Znaczny stopień niepełnosprawności. Co przysługuje z orzeczeniem w 2026 r.? [LISTA]

• Znaczny stopień niepełnosprawności, czyli jaki?
• Znaczny stopień niepełnosprawności a praca. Jakie są aktualne przepisy?
• Znaczny stopień niepełnosprawności - przywileje w pracy [LISTA]
• Znaczny stopień niepełnosprawności a świadczenia NFZ
• Co z PFRON dla znacznego stopnia niepełnosprawności?
• MOPS dla osoby ze znacznym stopniem niepełnosprawności
• Znaczny stopień niepełnosprawności [FAQ]

Znaczny stopień niepełnosprawności, czyli jaki?

Do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji.

W praktyce zatem osoby niepełnosprawne w stopniu znacznym wymagają zarówno opieki, jak i pomocy innych osób. Ponadto, opieka i pomoc – w przypadku stopnia znacznego - powinny być sprawowane w sposób stały lub długotrwały.

Orzeczenia wydają powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności (PZON). Jako instancja odwoławcza orzekają wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności (WZON). Osoba z niepełnosprawnością, jeśli jest niezadowolona z tych rozstrzygnięć, może wnieść sprawę do sądu.

W takim orzeczeniu znajduje się szereg istotnych okoliczności m.in. symbol (lub symbole) przyczyn niepełnosprawności oraz wskazania. Warto mieć na uwadze, iż w określonych przypadkach one również - poza stopniem - mają wpływ na zakres uprawnień.

Znaczny stopień niepełnosprawności a praca. Jakie są aktualne przepisy?

Czy orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności oznacza, że nie można pracować na otwartym rynku pracy? Nie zawsze tak jest. Zgodnie z przepisami, zaliczenie do znacznego stopnia niepełnosprawności nie wyklucza możliwości zatrudnienia takiej osoby u pracodawcy niezapewniającego warunków pracy chronionej, w dwóch przypadkach. Pierwszy dotyczy przystosowania przez pracodawcę stanowiska pracy do potrzeb osoby niepełnosprawnej. Drugi – pracy zdalnej. Pamiętajmy, iż o możliwości wykonywania pracy przez osobę z orzeczeniem, decyduje lekarz medycyny pracy.

Pracodawca, który zatrudnia osobę z niepełnosprawnością, korzysta z przywilejów. Przede wszystkim może obniżyć wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych, co wiąże się z niższymi wpłatami na PFRON.

Gdy pracodawca zatrudnia osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym dodatkowo posiadającą tzw. schorzenie szczególne, to etat takiego pracownika w przypadku stopnia znacznego liczy się potrójnie.

Dofinansowanie do zatrudnienia pracownika ze znacznym stopniem niepełnosprawności wynosi obecnie 2 760 zł. Na osoby z orzeczonymi chorobami psychicznymi (02-P), upośledzeniem umysłowym (01-U), całościowymi zaburzeniami rozwojowymi (12-C), epilepsją (06-E) oraz niewidome (04-O stopień znaczny i umiarkowany), powyższe dopłata jest wyższa i wynosi 4140 zł miesięcznie.

Znaczny stopień niepełnosprawności - przywileje w pracy [LISTA]

Ale nie tylko pracodawca korzysta z zatrudnienia osoby z niepełnosprawnością. W związku z tym, iż takim pracownikom jest po prostu trudniej, przewidziano dla nich specjalne przywileje. Zaliczamy do nich w szczególności:

• czas pracy, który nie może przekraczać 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo;

• zakaz zatrudniania w godzinach nocnych i w godzinach nadliczbowych (poza wyjątkami);

• prawo do dodatkowej 15-minutowej przerwy w pracy na gimnastykę usprawniającą lub wypoczynek;

• prawo do dodatkowego 10-dniowego urlopu wypoczynkowego;

• prawo do 21 dni roboczych zwolnienia z pracy a turnus rehabilitacyjny (21 dni to również łączny wymiar czasu wolnego na turnus i dodatkowy urlop).

Znaczny stopień niepełnosprawności a świadczenia NFZ

Co ważne, osoby o znacznym stopniu niepełnosprawności posiadające orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności mają prawo do korzystania poza kolejnością ze świadczeń opieki zdrowotnej oraz usług farmaceutycznych udzielanych w aptekach.

Nie mają jednak prawa do bezpłatnych leków. To uprawnienie wynika z innych przesłanek np. wieku.

Co z PFRON dla znacznego stopnia niepełnosprawności?

To przede wszystkim dofinansowania:

• do turnusów rehabilitacyjnych;
• kształcenia;
• zakupu sprzętu;
• założenia działalności gospodarczej
• składek ZUS.

Aktualnie (od marca do maja 2026 r.) dofinansowanie do turnusu rehabilitacyjnego wynosi maksymalnie 2 759 zł. Warto pamiętać, iż rzeczywista kwota zależy od dochodu. Powiatowe centra pomocy rodzinie stosują tu tzw. zasadę złotówka za złotówkę.

MOPS dla osoby ze znacznym stopniem niepełnosprawności

Jeśli chodzi o świadczenia, o które mogą w swojej gminie ubiegać się osoby ze znacznym stopniem niepełnosprawności, to warto tu wymienić:

• zasiłek stały;
• zasiłek okresowy;
• zasiłek pielęgnacyjny.

Zarówno zasiłek stały, jak i okresowy zależą od spełniania kryteriów dochodowych, natomiast zasiłek pielęgnacyjny (215,84 zł) nie zależy do dochodu. Najwyższy zasiłek stały wynosi 1229 zł.

Znaczny stopień niepełnosprawności [FAQ]

Czy osoba ze znacznym stopniem niepełnosprawności ma prawo do karty parkingowej?

Tak, znaczny stopień niepełnosprawności uprawnia do karty parkingowej, jeżeli osoba z niepełnosprawnością ma znacznie ograniczone możliwości poruszania się i odpowiednie wskazanie do karty w orzeczeniu (punkt 9).

Czy osoba ze znacznym stopniem niepełnosprawności może otrzymać świadczenie wspierające?

Tak, orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności uprawnia do złożenia wniosku do wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności (WZON). Gdy osoba z niepełnosprawnością uzyska wymaganą liczbę punktów, to może złożyć wniosek do ZUS i otrzymać świadczenie wspierające.

Czy orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności uprawnia do ulgi rehabilitacyjnej PIT?

Tak, osoby ze znacznym stopniem niepełnosprawności mogą korzystać z ulgi, jeśli spełniają wymagane kryteria.

Polecamy wideoszkolenie: Jawność i równość wynagrodzeń – co czeka pracodawców?