Przełom dla pracowników 55 plus i 60 plus w 2026 roku. Po uchwale SN zwolnienie staje się ekstremalnie trudne. Nowe zasady gry

Tomasz Piwowarski
Radca prawny z kilkunastoletnim prawniczym doświadczeniem, specjalizujący się w prawie cywilnym, gospodarczym, nieruchomości, pracy. Fan motoryzacji oraz Włoch, a od nie tak dawna – motocyklista.
rozwiń więcej
ochrona przedemerytalna, zakaz wypowiedzenia umowy o pracę, wiek przedemerytalny, umowa terminowa, pracownik 55 plus, zwolnienia grupowe, odprawa emerytalna, przywrócenie do pracy odszkodowanie, kodeks pracy zmiany 2026, wypowiedzenie umowy na czas określony 2026, ochrona 55 plus, ochrona 60 plus / Wracasz do pracy w 2026 r.? Sprawdź, czy chroni Cię „tarcza” Sądu Najwyższego. Pracownicy 55+ i 60+ zyskali potężny przywilej / shutterstock

Wraz z wejściem w 2026 rok pracownicy w wieku przedemerytalnym zyskują pewność, jakiej nie mieli latami. Przełomowa uchwała Sądu Najwyższego z końcówki minionego roku definitywnie zmieniła układ sił w firmach. Teraz pracownicy 55 plus (kobiety) i 60 plus (mężczyźni) zatrudnieni także na umowach terminowych są niemal nie do ruszenia. Wyjaśniamy, jak w praktyce działa ta ochrona w 2026 r. i dlaczego pracodawcy muszą dwa razy pomyśleć, zanim wręczą wypowiedzenie

rozwiń >

Styczeń 2026: Czas nowych budżetów w firmach i… zwolnień? Seniorzy bezpieczni

Początek roku to w wielu firmach czas rewizji zatrudnienia i szukania oszczędności. W przeszłości ofiarami cięć często padali pracownicy z wieloletnim stażem, którym kończyły się umowy terminowe. W 2026 roku sytuacja wygląda jednak inaczej. Dzięki ugruntowanej i uporządkowanej przez SN linii orzeczniczej (uchwała SN III PZP 6/24), działy HR muszą wstrzymać się z decyzjami o nieprzedłużaniu lub wypowiadaniu umów terminowych osobom w wieku 55+/60+, jeśli te wchodzą w okres 4-letniej ochrony. To sprawia, że w obecnym, niepewnym gospodarczo czasie, to właśnie seniorzy stają się grupą o najstabilniejszym zatrudnieniu.

Pracownicy 55 plus i 60 plus z zachwyceniem przyjęli stanowisko SN – wynikająca z niego ochrona to prawdziwy przywilej

Wieloletni okres niespójnych interpretacji dobiegł końca – mamy wreszcie jednoznaczne stanowisko w sprawie ochrony przedemerytalnej. Sąd Najwyższy precyzyjnie wyznaczył nową linię rozgraniczającą uprawnienia pracowników w wieku przedemerytalnym od swobody pracodawcy w zakresie kształtowania stosunków pracy. Siedmioosobowy skład SN przyjął interpretację, wedle której ochrona wynikająca z art. 39 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks Pracy (t.j. Dz. U. z 2025 r., poz. 277, 807, dalej jako: KP) rozciąga się także na osoby pracujące w oparciu o umowy terminowe – nawet wówczas, gdy data zakończenia takiej umowy wypada przed dniem osiągnięcia wieku emerytalnego. Rozstrzygnięcie to w wyraźny sposób umacnia sytuację prawną pracowników.

Ważne

Uchwała niesie za sobą przede wszystkim doniosłe implikacje praktyczne: potwierdza uprawnienie pracownika-seniora do stabilnego zatrudnienia w czasie bezpośrednio poprzedzającym nabycie prawa do emerytury, jednocześnie zawężając możliwość wcześniejszego rozwiązania z nim stosunku pracy przez zakład pracy. Tym samym wzmacnia socjalną funkcję przepisów prawa pracy oraz propracowniczą interpretację norm Kodeksu Pracy.

Pracodawca traci możliwość łatwego rozstania z pracownikiem 55 plus czy 60 plus. Siedmioosobowy skład SN precyzuje ramy ochrony przedemerytalnej

Pracodawcy tracą dotychczasową swobodę w zwalnianiu osób zbliżających się do wieku emerytalnego. Skład siedmiu sędziów SN dokładnie określił, gdzie kończą się możliwości pracodawcy, a zaczyna ochrona przedemerytalna.

Stan faktyczny sprawy, która posłużyła za podstawę wydania uchwały, nie był skomplikowany, jednak rodził istotne problemy interpretacyjne. Dotyczył pracownika – mężczyzny pracującego na podstawie jednorocznej umowy o pracę w pełnym etacie. Na kilka miesięcy przed wygaśnięciem umowy pracodawca wręczył mu wypowiedzenie, motywując je ograniczeniem liczby etatów, przekształceniami strukturalnymi oraz malejącą liczbą zleceń. Pracownik zakwestionował wypowiedzenie, kierując sprawę do sądu pracy z twierdzeniem, że działanie pracodawcy stoi w sprzeczności z obowiązującymi przepisami. W treści pozwu podkreślił, że korzysta z ochrony przedemerytalnej przewidzianej art. 39 KP, gdyż do uzyskania uprawnień emerytalnych pozostawały mu niespełna cztery lata. Sąd pierwszej instancji podzielił jego argumentację i przyznał odszkodowanie, opierając się na dotychczasowej linii orzeczniczej SN, która obejmowała ochroną również zatrudnionych na podstawie umów terminowych. Pracodawca złożył jednak apelację, powołując się na całkowicie odmienną linię orzeczniczą – również wywodzącą się z rozstrzygnięć SN.

Ważne

Doniosłość uchwały siedmioosobowego składu SN jako zasady prawnej

Fakt, że uchwałę wydał skład siedmiu sędziów Sądu Najwyższego (SN), pociąga za sobą poważne konsekwencje prawne. Standardowo SN orzeka w składach trzyosobowych, jednak przepisy przewidują możliwość rozpoznawania zagadnień przez składy rozszerzone, w tym siedmioosobowe – właśnie w celu nadania wypracowanemu stanowisku charakteru generalnej, prawnie wiążącej zasady obowiązującej cały sąd. Ewentualne odejście od tej linii wymagałoby ponownego zbadania zagadnienia przez kolejny skład siedmiu sędziów lub całej izby i zajęcia odmiennego stanowiska. Choć formalnie w Polsce nie obowiązuje system precedensowy, w rzeczywistości sądy powszechne regularnie sięgają po orzeczenia SN, szczególnie te wydane w składach siedmioosobowych i posiadające moc zasady prawnej.

W rezultacie właśnie ta sprawa doprowadziła do definitywnego i jednolitego rozstrzygnięcia pytania: czy zakaz wypowiedzenia umowy o pracę z art. 39 KP obejmuje zatrudnienie na podstawie umowy terminowej również wtedy, gdy została ona zawarta na okres kończący się przed osiągnięciem przez pracownika wieku emerytalnego?

Czym w istocie jest ochrona przedemerytalna?

W myśl art. 39 KP regulującego ochronę przedemerytalną pracodawca nie ma prawa wypowiedzieć umowy o pracę pracownikowi, któremu do uzyskania wieku emerytalnego pozostaje maksymalnie 4 lata, pod warunkiem że jego dotychczasowy staż pracy pozwoli mu na nabycie uprawnień emerytalnych w chwili osiągnięcia tego wieku.

W sprawach podobnych do opisanej powyżej, ale również w innych zbliżonych przypadkach, przy weryfikacji prawidłowości rozwiązania umowy o pracę sąd bierze pod uwagę moment złożenia przez pracodawcę oświadczenia woli, uwzględniając wszystkie okoliczności faktyczne mające wpływ na tę ocenę – niezależnie od daty ich ujawnienia. Innymi słowy, pracodawca może zostać pociągnięty do odpowiedzialności za naruszenie przepisów o rozwiązywaniu umów o pracę nawet wtedy, gdy okoliczności świadczące o bezprawności wypowiedzenia wyjdą na jaw już po ustaniu stosunku pracy. Zarazem szczególne okoliczności związane z udokumentowaniem przez pracownika wadliwości wypowiedzenia w świetle art. 39 KP mogą skłonić sąd do ograniczenia ochrony wyłącznie do okresu, w którym pracodawca posiadał już wiedzę o przysługującej pracownikowi ochronie przedemerytalnej.

Ważne

Ważny wyjątek:

Art. 40 Kodeksu pracy stanowi, że ochrona przedemerytalna przed wypowiedzeniem nie znajduje zastosowania w przypadku uzyskania przez pracownika prawa do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy.

Jak wyliczyć moment rozpoczęcia ochrony przedemerytalnej i rozpoznać niepokojące sygnały ze strony pracodawcy?

Wielu pracowników 55 plus oraz 60 plus zadaje sobie pytanie, od jakiego dokładnie momentu przysługuje im ochrona przedemerytalna i jak prawidłowo ustalić jej początek. Reguła jest nieskomplikowana: ochrona z art. 39 Kodeksu pracy zaczyna obowiązywać na 4 lata przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego, czyli dla kobiet w wieku 56 lat, a dla mężczyzn w wieku 61 lat. Należy jednak pamiętać, że decyduje data urodzin, a nie sam rok kalendarzowy – jeśli kobieta obchodzi 56. urodziny w lipcu, ochrona zaczyna działać właśnie od tego miesiąca, nie od początku roku. Pracownicy nierzadko mylą wiek przedemerytalny z momentem nabycia prawa do wcześniejszej emerytury bądź emerytury pomostowej – to odrębne instytucje prawne i nie należy ich ze sobą utożsamiać.

Równie ważna jest umiejętność rozpoznawania sygnałów ostrzegawczych mogących wskazywać na zamiar pracodawcy zakończenia współpracy jeszcze przed wejściem pracownika w okres ochronny. Do najczęściej spotykanych praktyk należą:

  • propozycje rozwiązania umowy za porozumieniem stron składane tuż przed 56. lub 61. urodzinami,
  • nagłe obniżenie ocen okresowych,
  • przeniesienie na mniej atrakcyjne stanowisko,
  • odsuwanie od szkoleń i przedsięwzięć rozwojowych,
  • sugestie przejścia na działalność gospodarczą lub umowę cywilnoprawną.

W przypadku zaobserwowania takich działań gromadź materiał dowodowy – notuj daty rozmów, archiwizuj korespondencję elektroniczną, proś o pisemne uzasadnienia decyzji personalnych. Tego rodzaju dowody mogą okazać się kluczowe w ewentualnym postępowaniu sądowym przed sądem pracy, szczególnie w sprawach o dyskryminację ze względu na wiek, stanowiącą naruszenie art. 11³ Kodeksu pracy. Pamiętaj również, że Państwowa Inspekcja Pracy (PIP) może przeprowadzić kontrolę u pracodawcy na Twój wniosek – zgłoszenie jest bezpłatne i może być anonimowe.

Sprzeczne linie orzecznicze i pytanie prawne skierowane do SN

W polskim orzecznictwie przez lata współistniały dwa przeciwstawne stanowiska w omawianej kwestii. W jednym z wyroków z 2014 r. przyjęto, że ochrona przedemerytalna obejmuje również zatrudnienie terminowe, nawet gdy umowa ma wygasnąć przed osiągnięciem wieku emerytalnego. W innym, wcześniejszym orzeczeniu z 2011 r., Sąd Najwyższy przedstawił pogląd przeciwny: uznano, że zakaz wypowiedzenia nie dotyczy umów terminowych, których przewidziany koniec przypada przed osiągnięciem przez pracownika wieku emerytalnego.

Przykładowo, w wyroku Sądu Najwyższego - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 27 września 2023 r., I PSKP 21/23 wskazano, że: zawarte w art. 39 KP sformułowanie: "jeżeli okres zatrudnienia umożliwia mu uzyskanie prawa do emerytury z osiągnięciem tego wieku", uwzględnia konieczność "dopracowania" przez pracownika okresu brakującego mu do osiągnięcia wieku emerytalnego i uzyskania prawa do emerytury w ramach obecnie trwającego stosunku pracy, którego trwałość jest chroniona przez art. 39 KP tylko w takim przypadku.

W analizowanej sprawie Sąd Okręgowy w Katowicach, zetknąwszy się z tą rozbieżnością, skierował do SN pytanie o to, który kierunek wykładni należy uznać za właściwy. Równocześnie zaznaczył, że obie interpretacje można logicznie uzasadnić, jednak bliższe było mu podejście ochronne z 2014 r., lepiej realizujące cel przepisu: zapewnienie pracownikowi w wieku przedemerytalnym trwałości zatrudnienia oraz bezpieczeństwa finansowego w okresie, gdy znalezienie nowego miejsca pracy jest obiektywnie utrudnione.

Uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 30 września 2025 r.: pierwszeństwo ochrony pracowniczej i kluczowe znaczenie dla wypowiedzeń umów terminowych w 2026 r.

W swojej uchwale siedmioosobowy skład SN opowiedział się za rozszerzającą, propracowniczą interpretacją art. 39 Kodeksu Pracy. Uznano, że zakaz wypowiedzenia umowy o pracę obejmuje każdego pracownika, któremu do osiągnięcia wieku emerytalnego pozostaje maksymalnie cztery lata, bez względu na to, czy pozostaje on w stosunku pracy na podstawie umowy bezterminowej, czy terminowej – również wówczas, gdy data końcowa takiej umowy przypada przed osiągnięciem wieku emerytalnego. W praktyce oznacza to, że pracodawca nie może wypowiedzieć takiej umowy, powołując się na przesłanki ekonomiczne czy organizacyjne, jeśli pracownik spełnia warunki ochrony przedemerytalnej. Trzeba przy tym mieć na uwadze, że w razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy nie stosuje się przepisów art. 38, 39 i 41 KP ani innych szczególnych regulacji dotyczących ochrony przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem umowy o pracę. Taka sytuacja nie zaistniała jednak w opisywanej sprawie.

Do uchwały zgłoszono dwa zdania odrębne, co dowodzi, że pomimo przyjęcia przez większość składu kierunku ochronnego, część wątpliwości interpretacyjnych wciąż pozostaje aktualna. Niemniej ogólna tendencja jest jednoznaczna: ochrona przedemerytalna ma charakter uniwersalny i nie powinna być ograniczana poprzez wykładnię uzależniającą jej zastosowanie od okresu trwania umowy.

Ważne

Zapamiętaj:

W świetle uchwały należy przyjąć, że wynikający z art. 39 KP zakaz wypowiedzenia umowy o pracę obejmuje także umowy zawarte na czas określony, w tym takie, których okres obowiązywania upływa przed osiągnięciem przez pracownika wieku emerytalnego. Przekłada się to na zauważalne poszerzenie zakresu ochrony pracowników w wieku przedemerytalnym zatrudnionych na podstawie umów terminowych.

Społeczny wymiar i ekonomiczne konsekwencje uchwały dla pracowników 55 plus i 60 plus

Uchwała SN ma znaczenie nie tylko prawne, lecz także społeczne i gospodarcze. Dla osób w wieku przedemerytalnym (pracowników 55 plus oraz 60 plus) stanowi realne wzmocnienie pewności zatrudnienia w szczególnie delikatnym etapie życia. Zwiększona stabilność pracy przekłada się na bardziej przewidywalny dochód, co ma wymiar zarówno praktyczny, jak i psychologiczny: redukuje ryzyko ubóstwa w późniejszym wieku i ułatwia spokojne przygotowanie się do przejścia na emeryturę.

Z punktu widzenia pracodawców uchwała generuje jednak nowe trudności. Rozszerzona ochrona może skłaniać część przedsiębiorców do większej powściągliwości przy zatrudnianiu osób starszych. W praktyce może to oznaczać preferowanie krótszych umów terminowych, częstsze sięganie po młodszych kandydatów albo korzystanie z innych form współpracy, aby ograniczyć ryzyko związane z obowiązkiem utrzymania zatrudnienia pracownika objętego szczególną ochroną przed wypowiedzeniem. Może to prowadzić do zawężenia dostępu seniorów do ofert pracy i rzadszego zatrudniania tej grupy. W konsekwencji, w realiach rynku pracy, nawet bardzo korzystne dla pracowników orzeczenie może przynieść paradoksalne, odwrotne od zamierzenia, efekty – jeśli pracodawcy z wyprzedzeniem zaczną tak kształtować politykę kadrową, by unikać stosowania ochrony przedemerytalnej.

Pracownicy zatrudnieni na czas określony a na czas nieokreślony – zasada równego traktowania

W kontekście omawianej uchwały warto przywołać również postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 14 sierpnia 2024 r., sygn. III PZP 4/24. Sąd Najwyższy stwierdził w nim: "Odmienne pod względem warunków zatrudnienia - w tym warunków wypowiadania umów - traktowanie pracowników zatrudnionych na czas określony względem pracowników zatrudnionych na czas nieokreślony nie może zostać uzasadnione kryterium, które w sposób ogólny i abstrakcyjny odnosi się do samego czasu trwania zatrudnienia. Zakres ochrony tych pracowników powinien być „równy", mimo iż pracują oni na podstawie znacząco odmiennych umów.".

Nadużycie prawa podmiotowego a zatrudnienie w wieku przedemerytalnym

Na szczególną uwagę zasługuje także wyrok Sądu Najwyższego - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 29 marca 2023 r., III PSKP 12/22, który może stanowić cenny argument przy konstruowaniu odwołań od wypowiedzeń umów o pracę składanych przez pracowników senioralnych, w tym pracowników 55 plus i 60 plus. Wyrok ten jest istotny, ponieważ SN jednoznacznie podkreślił, że: stwierdzenie, że klauzula generalna wynikająca z art. 8 KP mieści się w granicach „swobodnego uznania sędziowskiego" nie może być w kolizji z prawem pozytywnym, z którego wynika silniejsza ochrona pracowniczego zatrudnienia w wieku przedemerytalnym w odniesieniu do zwykłego wypowiedzenia umowy o pracę (art. 39 KP) i gdy „zasady współżycia społecznego" są redukowane do powielania lub rozszerzenia zarzutów dotyczących wykonywania obowiązków pracowniczych, co należy do przyczyny wypowiedzenia umowy o pracę (art. 30 § 4 KP), a nie składa się na zasady, o których mowa w art. 8 KP.

Przywrócenie do pracy czy wyłącznie odszkodowanie? Jakie uprawnienia zyskuje pracownik na umowie terminowej na skutek orzeczenia Sądu Najwyższego?

Z perspektywy pracowników 55 plus i 60 plus najistotniejszą konsekwencją uznania, że ochrona z art. 39 KP rozciąga się również na umowy terminowe, jest zmiana katalogu roszczeń, których mogą dochodzić przed sądem. Zasadniczo w przypadku wadliwego wypowiedzenia umowy terminowej pracownikowi przysługuje jedynie odszkodowanie (zgodnie z art. 50 § 3 KP), a sąd nie może nakazać przywrócenia go do pracy. Jednakże przepisy Kodeksu pracy przewidują wyjątek dla pracowników objętych szczególną ochroną, w tym ochroną przedemerytalną. Dzięki interpretacji przyjętej przez SN, pracownik w wieku przedemerytalnym zatrudniony na czas określony, który otrzyma bezprawne wypowiedzenie, może domagać się przywrócenia do pracy na poprzednich warunkach, a sąd – co do zasady – ma obowiązek to żądanie uwzględnić (chyba że ogłoszono upadłość lub likwidację pracodawcy). To niezwykle skuteczne narzędzie prawne, które sprawia, że zwolnienie pracownika-seniora staje się dla przedsiębiorstwa nie tylko problematyczne proceduralnie, ale i ryzykowne, gdyż ostatecznie może on powrócić na swoje stanowisko na mocy wyroku sądowego.

Ważne

UWAGA: możliwe potężne konsekwencje finansowe dla pracodawców za nieprawidłowe zwolnienie pracownika w ochronie przedemerytalnej, a ogromne pieniądze dla pracownika oprócz przywrócenia

W przypadku rozwiązania umowy o pracę z pracownikiem chronionym na podstawie art. 39 Kodeksu pracy i jego przywrócenia do pracy przez sąd, przysługuje mu odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia, jakie otrzymałby przez CAŁY okres pozostawania bez pracy. Nie ma tutaj ograniczenia do kwoty 3-miesięcznego wynagrodzenia! Zważywszy na to, że spory w sądzie pracy w dwóch instancjach do prawomocnego rozstrzygnięcia trwają niekiedy latami, wygrana pracownika w takim sporze może oznaczać potężne konsekwencje finansowe dla pracodawcy!

Przykładowo, jeżeli pracownik chroniony art. 39 Kodeksu pracy został zwolniony, odwołał się do sądu pracy i uzyskał przywrócenie do pracy, a jego miesięczne wynagrodzenie wynosiło 5000 zł, to przy sporze trwającym w sądzie 2 lata oznacza to konieczność:

  • przywrócenia pracownika do pracy na poprzednich warunkach,
  • wypłaty 120 000 zł (5000 zł x 24 miesiące) odszkodowania za cały okres pozostawania bez pracy (gdy pracownik w tym czasie pozostawał bez pracy).

Instrukcja krok po kroku: co zrobić, gdy pracodawca wręczył Ci wypowiedzenie?

Jeśli jesteś pracownikiem w wieku przedemerytalnym i właśnie otrzymałeś wypowiedzenie umowy o pracę, dysponujesz 21 dniami od dnia otrzymania wypowiedzenia na wniesienie odwołania do sądu pracy — termin ten jest nieprzekraczalny.

W pierwszej kolejności zweryfikuj, czy spełniasz przesłanki ochrony z art. 39 KP: do osiągnięcia wieku emerytalnego (60 lat dla kobiet, 65 lat dla mężczyzn) powinno Ci pozostawać nie więcej niż 4 lata. Mając na uwadze omawiane orzeczenie – jeżeli pracujesz na podstawie umowy na czas określony i jeszcze trochę brakuje Ci do wieku emerytalnego, zweryfikuj, czy termin jej zakończenia nie przypada już w okresie ochrony przedemerytalnej.

Następnie skompletuj niezbędną dokumentację: umowę o pracę, świadectwa pracy z poprzednich miejsc zatrudnienia oraz otrzymane wypowiedzenie wraz z jego uzasadnieniem. Warto również zgromadzić dowody potwierdzające faktyczne przyczyny zwolnienia – korespondencję e-mailową, notatki służbowe czy zeznania kolegów z pracy.

Pozew do sądu pracy jest wolny od opłat sądowych, jeśli wartość przedmiotu sporu nie przekracza 50 000 zł. W przypadku pracowników chronionych możesz żądać nie tylko odszkodowania, ale przede wszystkim przywrócenia do pracy – a to, jak pokazuje przykład z artykułu, może oznaczać dla pracodawcy konsekwencje finansowe liczone w dziesiątkach tysięcy złotych, gdyż oprócz przywrócenia będzie musiał wypłacić również wynagrodzenie za Twój czas pozostawania bez pracy (jeżeli faktycznie bez niej pozostawałeś.

Wielu pracodawców wciąż nie zdaje sobie sprawy z konsekwencji uchwały SN o sygn. III PZP 6/24. Jeśli jesteś pracownikiem zatrudnionym na umowie terminowej oraz masz blisko do ochrony przedemerytalnej, a obawiasz się zwolnienia, masz teraz w ręku potężny argument. Wydrukuj tę uchwałę i zachowaj ją – może okazać się Twoją polisą ubezpieczeniową na ostatnie lata kariery zawodowej.

Jak pracodawca może legalnie rozstać się z pracownikiem w wieku przedemerytalnym?

Uchwała SN nie oznacza, że pracownik 55+ lub 60+ staje się całkowicie „niezwalnialny". Pracodawca nadal dysponuje możliwością rozwiązania z nim umowy, jednak musi to uczynić w sposób zgodny z przepisami.

  1. Po pierwsze, dopuszczalne jest rozwiązanie umowy za porozumieniem stron – ochrona z art. 39 KP dotyczy wyłącznie jednostronnego wypowiedzenia przez pracodawcę.
  2. Po drugie, możliwe jest rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika (art. 52 KP), np. w przypadku ciężkiego naruszenia obowiązków, popełnienia przestępstwa lub zawinionej utraty uprawnień.
  3. Po trzecie, ochrona nie obowiązuje w razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy.
  4. Po czwarte, pracodawca może zastosować wypowiedzenie zmieniające warunki pracy lub płacy, jeśli jest to uzasadnione obiektywnymi przyczynami i dotyczy większej liczby pracowników (np. reorganizacji).

Kluczowe jest jednak, aby każda decyzja kadrowa była starannie udokumentowana i oparta na rzeczywistych, weryfikowalnych przesłankach – w przeciwnym razie ryzyko przegranej w sądzie pracy pozostaje bardzo wysokie.

Najczęstsze pytania o ochronę przedemerytalną po uchwale SN – co warto zapamiętać?

  1. Czy ochrona przedemerytalna obejmuje również umowy zlecenia? Nie – art. 39 KP chroni wyłącznie osoby zatrudnione na podstawie umowy o pracę.
  2. Czy pracodawca może obniżyć mi wynagrodzenie w okresie ochronnym? Wypowiedzenie zmieniające jest dopuszczalne tylko w ściśle określonych przypadkach, np. przy zwolnieniach grupowych.
  3. Ile wynosi odszkodowanie za bezprawne zwolnienie pracownika chronionego? W przypadku przywrócenia do pracy – wynagrodzenie za cały okres pozostawania bez pracy, bez górnego limitu.
  4. Kiedy dokładnie zaczyna się moja ochrona? Ochrona rozpoczyna się, gdy do osiągnięcia wieku emerytalnego (60 lat dla kobiet, 65 lat dla mężczyzn) pozostaje Ci nie więcej niż 4 lata. Zgodnie z uchwałą SN dotyczy to również osób, którym termin końcowy umowy o pracę na czas określony upływa w wieku przedemerytalnym (np. także kobiety w wieku 55 lat, która zawarła umowę na czas określony jednego roku).

Jakie wnioski płyną z aktualnej interpretacji ochrony przedemerytalnej przez SN?

Podsumowując, uchwała SN stanowi obecnie fundamentalny punkt odniesienia zarówno dla sądów pracy, jak i dla działów HR. Pracodawcy, planując politykę zatrudnienia i podejmując decyzje o rozwiązywaniu umów o pracę, powinni uwzględniać nowe stanowisko Sądu Najwyższego. W praktyce oznacza to konieczność znacznie staranniejszej analizy przesłanek wypowiedzenia w stosunku do osób, którym do osiągnięcia wieku emerytalnego pozostaje nie więcej niż cztery lata.

Dla pracowników senioralnych uchwała stanowi informację, że ustawodawca oraz sądy gwarantują im szczególną ochronę na końcowym etapie kariery zawodowej.

Uchwała o sygnaturze III PZP 6/24 wpisuje się w szerszą debatę o poszukiwaniu równowagi między bezpieczeństwem zatrudnienia a elastycznością rynku pracy. W praktyce stanie się ona testem zarówno dla sądów, jak i dla przedsiębiorców: pokaże, czy da się pogodzić trwałą ochronę socjalną z potrzebą dostosowywania zatrudnienia do zmieniających się warunków gospodarczych. Dopiero nadchodzące lata i konkretne sprawy sądowe wykażą, jakie rzeczywiste skutki przyniesie to rozstrzygnięcie.

Najczęściej zadawane pytania

Czy uchwała SN z 30.09.2025 r. (III PZP 6/24) obejmuje ochroną z art. 39 KP umowy na czas określony?

Tak. Siedmioosobowy skład SN uznał, że zakaz wypowiedzenia z art. 39 KP dotyczy także umów terminowych, nawet gdy ich koniec przypada przed osiągnięciem wieku emerytalnego.

Od kiedy przysługuje ochrona przedemerytalna z art. 39 Kodeksu pracy?

Ochrona zaczyna obowiązywać na 4 lata przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego, czyli dla kobiet w wieku 56 lat, a dla mężczyzn w wieku 61 lat. Decyduje data urodzin.

Jakie są wyjątki od ochrony przedemerytalnej z art. 39 Kodeksu pracy?

Art. 40 Kodeksu pracy wyłącza ochronę po uzyskaniu renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. W razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy nie stosuje się art. 38, 39 i 41 KP.

Jakie roszczenia ma pracownik w wieku przedemerytalnym na umowie terminowej po bezprawnym wypowiedzeniu?

Pracownik może żądać przywrócenia do pracy na poprzednich warunkach. W przypadku przywrócenia przysługuje wynagrodzenie za cały okres pozostawania bez pracy, bez górnego limitu.

Jaki jest termin na odwołanie do sądu pracy od wypowiedzenia w wieku przedemerytalnym?

Termin na wniesienie odwołania do sądu pracy wynosi 21 dni od dnia otrzymania wypowiedzenia i jest nieprzekraczalny. Pozew jest wolny od opłat, jeśli wartość przedmiotu sporu nie przekracza 50 000 zł.

Kadry
5 kierunków zarządzania ludźmi w 2026 roku [Trendy HR]
08 sty 2026

5 kierunków zarządzania ludźmi w 2026 roku czyi Trendy HR na rok 2026. Jak drogi te redefiniują zarządzanie? Nowy rok przynosi zmianę logiki funkcjonowania HR jako istotnej części organizmu organizacji.

Myślisz, że masz za mało lat na ochronę? Sąd Najwyższy właśnie wywrócił stolik. Jeśli masz taką umowę – jesteś nie do ruszenia
08 sty 2026

Do tej pory żyliśmy w przekonaniu, że ochrona przed zwolnieniem zaczyna się dopiero na 4 lata przed emeryturą. Masz mniej lat? Pech? A jednak teraz to... bzdura! Sąd Najwyższy zakończył chaos w orzecznictwie. Masz umowę terminową, która kończy się już po osiągnięciu przez Ciebie wieku ochronnego? To znaczy, że jesteś chroniony już TERAZ, nawet jak jesteś młodszy. Sprawdź datę na umowie.

Kontrole i rejestr umów o dzieło działa, bo jest spadek zgłaszanych umów rok do roku [DANE ZUS]
08 sty 2026

ZUS coraz lepiej prześwietla umowy o dzieło. W efekcie widać rok do roku spadek liczby ich rejestracji - firmy coraz rzadziej korzystają z umów o dzieło, spadek rdr. wynosi ponad 8-proc. Wynika to m.in. z tego, że ZUS weryfikuje w systemie i podczas kontroli czy dana umowa o dzieło faktycznie spełnia warunki dzieła (rezultat i efekt, unikalność, brak kierownictwa i podporządkowania).

Rodzina może sama zdecydować kto opiekuje się mamą, a nie urzędnik. Przełomowy wyrok NSA: państwo nie może narzucać rodzinie wyboru opiekuna
08 sty 2026

Rodzina może sama zdecydować kto opiekuje się mamą, a nie urzędnik! Przełomowy Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 listopada 2025 r., sygn. I OSK 2130/24 określa, że państwo nie może narzucać rodzinie wyboru opiekuna. Poniżej opis stanu faktycznego i prawnego - a co najważniejsze realnych problemów, w których znalazła się jedna z rodzin w Polsce. Warto znać argumentację i wiedzieć na co ewentualnie zwrócić uwagę, bo tego typu spraw jest naprawdę sporo - urzędy kontrolują, kwestionują i odbierają świadczenia - takie są spostrzeżenia społeczeństwa.

Im starszy pracownik, tym mniej absencji chorobowych? Podsumowanie roku
07 sty 2026

Im pracownik jest starszy, tym ma mniej absencji chorobowych? Podsumowanie roku 2025 wykazuje, iż co 10. pracownik przebywa na zwolnieniu lekarskim dłużej niż 3 tygodnie rocznie.

Nowość w 2026 r.: koniec z papierowymi umowami? Od dziś podpiszesz umowę o pracę przez telefon, a kadrowi poprowadzą elektroniczne akta osobowe
08 sty 2026

Podpisanie umowy o pracę bez wychodzenia z domu, bez kuriera i bez mozolnego drukowania dokumentów? Rządowy portal Praca.gov.pl ma zrewolucjonizować rynek zatrudnienia, umożliwiając zawarcie kontraktu w pełni online – nawet na smartfonie. Wyjaśniamy, jak w praktyce będzie wyglądać "klikanie" umowy w nowym systemie i czy rok 2026 definitywnie zakończy erę papierowych teczek osobowych.

Okres od 24 grudnia 2025 r. do 6 stycznia 2026 r. to sprawdzian kultury pracy w firmie
07 sty 2026

Okres od 24 grudnia 2025 r. do 6 stycznia 2026 r. to sprawdzian kultury pracy w firmie. Dla działu HR to symboliczny czas w roku. Co w tym momencie jest najważniejsze?

Nie wiesz, co chcesz w życiu robić? Zadaj sobie 8 pytań. Sprawdź, co wyjdzie
07 sty 2026

Niepewność bardzo często towarzyszy osobom wkraczającym na rynek pracy. Nie wiesz, co chcesz w życiu robić? Zadaj sobie 8 pytań i sprawdź, jak znaleźć właściwy kierunek zawodowy i zrozumieć siebie.

W 2026 r. Polacy chcą sobie dorobić [badanie WPD: Wskaźnik Pracy Dorywczej]
07 sty 2026

Rekordowo dużo Polaków zamierza podjąć pracę dorywczą na początku 2026 roku – to najnowsze wyniki badania Wskaźnik Pracy Dorywczej realizowanego na zlecenie agencji pracy natychmiastowej. Ofert pracy tymczasowej także nie powinno zabraknąć – potrzebę zatrudnienia dodatkowych pracowników wskazuje blisko 70 proc. polskich przedsiębiorstw. Po decyzji Premiera w zakresie końca prac nad nowelizacją ustawy o PIP - ma to szczególne znaczenie, bo wydaje się, że szybkie umowy zlecenia, na dorobienie sobie - nie przestaną być mniej popularne w 2026 r. Nie będzie bowiem obawy, że inspektor pracy podczas kontroli ustali stosunek pracy (w miejsce umowy cywilnoprawnej, tzw. śmieciowej).

Polacy nie chcą 4-dniowego tygodnia pracy? Tusk powinien wycofać pomysł jak reformę PIP
07 sty 2026

Zdaniem przedsiębiorców Polacy nie chcą 4-dniowego tygodnia pracy, a Donald Tusk powinien wycofać pomysł jak reformę PIP. Czy skrócony tydzień pracy powinien funkcjonować tylko jako benefit pozapłacowy?

pokaż więcej
Proszę czekać...