Przestój jest nieplanowaną przerwą w procesie pracy, spowodowaną zakłóceniami technicznymi, organizacyjnymi, warunkami atmosferycznymi lub innymi. Pracownikowi przysługuje wynagrodzenie za przestój, który nastąpił nie z jego winy. Inaczej jest w sytuacji, gdy przestój nastąpił z przyczyn leżących po stronie pracownika.
- Brak prawnej definicji przestoju
- Wynagrodzenie za czas przestoju
- Jak obliczyć wynagrodzenie przestojowe
- Podczas przestoju pracownik może wykonywać inną pracę
- Wynagrodzenie za przestój spowodowany warunkami atmosferycznymi
Brak prawnej definicji przestoju
Kodeks pracy nie zawiera definicji przestoju. Przyjmuje się, że jest to przerwa w wykonywaniu pracy, do której doszło na skutek nieprzewidzianych, niezaplanowanych zdarzeń. Podczas przestoju pracownik pozostaje w gotowości do świadczenia pracy, ale z przyczyn obiektywnych nie może wykonywać pracy umówionej. Przyczynami przerwy mogą być zakłócenia techniczne, organizacyjne, warunki atmosferyczne lub inne.
Czas przestoju niezawinionego przez pracownika wlicza się do jego czasu pracy. Natomiast czasu zawinionego przestoju nie wlicza się do czasu pracy, ponieważ pracownik nie jest gotów do wykonywania pracy.
Przestoju nie stanowią okresowe przerwy w pracy, spowodowane przyczynami ekonomicznymi.
Wynagrodzenie za czas przestoju
Pracownikowi nie przysługuje wynagrodzenie za przestój, który nastąpił z jego winy. Inaczej jest w sytuacji, gdy przestój nastąpił z przyczyn nieleżących po stronie pracownika.
Za czas niezawinionego przestoju pracownikowi przysługuje wynagrodzenie w wysokości:
- osobistego zaszeregowania, które określone może być stawką godzinową lub miesięczną, lub
- 60 proc. wynagrodzenia, gdy pracownik wynagradzany jest według innych zasad (np. wynagrodzenie akordowe, prowizyjne itp.).
Zasady wynagradzania pracowników w czasie przestoju mogą być określone w sposób korzystniejszy dla pracowników w postanowieniach układów zbiorowych pracy, regulaminów wynagradzania czy umów o pracę. Wówczas przy obliczaniu należnego pracownikowi wynagrodzenia stosuje się przepisy korzystniejsze.
Jak obliczyć wynagrodzenie przestojowe
Jeżeli pracownikowi przysługuje wynagrodzenie w wysokości osobistego zaszeregowania, to należy podzielić je przez liczbę godzin pracy przypadających do przepracowania w danym miesiącu. Następnie uzyskaną stawkę trzeba pomnożyć przez liczbę godzin, za które jest należne wynagrodzenie przestojowe.
Prościej jest w przypadku pracownika wynagradzanego według stawki godzinowej. Jego wynagrodzenie za przestój ustala się mnożąc stawkę za godzinę pracy przez liczbę godzin przestoju.
Jeszcze inaczej oblicza się wynagrodzenie za przestój, jeżeli pracownik otrzymuje wynagrodzenie zmienne bez wyodrębnionej stawki miesięcznej i godzinowej (np. wynagrodzenie prowizyjne lub akordowe). W takiej sytuacji zacząć należy od ustalenia podstawy wyliczeń według zasad określonych przy obliczaniu wynagrodzenia za urlop wypoczynkowy. Następnie oblicza się 60 proc. tej podstawy i kwotę tę należy podzielić przez liczbę godzin przepracowanych w okresie, z którego podstawa została przyjęta. Na koniec wyliczoną stawkę trzeba pomnożyć przez liczbę godzin, za które jest należne wynagrodzenie przestojowe.
Podczas przestoju pracownik może wykonywać inną pracę
Kodeks pracy dopuszcza, aby pracodawca na czas przestoju powierzył pracownikowi inną odpowiednią pracę. Oznacza to, że praca musi wymagać identycznych lub podobnych kwalifikacji i musi być możliwa do wykonywania przez pracownika ze względu na jego stan zdrowia. Wykonywanie powierzonej w ten sposób innej pracy jest obowiązkiem pracownika. Jeżeli odmówi jej wykonywania bez ważnej przyczyny, to straci prawo do wynagrodzenia za czas przestoju.
Za wykonywanie w czasie przestoju powierzonej mu innej pracy pracownikowi przysługuje wynagrodzenie, które jest za nią przewidziane w regulacjach płacowych pracodawcy. Wynagrodzenie to nie może być jednak niższe od wynagrodzenia wynikającego z osobistego zaszeregowania pracownika lub 60 proc. wynagrodzenia w przypadku pracownika wynagradzanego według innych zasad.
Podczas przestoju, który nastąpił z winy pracownika, pracodawca także może powierzyć mu inną pracę. W takim przypadku pracownikowi przysługuje wyłącznie wynagrodzenie przewidziane za wykonaną pracę.
Wynagrodzenie za przestój spowodowany warunkami atmosferycznymi
Kodeks pracy przewiduje także szczególny rodzaj przestoju, który spowodowany jest warunkami atmosferycznymi. Pracownikowi, który wykonuje pracę uzależnioną od tych warunków, wynagrodzenie będzie przysługiwało tylko wówczas, gdy przepisy prawa pracy (np. układy zbiorowe pracy lub regulaminy wynagradzania) będą przewidywały wynagrodzenie.
Także podczas przestoju spowodowanego warunkami atmosferycznymi pracodawca może powierzyć pracownikowi wykonywanie pracy innego rodzaju. Wówczas należy wypłacić mu takie wynagrodzenie, które przysługuje za wykonaną pracę.
Podstawa prawna:
- ustawa z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (j.t. Dz.U. z 2025 r. poz. 277 z późn. zm.)