Wkroczyliśmy w 2026 rok, a wielu Polaków wciąż nie dopełniło kluczowej formalności w ZUS. Jeśli urodziłeś się po 1948 roku i pracowałeś, studiowałeś lub wychowywałeś dzieci przed rokiem 1999 – Zakład Ubezpieczeń Społecznych może nie wiedzieć o Twoich składkach. Jak nic nie zrobisz, Twoja przyszła emerytura może być drastycznie niższa. Dlaczego warto odkurzyć stare dokumenty właśnie teraz?
- Masz w szufladzie papiery sprzed 1999 roku? ZUS czeka na Twój ruch, ale sam się nie upomni
- Czym właściwie jest kapitał początkowy, ale tak po ludzku?
- Kto musi złożyć wniosek? Sprawdź datę urodzenia - to jest klucz
- Dlaczego 2026 rok to dobry moment na zajrzenie do szuflady po dokumenty dla ZUS? Czas działa na Twoją niekorzyść
- Co wlicza się do kapitału? Nie tylko praca na etacie
- Jak załatwić sprawę w ZUS? Krok po kroku
- Decyzja ZUS to jeszcze nie wyrok. Możesz ją zmienić - warto po latach ponownie złożyć wniosek o przeliczenie kapitału początkowego
Masz w szufladzie papiery sprzed 1999 roku? ZUS czeka na Twój ruch, ale sam się nie upomni
Emerytura wydaje Ci się odległą przyszłością? A może właśnie się do niej zbliżasz? Niezależnie od wieku, rok 2026 to najwyższy czas, by uporządkować swoją historię zawodową. Chodzi o pieniądze za lata, kiedy system ZUS nie był jeszcze w pełni skomputeryzowany. Te środki nie przepadły, ale musisz o nie zawalczyć.
Wielu z nas żyje w przekonaniu, że "ZUS wie wszystko". To błąd, który może Cię drogo kosztować. O ile współczesne składki spływają na Twoje konto elektronicznie, o tyle historia sprzed reformy emerytalnej to dla urzędników często czarna dziura. Brak ustalenia kapitału początkowego to prosty przepis na zaniżone świadczenie w przyszłości.
Czym właściwie jest kapitał początkowy, ale tak po ludzku?
Wyobraź sobie, że przed 1999 rokiem wrzucałeś pieniądze do skarbonki, ale nikt tego dokładnie nie zapisywał w centralnym systemie. Reforma emerytalna, która weszła w życie 1 stycznia 1999 roku, zmieniła zasady. Dopiero od tego momentu liczy się każda wpłacona złotówka i jest ewidencjonowana systemowo. Co jednak z latami pracy za komuny i w szalonych latach 90.?
Kapitał początkowy to nic innego jak odtworzenie Twoich składek z tamtych lat. ZUS, na podstawie dostarczonych przez Ciebie dokumentów, wylicza hipotetyczną kwotę, jaką uzbierałbyś, gdyby obecny system działał przed 1999 rokiem. Ta kwota jest dopisywana do Twojego konta emerytalnego i co roku waloryzowana (powiększana). To fundament Twojej przyszłej emerytury.
Kto musi złożyć wniosek? Sprawdź datę urodzenia - to jest klucz
Nie każdy musi martwić się o kapitał początkowy. Przepisy celują w konkretną, ale nadal szeroką grupę. ZUS przypomina w swoich komunikatach, że kapitał początkowy ustala się dla osób, które:
- Urodziły się po 31 grudnia 1948 roku.
- Przed 1 stycznia 1999 roku opłacały składki na ubezpieczenie społeczne (pracowały) lub mają okresy nieskładkowe (np. studia, wychowywanie dzieci).
Uwaga! Jeśli urodziłeś się przed 1949 rokiem, Twoja emerytura jest liczona na starych zasadach i kapitał początkowy zazwyczaj Cię nie dotyczy (chyba że złożyłeś wniosek o emeryturę w nowym systemie po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego i kontynuowałeś ubezpieczenia).
Dlaczego 2026 rok to dobry moment na zajrzenie do szuflady po dokumenty dla ZUS? Czas działa na Twoją niekorzyść
Możesz zapytać: "Po co mam biegać po urzędach teraz, skoro na emeryturę przechodzę za 10 lat?". Odpowiedź jest brutalnie prosta: zakłady pracy, dawni pracodawcy, znikają. Wiele firm, które funkcjonowały w latach 70., 80. czy 90., już dawno nie istnieje. Ich archiwa, w których przechowywane są listy płac i świadectwa pracy, niszczeją, gubią się w prywatnych piwnicach likwidatorów lub są utylizowane po upływie okresu przechowywania.
W 2026 roku zdobycie zaświadczenia o zarobkach z firmy, która upadła w 1995 roku, jest trudne. Za 5 lat może być niemożliwe. Bez papieru ZUS może przyjąć za te lata wynagrodzenie minimalne, co drastycznie obniży Twój kapitał, albo w ogóle nie zaliczyć okresu pracy.
Co wlicza się do kapitału? Nie tylko praca na etacie
To najczęstsze zaskoczenie dla ubezpieczonych. Kapitał początkowy to nie tylko lata przepracowane na etacie. ZUS doliczy Ci do „konta” również:
- Okresy studiów wyższych (o ile ukończyłeś je przed 1999 r. i masz dyplom)
- Służbę wojskową
- Urlopy wychowawcze
- Pobieranie zasiłku dla bezrobotnych
Każdy z tych okresów powiększa pulę Twoich pieniędzy na starość. To ważne, żeby się o to upomnieć w ZUS.
Jak załatwić sprawę w ZUS? Krok po kroku
Nie bój się biurokracji. Procedura jest prostsza, niż myślisz, a gra jest warta świeczki – w końcu chodzi o Twoje pieniądze i zabezpieczenie na starość.
- Skompletuj dokumenty: Szukaj świadectw pracy, legitymacji ubezpieczeniowych (z wpisami o zarobkach), zaświadczeń o zatrudnieniu i wynagrodzeniu (druk Rp-7), dyplomu ukończenia studiów, książeczki wojskowej.
- Wypełnij wniosek: Formularz nazywa się EKP (Wniosek o ustalenie kapitału początkowego). Znajdziesz go na stronie ZUS lub w każdej placówce.
- Złóż w ZUS: Możesz to zrobić osobiście, pocztą lub – jeśli masz dokumenty w formie elektronicznej (rzadkość w przypadku starych papierów) – przez PUE ZUS (eZUS).
Co jeśli nie mam dokumentów o zarobkach?
Jeśli masz dowód na to, że pracowałeś (np. wpis w legitymacji ubezpieczeniowej), ale nie masz dokumentów potwierdzających wysokość pensji, ZUS i tak policzy Ci ten okres. Przyjmie wtedy za te lata wynagrodzenie minimalne. To zawsze lepsze niż zero!
Decyzja ZUS to jeszcze nie wyrok. Możesz ją zmienić - warto po latach ponownie złożyć wniosek o przeliczenie kapitału początkowego
Jeśli złożyłeś wniosek o kapitał początkowy np. 10 lat temu, warto do niego wrócić w 2026 roku. Dlaczego? Przepisy na przestrzeni lat zmieniały się wielokrotnie – często na korzyść ubezpieczonych (np. w kwestii zaliczania okresów opieki nad dziećmi). Może się okazać, że dzięki nowym regulacjom lub odnalezieniu zaginionego świadectwa pracy, Twój kapitał można przeliczyć na nowo – i zyskać wyższą kwotę. Wystarczy złożyć kolejny wniosek o ponowne ustalenie kapitału. Możesz z tej ścieżki korzystać wielokrotnie.
Zadbaj o swoją przyszłość już dziś. Im szybciej kapitał początkowy znajdzie się na Twoim koncie w ZUS, tym spokojniej będziesz spać, wiedząc, że system widzi całą Twoją ciężką pracę z przeszłości.
Źródło: ZUS.