Zwolnienie na dziecko czyli 2 dni opieki w roku kalendarzowym - takie uprawnienie wynika z przepisów Kodeksu pracy. Kto może z niego skorzystać w 2026 roku?
- Zwolnienie na dziecko - kto może skorzystać?
- Granica wieku dziecka
- Wymiar zwolnienia - 2 dni opieki
- Zwolnienie na dziecko a wynagrodzenie za pracę
- Wniosek o opiekę na dziecko
- Podsumowanie
Zwolnienie na dziecko - kto może skorzystać?
Uprawnienie do zwolnienia od pracy w celu sprawowania opieki nad zdrowym dzieckiem zostało uregulowane w art. 188 Kodeksu pracy. Przysługuje ono pracownikowi wychowującemu co najmniej jedno dziecko w wieku do 14 lat, ale uwaga: prawo do opieki nad dzieckiem zdrowym przysługuje tylko jednemu z rodziców lub opiekunów dziecka. Oznacza to, że w danym roku kalendarzowym z uprawnienia może korzystać tylko jedno z uprawnionych rodziców. Pierwszy złożony wniosek przesądza o tym, kto będzie uprawniony do wykorzystania całego przysługującego wymiaru zwolnienia w bieżącym roku. Nic nie stoi na przeszkodzie, aby w kolejnym roku z prawa do dni wolnych na opiekę korzystał drugi rodzic.
Granica wieku dziecka
Prawo do zwolnienia przysługuje do momentu ukończenia przez dziecko 14. roku życia. Istotne jest, że możliwość skorzystania z tego uprawnienia wygasa z początkiem dnia, w którym dziecko osiąga ten wiek. W praktyce oznacza to konieczność wykorzystania zwolnienia najpóźniej w dniu poprzedzającym 14. urodziny dziecka.
Wymiar zwolnienia - 2 dni opieki
W 2026 roku obowiązują w tym zakresie niezmienione zasady – pracownik może skorzystać z 2 dni lub 16 godzin zwolnienia od pracy w ciągu roku kalendarzowego. Liczba dzieci nie wpływa na zwiększenie wymiaru zwolnienia. Niezależnie od tego, ile dzieci wychowuje pracownik, przysługuje mu jeden, stały limit zwolnienia określony w przepisach.
Pracownik zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy ma prawo do wyboru formy korzystania ze zwolnienia – w dniach albo w godzinach. Decyzja ta zapada przy składaniu pierwszego wniosku w danym roku kalendarzowym i jest wiążąca do jego końca. Oznacza to, że raz wybrany sposób wykorzystania zwolnienia nie może być później zmieniony. Natomiast w przypadku pracowników zatrudnionych w niepełnym wymiarze czasu pracy zwolnienie przysługuje wyłącznie w godzinach, a jego wymiar ustala się proporcjonalnie do etatu. Obliczony wynik zaokrągla się w górę do pełnej godziny. Zwolnienie godzinowe stosuje się również wtedy, gdy dobowa norma czasu pracy pracownika jest niższa niż 8 godzin na podstawie odrębnych przepisów.
Niewykorzystane zwolnienie nie przechodzi na kolejny rok kalendarzowy. Oznacza to, że jeśli pracownik nie skorzysta z przysługującego mu prawa w danym roku, traci je, a z początkiem następnego roku nabywa nowe uprawnienie w pełnym wymiarze.
Zwolnienie na dziecko a wynagrodzenie za pracę
Czy pracownik otrzymuje za czas opieki nad dzieckiem wynagrodzenie za pracę, a może jest ono traktowane jak urlop? Zwolnienie na opiekę nad dzieckiem zdrowym nie jest urlopem wypoczynkowym. Stanowi odrębne uprawnienie pracownicze i nie podlega zasadom dotyczącym urlopu. Pracownik zachowuje za ten czas prawo do pełnego wynagrodzenia.
Polecamy: Uprawnienia rodziców w pracy. Poradnik pracodawcy 2026
Wniosek o opiekę na dziecko
Skorzystanie z omawianego uprawnienia wymaga złożenia wniosku do pracodawcy. Może on mieć formę papierową lub elektroniczną. Pracownik nie ma obowiązku uzasadniania przyczyny korzystania ze zwolnienia. We wniosku należy wskazać podstawę prawną, termin wykorzystania zwolnienia oraz złożyć oświadczenie, że drugi rodzic nie korzysta w tym samym czasie z tego uprawnienia.
Podsumowanie
Opieka na dziecko zdrowe w 2026 roku pozostaje ważnym instrumentem wspierającym pracowników wychowujących dzieci. Zapewnia możliwość elastycznego reagowania na potrzeby rodzinne przy jednoczesnym zachowaniu prawa do wynagrodzenia. Kluczowe znaczenie ma jednak prawidłowe zaplanowanie wykorzystania tego uprawnienia w ciągu roku oraz uwzględnienie ograniczeń wynikających z wieku dziecka i zasad współdzielenia prawa między rodzicami.