Czas pracy pracowników niepełnosprawnych w 2024 roku jest niższy od standardowego. Normy godzin pracy osoby niepełnosprawnej określa nie Kodeks pracy, lecz ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Ile pracują dziennie i tygodniowo niepełnosprawni? Ile mają przerw w pracy?
- Czas pracy pracowników niepełnosprawnych 2024
- Krótszy czas pracy niepełnosprawnych a wysokość wynagrodzenia
- Przerwy w pracy niepełnosprawnych
- Dodatkowy urlop wypoczynkowy dla osoby niepełnosprawnej
- Zwolnienia od pracy dla osób niepełnosprawnych
Czas pracy pracowników niepełnosprawnych 2024
Zgodnie z art. 15 ust. 1 czas pracy osoby niepełnosprawnej nie może być wyższy niż 8 godzin na dobę i 40 godzin tygodniowo. Dotyczy to pracownika z lekkim stopniem niepełnosprawności. Natomiast czas pracy osoby niepełnosprawnej ze znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności maksymalnie wynosi 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo.
Tymczasem standardowy czas pracy w świetle art. 129 § 1 Kodeksu pracy nie może przekraczać 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy. Przy niepełnosprawnych warto zwrócić uwagę na brak sformułowania „przeciętnie”. Oznacza to, że niepełnoprawny pracownik zawsze nie może przekraczać 8 godzin pracy dziennie i 40 godzin pracy w tygodniu. Przy znacznym i umiarkowanym stopniu niepełnosprawności w żadnym dniu pracy nie można pracować dłużej niż 7 godzin, co tygodniowo daje maksymalnie 35 godzin.
Dodatkowo ustawodawca zastrzega, że niepełnosprawni nie mogą być zatrudniane w porze nocnej i w godzinach nadliczbowych i to niezależnie od stopnia niepełnosprawności.
Przepisy o czasie pracy niepełnosprawnych nie mają charakteru bezwzględnie obowiązującego. Otóż art. 15 ustawy nie stosuje się do osób zatrudnionych przy pilnowaniu oraz kiedy lekarz wyrazi na to zgodę. Dzieje się tak na wniosek zatrudnionego niepełnosprawnego, gdy lekarz przeprowadzający badania profilaktyczne pracowników lub (w przypadku jego braku) lekarz sprawujący opiekę nad nim wyrazi na to zgodę. Koszty tych badań ponosi pracodawca.
Krótszy czas pracy niepełnosprawnych a wysokość wynagrodzenia
Czy krótszy czas pracy osoby niepełnosprawnej wpływa na wysokość wynagrodzenia za pracę? Nie. Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych normy czasu pracy przewidziane dla niepełnosprawnych nie powodują obniżenia wysokości stałego, miesięcznego wynagrodzenia.
Natomiast stawki godzinowe wynagrodzenia zasadniczego, które odpowiadają osobistemu zaszeregowaniu lub zaszeregowaniu wykonywanej pracy, przy przejściu na normy czasu pracy z art. 15, ulegają podwyższeniu w stosunku, w jakim pozostaje dotychczasowy wymiar czasu pracy do tych norm.
Przerwy w pracy niepełnosprawnych
Pracownicy niepełnosprawni uprawnieni są do przerw w pracy z tytułu swojej niepełnosprawności. Oprócz przerw w pracy wynikających z art. 134 Kodeksu pracy niepełnosprawnym przysługuje dodatkowa 15-minutowa przerwa na gimnastykę lub odpoczynek, która również wliczana jest do czasu pracy.
Przerwy przysługujące wszystkim pracownikom (w tym niepełnosprawnym) wymienia art. 134 § 1 Kodeksu pracy:
Jeżeli dobowy wymiar czasu pracy pracownika:
1) wynosi co najmniej 6 godzin – pracownik ma prawo do przerwy w pracy trwającej co najmniej 15 minut;
2) jest dłuższy niż 9 godzin – pracownik ma prawo do dodatkowej przerwy w pracy trwającej co najmniej 15 minut;
3) jest dłuższy niż 16 godzin – pracownik ma prawo do kolejnej przerwy w pracy trwającej co najmniej 15 minut.
Dodatkowy urlop wypoczynkowy dla osoby niepełnosprawnej
Przepisy prawa pracy przyznają także dodatkowy urlop wypoczynkowy] dla osoby niepełnosprawnej. Nie dotyczy to jednak osoby z lekkim stopniem niepełnosprawności. Zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy o o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych osobie zaliczonej do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności przysługuje dodatkowe 10 dni urlopu w roku kalendarzowym. Z takiego wydłużonego urlopu nie można jednak skorzystać już od momentu uzyskania orzeczenia o niepełnosprawności.
Na dłuższy urlop trzeba poczekać do przepracowania jednego roku po dniu zaliczenia danej osoby do jednego ze stopni niepełnosprawności (znacznego lub umiarkowanego).
Dodatkowy urlop z art. 19 ustawy nie będzie przysługiwał, gdy dana osoba uprawniona jest do urlopu wypoczynkowego w wyższym wymiarze niż 26 dni lub do urlopu dodatkowego na podstawie innych, odrębnych przepisów. Gdyby jednak ten urlop dodatkowy był niższy niż 10 dni, wówczas zamiast niego przysługuje urlop dodatkowy dla osoby niepełnosprawnej z art. 19.
Zwolnienia od pracy dla osób niepełnosprawnych
Czas pracy osoby niepełnosprawnej zawiera również tematykę zwolnień od pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia. Zwolnienia te określone są w art. 20 ust. 1 omawianej ustawy i dotyczą znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Przysługują w następujących sytuacjach:
- w wymiarze do 21 dni roboczych w celu uczestniczenia w turnusie rehabilitacyjnym, nie częściej niż raz w roku (z zastrzeżeniem art. 10f ust. 1 pkt 2 ustawy);
- w celu wykonania badań specjalistycznych, zabiegów leczniczych lub usprawniających, a także w celu uzyskania zaopatrzenia ortopedycznego lub jego naprawy, jeżeli czynności te nie mogą być wykonane poza godzinami pracy.
Wynagrodzenie przysługujące za czas wymienionych wyżej zwolnień od pracy osób niepełnosprawnych wylicza się jak ekwiwalent za urlop wypoczynkowy.
W sumie w jednym roku kalendarzowym dodatkowy urlop dla osoby niepełnosprawnej oraz zwolnienie od pracy z art. 20 ustawy nie mogą przekroczyć liczby 21 dni.
Szczegółowe zasady udzielania zwolnień od pracy dla osób niepełnosprawnych określa Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 22 maja 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad udzielania zwolnień od pracy osobom o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności w celu uczestniczenia w turnusie rehabilitacyjnym (Dz. U. z 2003 Nr 100, poz. 927).
Ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2024, poz. 44)
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 2023, poz. 1465)