Pytanie "Dlaczego niedziela jest gorsza od soboty?" postawił w petycji prezes Zarządu Fundacji „Można Lepiej!”, Krzysztof Kwarciak. Dokładnie chodzi o to, dlaczego święto wypadające w sobotę daje prawo do dodatkowego dnia wolnego, a w niedzielę nie? Oto odpowiedź Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
- Dlaczego niedziela jest gorsza od soboty?
- Dlaczego nie ma dnia wolnego za święto wypadające w niedzielę?
- Art. 130 § 2 Kodeksu pracy
Dlaczego niedziela jest gorsza od soboty?
Gdy święto ustawowo wolne od pracy przypada na sobotę to wtedy każdy zatrudniony może w innym terminie odebrać w zamian dzień wolny. Zasada ta nie dotyczy przypadku, jeżeli uroczystość wypada w niedzielę. Pracownicy znają tę zasadę, ale czy wiedzą, skąd bierze się taka konstrukcja prawa? Wydaje się, że niedziela w niczym nie jest gorsza od soboty i jako dzień weekendowy również nie powinna "konsumować" święta wolnego od pracy. Część osób domaga się, aby za święto wypadające w niedzielę również przysługiwał dodatkowy dzień wolny.
W petycji z dnia 13 stycznia 2026 r. prezes Zarządu Fundacji „Można Lepiej!”, Krzysztof Kwarciak postuluje dodanie niedzieli do konstrukcji oddawania dnia wolnego za święto wypadające w tym dniu i argumentuje to w sposób następujący: W ostatnich latach raczej nie pojawiały się głosy, że możliwość odbioru wolnego za święto przypadające w sobotę jakoś dezorganizowała działanie firm. Gdyby rozszerzyć zasadę na niedzielę to liczba dni wolnych w każdym roku byłaby zawsze taka sama, co wydaje się sprawiedliwym rozwiązaniem. Nasza inicjatywa nie oznacza skracania czasu pracy, a tylko chodzi o wprowadzenie spójnych zasad. Tym bardziej, że zdarza się przecież, że przez parę lat żadne święto nie wypada w weekend i sytuacja, gdy pracownikom przysługuje cała pula dni wolnych nie jest dużym obciążeniem dla gospodarki.
Zgodnie z art. 130 § 2 Kodeksu pracy każde święto występujące w okresie rozliczeniowym i przypadające w dniu innym niż niedziela obniża wymiar czasu pracy o 8 godzin.
Dlaczego nie ma dnia wolnego za święto wypadające w niedzielę?
De facto za takim, a nie innym sformułowaniem zasady wyznaczania innego dnia wolnego, gdy święto wypada w sobotę, stoją konkretne przepisy prawa pracy. W 2026 roku dwa święta wypadają w niedzielę - 3 maja i 1 listopada. Nie obniżają więc wymiaru czasu pracy w tych miesiącach. Dlaczego w Polsce obowiązuje taka zasada?
Jak tłumaczy MRPiPS: Art. 129 § 1 Kodeksu pracy wprowadza zasadę przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym. W praktyce oznacza to, że oprócz niedzieli pracownik posiada dodatkowy dzień wolny od pracy wynikający z rozkładu czasu pracy, którym w wielu zakładach pracy jest sobota.
W sytuacji, gdy święto określone w ustawie z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy (Dz. U. z 2025 r. poz. 296) przypada w sobotę, brak wyznaczenia dodatkowego dnia wolnego prowadziłby do naruszenia zasad obliczania wymiaru czasu pracy określonych w art. 130 Kodeksu pracy. Wymiar czasu pracy zostałby bowiem obniżony o 8 godzin z tytułu święta, jednak pracownik faktycznie wykonywałby pracę w takim samym wymiarze jak w okresie bez święta. W konsekwencji doszłoby do obejścia ustawowej normy czasu pracy i naruszenia zasady przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy.
Z konstrukcji tych przepisów wynika, że ustawodawca przyjął model, w którym wystąpienie święta w dniu roboczym powoduje zmniejszenie wymiaru czasu pracy w danym okresie rozliczeniowym. W sytuacji gdy święto przypada w dniu wolnym wynikającym z przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy (najczęściej w sobotę), dla zachowania prawidłowego wymiaru czasu pracy konieczne jest wyznaczenie pracownikowi innego dnia wolnego od pracy.
Znaczenie tego mechanizmu potwierdził wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2 października 2012 r., sygn. K 27/11. Trybunał uznał za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji przepis, który powodował, że święto przypadające w dniu wolnym z tytułu przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy nie obniżało wymiaru czasu pracy. Trybunał wskazał, że prowadziło to do naruszenia konstytucyjnej zasady równości pracowników oraz powodowało zróżnicowanie ich sytuacji prawnej wyłącznie ze względu na układ kalendarza w danym roku. Dwaj pracownicy w tym samym przedsiębiorstwie, wykonujący te same obowiązki, na tych samych zasadach, mieliby różny czas wolny od pracy tylko dlatego, że ich rozkład czasu pracy przewidywał inny dzień wolny. Trybunał podkreślił więc, że mechanizm oddawania dnia wolnego za święto przypadające w dniu wolnym wynika bezpośrednio z konstrukcji norm czasu pracy i służy ich rzeczywistemu zachowaniu.
Odmienna sytuacja dotyczy świąt przypadających w niedzielę. Niedziela jest bowiem dniem ustawowo wolnym od pracy na podstawie art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy. Jej charakter prawny różni się od dnia wolnego wynikającego z przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy. Jednocześnie art. 130 § 2 Kodeksu pracy wprost wskazuje, że obniżenie wymiaru czasu pracy następuje wyłącznie w przypadku święta przypadającego w dniu innym niż niedziela. Oznacza to, że ustawodawca świadomie wyłączył niedzielę z mechanizmu obniżania wymiaru czasu pracy.
W odróżnieniu od soboty nie jest ona dodatkowym dniem wolnym wynikającym z organizacji czasu pracy, lecz dniem wolnym zagwarantowanym przez ustawę. W związku z tym święto przypadające w niedzielę nie powoduje zmniejszenia liczby dni wolnych pracownika w tygodniu ani nie narusza zasady pięciodniowego tygodnia pracy.
Podsumowując, utrzymanie obecnego rozwiązania – polegającego na oddawaniu dnia wolnego za święto przypadające w sobotę, przy jednoczesnym braku analogicznego obowiązku w odniesieniu do niedzieli – pozostaje spójne z konstrukcją polskiego systemu czasu pracy, chroni zasadę przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy i jednocześnie zachowuje równowagę między interesami pracowników a potrzebami organizacyjnymi pracodawców.
Art. 130 § 2 Kodeksu pracy
Po bliższym przyjrzeniu się przepisom prawa pracy można zrozumieć, dlaczego nie ma dnia wolnego za święto wypadające w niedzielę. Niedziela jest sama w sobie świętem wymienionym w ustawie o dniach wolnych od pracy. Ustawa ta zawiera katalog 14 świąt wolnych od pracy tzw. czerwonych kartek. Dodatkowo stanowi, że dniami wolnymi od pracy w Polsce są wszystkie niedziele. Natomiast sobota to dzień wolny wynikający z zasady przeciętnie 5-dniowego tygodnia pracy. Nie zawsze jest to sobota. W niektórych zakładach pracy i harmonogramach czasu pracy inne dni tygodnia są wolne od pracy, a sobota pozostaje pracująca. Charakter niedzieli i soboty jako dni wolnych od pracy opiera się więc na odmiennych podstawach. Oddanie dnia wolnego za święto wypadające w sobotę ma na celu wyrównanie sytuacji pracowników wykonujących pracę w różnych dniach wedle indywidualnych grafików. W przeciwnym razie dochodziłoby do nierówności w wymiarze czasu wolnego. Ustawodawca celowo nadał art. 130 § 2 Kodeksu pracy aktualne brzmienie: Każde święto występujące w okresie rozliczeniowym i przypadające w innym dniu niż niedziela obniża wymiar czasu pracy o 8 godzin.
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dziennik Ustaw z 2025, poz. 277)