Od ilu lat można pracować na umowie o pracę? Kodeks pracy wskazuje konkretny wiek - młodociany to osoba od 15. do 18. roku życia, ale czy można pracować wcześniej? Czy można zatrudnić dziecko? Jakie są zasady prawa pracy w tym zakresie?
Od ilu lat można pracować na umowie o pracę?
Według Kodeksu pracy zabronione jest zatrudnianie osoby, która nie ukończyła 15 lat. Legalnie można więc pracować w Polsce od 15. roku życia. Jest jednak kilka wyjątków od tej reguły. Uregulowane są w art. 191 § 21–23 Kodeksu pracy:
- osoba, która ukończyła ośmioletnią szkołą podstawową, niemająca 15 lat, może być zatrudniona na zasadach określonych dla młodocianych w roku kalendarzowym, w którym kończy 15 lat.
- osoba, która ukończyła ośmioletnią szkołę podstawową, niemająca 15 lat, z wyjątkiem osoby, o której mowa w punkcie 1, może być zatrudniona na zasadach określonych dla młodocianych w celu przygotowania zawodowego w formie nauki zawodu.
- osoba, która nie ukończyła ośmioletniej szkoły podstawowej, niemająca 15 lat, może być zatrudniona na zasadach określonych dla młodocianych w celu przygotowania zawodowego w formie przyuczenia do wykonywania określonej pracy.
Młodociany pracownik od 15. do 18. roku życia
Definicję młodocianego pracownika zawiera art. 190 § 1 Kodeksu pracy. Jest nim osoba, która ukończyła 15 lat, ale nie przekroczyła 18. roku życia. Zgodnie z przepisami zatrudnienie młodocianego jest możliwe pod warunkiem ukończenia co najmniej ośmioletniej szkoły podstawowej oraz przedstawienia zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego, że wykonywanie danej pracy nie zagraża jego zdrowiu.
Co jednak w sytuacji, gdy osoba ukończyła 15 lat, ale nie ukończyła szkoły podstawowej? Czy może zostać zatrudniona jako pracownik młodociany? Prawo pracy dopuszcza zawarcie z taką osobą umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego realizowanego w formie przyuczenia do wykonywania określonej pracy. Wymaga to jednak złożenia wniosku przez przedstawiciela ustawowego lub opiekuna. Dodatkowo młodociany musi spełniać co najmniej jeden z poniższych warunków:
- zostać przyjęty do oddziału przysposabiającego do pracy utworzonego w ośmioletniej szkole podstawowej albo
- uzyskać zgodę dyrektora ośmioletniej szkoły podstawowej właściwej dla miejsca zamieszkania na spełnianie obowiązku szkolnego poza szkołą oraz pozytywną opinię poradni psychologiczno-pedagogicznej.
Jeżeli 15-letnia osoba, która nie ukończyła ośmioletniej szkoły podstawowej, realizuje obowiązek szkolny poza szkołą, po zakończeniu przygotowania zawodowego w formie przyuczenia do wykonywania określonej pracy może zawrzeć umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego w formie nauki zawodu.
Dzieci poniżej 15 lat mogą pracować jedynie w branżach artystycznej, kulturalnej, sportowej lub reklamowej i to wyłącznie za zgodą rodziców oraz właściwego inspektora pracy. Więcej informacji znajdziesz w artykule: Do 30 tys. zł kary dla pracodawcy za nielegalne zatrudnienie dziecka [Przepisy prawne]
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dziennik Ustaw z 2025, poz. 277)