlopem pracownika, zwiększającym wymiar urlopu wypoczynkowego. Urlop ten stanowi część urlopu wypoczynkowego. Wymiar urlopu na żądnie nie został uzależniony od wymiaru przysługującego pracownikowi urlopu wypoczynkowego. Tak więc zarówno pracownik, który ma prawo do urlopu w wymiarze 20 dni, jak i pracownik, który ma prawo do 26 dni urlopu, ma takie samo prawo do urlopu na żądanie, w wymiarze 4 dni rocznie.
Urlop na żądanie 2026. Czy urlop na żądanie jest płatny 100%?
Tak, urlop na żądanie jest 100% płatny, bo jak wskazano wyżej jest częścią urlopu wypoczynkowego.
Urlop na żądanie 2026. Jak napisać wniosek o urlop na żądanie?
Przepisy KP nie wymagają szczególnej formy dla złożenia "żądania" udzielenia urlopu na żądanie. Może więc być ono złożone: pisemnie (z wykorzystaniem wzoru przygotowanego przez pracodawcę lub sformułowane samodzielnie przez pracownika); ustnie; faksem; telefonicznie; pocztą internetową; listem poleconym lub kurierem.
Urlop na żądanie 2026. Kiedy pracownik zgłasza urlop na żądanie?
Pracownik zgłasza żądanie udzielenia urlopu najpóźniej w dniu rozpoczęcia urlopu. Zgłoszenie wniosku o udzielenie urlopu na żądanie może nastąpić w okresie poprzedzającym termin rozpoczęcia tego urlopu, a także w dniu rozpoczęcia korzystania z urlopu. Z przepisów nie wynika czy żądanie takie powinno być zgłoszone na początku dnia, czy też pracownik może wyrazić chęć skorzystania z urlopu na żądanie pod koniec dnia pracy. Zdaniem SN pracownik, który składa wniosek o udzielenie urlopu na żądanie, powinien dokonać tej czynności najpóźniej pierwszego dnia wypoczynku, przed rozpoczęciem swojego dnia pracy (wyr. SN z 15.11.2006 r.).
Ile wcześniej trzeba zgłosić urlop na żądanie?
Nie może być tak, że pracownik nie stawia się do pracy i nie informuje o tym przełożonego przez cały dzień. Takie niespodziewane absencje pracowników uniemożliwiałyby prawidłową organizację pracy. Pracownik powinien więc zgłosić zamiar wykorzystania urlopu na żądanie niezwłocznie, najlepiej przed swoją roboczą dniówką, a ostatecznie w pierwszej godzinie od rozpoczęcia się jego pracy.
Urlop na żądanie 2026. Czy prawo do urlopu na żądnie mają pracownicy zatrudnieni na ½ czy ¼ etatu?
Prawo do urlopu na żądnie mają pracownicy, którzy nabyli prawo do urlopu w wymiarze ułamkowym lub proporcjonalnie ograniczonym.
Urlop na żądanie 2026. Czy urlop na żądanie powinien być wykorzystany jednorazowo czy w częściach?
Przepisy nie określają, w jakich częściach ma być wykorzystywany urlop na żądanie pracownika. Pracownik może zatem żądać udzielenia go w pojedynczych dniach, jak i w dłuższym wymiarze, nawet czterodniowym.
Urlop na żądanie 2026. Czy niewykorzystany urlop na żądanie przechodzi na rok następny?
Jak wskazuje prof. A. Sobczyk: Urlop na żądanie nie jest uwzględniany w planie urlopów. Termin jego wykorzystania nie podlega także ustaleniu w trybie indywidualnym. Jeżeli jednak w trakcie danego roku kalendarzowego pracownik nie wykorzysta urlopu w tym trybie, staje się on urlopem zaległym, który powinien zostać wykorzystany do końca września następnego roku kalendarzowego w terminie określonym w planie urlopów lub indywidualnie. Co ciekawe inny pogląd prezentuje PIP, która wskazuje, że: niewykorzystany urlop wypoczynkowy w terminie ustalonym zgodnie z art. 163 k.p. należy pracownikowi udzielić najpóźniej do dnia 30 września następnego roku kalendarzowego. Nie dotyczy to jednak części urlopu udzielanego zgodnie z art. 167² k.p., czyli urlopu na żądanie. Pracodawca nie zobowiązuje pracownika do wykorzystania urlopu na żądanie, to pracownik zgłasza potrzebę jego wykorzystania. Pracownik nie ponosi konsekwencji niewykorzystania urlopu na żądanie, jeśli nie zgłasza potrzeby jego wykorzystania, korzysta tylko z planowanego urlopu wypoczynkowego. Zatem urlop na żądanie przechodzi na następny rok kalendarzowy jako zwykły urlop wypoczynkowy.
Ustawa z dnia 16 czerwca 1974 r. Kodeks Pracy (Dz.U. z 2025 r. poz. 1661)
Ile dni urlopu na żądanie przysługuje w 2026 r.?
Łączny wymiar urlopu na żądanie nie może przekroczyć w roku kalendarzowym 4 dni, niezależnie od liczby pracodawców. Zatem w 2026 r. przysługują 4 dni urlopu na żądanie.
Czy pracodawca może odmówić urlopu na żądanie w 2026 r.?
Co do zasady pracodawca jest obowiązany udzielić urlopu na żądanie w terminie wskazanym przez pracownika. Jednak może odmówić, jeśli nieobecność zaszkodziłaby interesom zakładu pracy (wyr. SN z 2.10.2009 r., II PK 123/09).
Kiedy pracownik powinien zgłosić urlop na żądanie w 2026 r.?
Urlop na żądanie zgłasza się najpóźniej w dniu rozpoczęcia urlopu; najlepiej przed roboczą dniówką, a ostatecznie w pierwszej godzinie od rozpoczęcia pracy. Zdaniem SN wniosek powinien być złożony przed rozpoczęciem dnia pracy (wyr. SN z 15.11.2006 r.).
Czy urlop na żądanie w 2026 r. jest płatny 100%?
Tak, urlop na żądanie jest 100% płatny, ponieważ stanowi część urlopu wypoczynkowego.
Czy niewykorzystany urlop na żądanie przechodzi na następny rok?
Spotykane są różne poglądy. Według części doktryny urlop na żądanie staje się urlopem zaległym do końca września następnego roku, natomiast PIP wskazuje, że termin ten nie dotyczy urlopu na żądanie. Zatem urlop na żądanie przechodzi na następny rok jako zwykły urlop wypoczynkowy.