Symbol niepełnosprawności 04-O w orzeczeniu. Ulgi i przywileje w 2026 roku

Wioleta Matela-Marszałek
Autorka licznych publikacji o tematyce prawnej
rozwiń więcej
Co oznacza symbol 04-O w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności? / Co oznacza symbol 04-O w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności? / shutterstock

Każdy element orzeczenia jest ważny, ponieważ decyduje o rozmiarze ulg i uprawnień, ż których może korzystać osoba z niepełnosprawnością. Co zatem oznacza symbol 04-O w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności? Czy taki symbol daje specjalne przywileje w pracy? Jakie zasady obowiązują w 2026 roku?

Kody i symbole w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności

Zarówno orzeczenie o niepełnosprawności (dla dzieci do ukończenia 16 roku życia), jak i orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zawiera kilka ważnych informacji. Ustala się w nim m.in. symbole przyczyn niepełnosprawności oraz wskazania.

Wskazania mogą dotyczyć przykładowo uczestnictwa w terapii zajęciowej, konieczności zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne czy korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji. Z kolei symbole przyczyn niepełnosprawności odzwierciedlają rozpoznanie uszkodzenia lub choroby, która niezależnie od przyczyny jej powstania powoduje zaburzenia funkcji organizmu oraz ograniczenia w wykonywaniu czynności życiowych i aktywności społecznej osoby niepełnosprawnej.

Przepisy wymieniają tu następujące symbole przyczyn niepełnosprawności:

• 01-U – upośledzenie umysłowe;

• 02-P – choroby psychiczne;

• 03-L – zaburzenia głosu, mowy i choroby słuchu;

04-O – choroby narządu wzroku;

• 05-R – upośledzenie narządu ruchu;

• 06-E – epilepsja;

• 07-S – choroby układu oddechowego i krążenia;

• 08-T – choroby układu pokarmowego;

• 09-M – choroby układu moczowo-płciowego;

• 10-N – choroby neurologiczne;

• 11-I – inne, w tym schorzenia: endokrynologiczne, metaboliczne, zaburzenia enzymatyczne, choroby zakaźne i odzwierzęce, zeszpecenia, choroby układu krwiotwórczego;

• 12-C – całościowe zaburzenia rozwojowe.

Ważne

Orzeczenie może zawierać więcej niż jeden taki kod, jednak nie więcej niż trzy.

Co oznacza symbol 04-O w orzeczeniu?

Symbol 04-O oznacza choroby narządu wzroku, w tym wrodzone lub nabyte wady narządu wzroku powodujące ograniczenie jego sprawności, prowadzące do obniżenia ostrości wzroku w oku lepszym do 0,3 według Snellena po wyrównaniu wady wzroku szkłami korekcyjnymi lub ograniczenie pola widzenia do przestrzeni zawartej w granicach 30 stopni.

Zakres naruszenia sprawności organizmu spowodowany przez te choroby bierze się pod uwagę przy kwalifikowaniu do określonego stopnia niepełnosprawności.

Do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji.

Do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej lub wymagającą czasowej albo częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych.

Do lekkiego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę o naruszonej sprawności organizmu, powodującej w sposób istotny obniżenie zdolności do wykonywania pracy, w porównaniu do zdolności, jaką wykazuje osoba o podobnych kwalifikacjach zawodowych z pełną sprawnością psychiczną i fizyczną, lub mająca ograniczenia w pełnieniu ról społecznych dające się kompensować przy pomocy wyposażenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze lub środki techniczne.

Zgodnie z przepisami, zaliczenie osoby niepełnosprawnej do znacznego albo umiarkowanego stopnia niepełnosprawności nie wyklucza możliwości zatrudnienia tej osoby u pracodawcy niezapewniającego warunków pracy chronionej, w przypadkach:

• przystosowania przez pracodawcę stanowiska pracy do potrzeb osoby niepełnosprawnej;

• wykonywania pracy zdalnej.

Co daje kod 04-O w orzeczeniu? [Przepisy 2026]

To, jaką pomoc może uzyskać osoba z niepełnosprawnością tak naprawdę zależy od konkretnej sytuacji. Istotne znaczenie ma tu przede wszystkim stopień niepełnosprawności. Dlatego zakres możliwych ulg i trzeba rozpatrywać w kontekście wszystkich elementów orzeczenia.

Poniżej kilka przykładowych przywilejów.

Kod 04-O a karta parkingowa i dofinansowanie z PFRON

Przykład

Osoby z niepełnosprawnościami wzroku mogą starać się o kartę parkingową, jeżeli spełniają też pozostałe warunki. Aktualnie kartę parkingową wydaje się osobie niepełnosprawnej zaliczonej do znacznego albo umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, mającej znacznie ograniczone możliwości samodzielnego poruszania się. W orzeczeniu powinno znaleźć się odpowiednie wskazanie. W przypadku osób niepełnosprawnych zaliczonych do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności orzeczenie musi zawierać jeden z symboli: 04-O (choroby narządu wzroku), 05-R (upośledzenie narządu ruchu), 10-N (choroba neurologiczna) i 07-S (choroby układu oddechowego i krążenia).

Przykład

Pracodawca spełniający określone warunki może starać się o dofinansowanie do wynagrodzenia pracownika z niepełnosprawnością. W 2026 r. dofinansowanie miesięcznie dla całego etatu wynosi 2760 zł (dla znacznego stopnia niepełnosprawności; 1550 zł (dla stopnia umiarkowanego) i 575 zł (stopnia lekkiego). W przypadku osób z orzeczonymi chorobami psychicznymi, upośledzeniem umysłowym, całościowymi zaburzeniami rozwojowymi, epilepsją oraz niewidomych, kwoty te są odpowiednio zwiększane. W przypadku zatem osoby niewidomej zaliczonej do znacznego stopnia niepełnosprawności kod 04-O uprawnia do uzyskania dofinansowania w wysokości 4140 zł, a dla pracowników z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności i symbolem 04-O w sumie dofinansowanie wynosi 2585 zł. Są to kwoty maksymalne.

Wysokość miesięcznego dofinansowania nie może bowiem przekroczyć 90% faktycznie poniesionych miesięcznych kosztów płacy (w przypadku pracodawcy wykonującego działalność gospodarczą, w rozumieniu przepisów o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej – 75% tych kosztów).

Pamiętajmy, iż osobom z niepełnosprawnością wzroku przysługują też ulgi w komunikacji miejskiej i PKP, a także specjalne uprawnienia podczas głosowania w wyborach. Warto też dowiedzieć się w swojej gminie o dostępne usługi opiekuńcze oraz wymogi, jakie należy spełnić, by uzyskać pomoc pieniężną np. w formie zasiłków.

Czy osobie z niepełnosprawnością wzroku przysługuje świadczenie wspierające z ZUS-u?

Świadczenie wspierające przysługuje osobom niepełnosprawnym, mającym potrzebę wsparcia. Decyzję w tym zakresie wydają wojewódzkie zespoły ds. orzekania o niepełnosprawności (WZON). Jeśli dorosła osoba z niepełnosprawnością posiada orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, może złożyć do WZON wniosek o wydanie decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia. Dopiero gdy decyzja WZON stanie się ostateczna, można złożyć wniosek do ZUS-u o świadczenie wspierające. Kwota świadczenia wspierającego zależy m.in. od ilości punktów WZON. Najniższe świadczenie od 1 marca 2026 r. wynosi 792 zł, a najwyższe 4353 zł miesięcznie.

Polecamy: Kodeks pracy 2026

Kadry
9 tygodni urlopu tylko dla ojca. Dzięki nowemu prawu coraz więcej mężczyzn wybiera dziecko zamiast pracy
25 maja 2026

9 tygodni urlopu tylko dla ojca - to prawo przysługuje od kwietnia 2023 r. Nadal jednak niewielu pracowników-ojców zna swoje uprawnienia. Tymczasem dzięki nowemu prawu coraz więcej mężczyzn wybiera dziecko zamiast pracy. Tego urlopu nie da się przenieść na matkę, a szkoda zrezygnować.

Poradnik ZUS z okazji Dnia Matki 2026: pytania i odpowiedzi w indywidualnych sprawach. Specjalna skrzynka pocztowa dla rodziców
25 maja 2026

Z okazji Dnia Matki 2026 ZUS przygotował poradnik dla rodziców. Odpowiada na wiele pytań dotyczących zasad podlegania ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnemu, działalności gospodarczej, zlecenia, zasiłku chorobowego i macierzyńskiego, świadczeń przysługujących przed porodem i po narodzinach dziecka. Udziela też wskazówek, jak ubiegać się o świadczenia krok po kroku. ZUS założył również specjalną skrzynkę pocztową dla rodziców do zadawania pytań w sprawach indywidualnych.

Wczasy pod gruszą w Boże Ciało 2026 r. Komu należą się dodatkowe pieniądze od pracodawcy?
23 maja 2026

Boże Ciało w 2026 r. wypada 4 czerwca. Jeśli pracownik wykorzystuje dłuższy urlop w tym okresie, może skorzystać z tzw. wczasów pod gruszą. To dodatkowe pieniądze za wykorzystanie z reguły 14 dni kalendarzowych z rzędu urlopu wypoczynkowego. Sprawdź, czy funkcjonuje u pracodawcy.

Odprawa pośmiertna czy odszkodowanie? Obowiązki pracodawcy w razie śmierci pracownika
25 maja 2026

Wraz ze śmiercią pracownika wygasa jego stosunek pracy. Powoduje to powstanie obowiązku rozliczenia się pracodawcy z rodziną zmarłego. Z czego pracodawca musi się rozliczyć? Kto jest uprawniony do praw majątkowych po pracowniku?

Wszystko o urlopach wypoczynkowych przed szczytem wakacyjnym 2026 r. [Pytania, odpowiedzi, przykłady]
22 maja 2026

Wszystko o urlopach wypoczynkowych przed szczytem wakacyjnym 2026 r. - prawo pracy w pigułce. Każdy pracownik i pracodawca powinien znać te pytania, odpowiedzi. Warto przyswoić te przepisy na konkretnych przykładach.

Ważne dla osób pobierających świadczenie przedemerytalne. Dłuższy termin na rozliczenie się z ZUS
22 maja 2026

Osoby łączące pobieranie świadczenia przedemerytalnego z pracą zarobkową muszą rozliczyć się z ZUS. Niewywiązanie się z tego obowiązku może skutkować zmniejszeniem lub zawieszeniem wypłat świadczenia.

45,6 tys. płatników otrzymało zwrot nadpłaconej składki zdrowotnej z 2025 r. ZUS planuje kolejne wypłaty. Sprawdź konto eZUS
21 maja 2026

Ponad 45,6 tys. płatników otrzymało już zwrot nadpłaconej składki zdrowotnej z 2025 r. ZUS planuje kolejne wypłaty. Sprawdź konto eZUS - czy ZUS automatycznie utworzył wniosek o zwrot nadpłaty (RZS-R)? Co dalej?

Wyższy zasiłek dla bezrobotnych. Wypłaty ruszą 1 czerwca – nawet 2140,68 zł miesięcznie
21 maja 2026

1 czerwca 2026 r. zmieni się wysokość zasiłku dla bezrobotnych. Świadczenie jest co roku waloryzowane, nowa kwota zasiłku będzie obowiązywać do końca maja 2027 r.

Kiedy firmie opłaca się przejść na outsourcing kadr i płac?
21 maja 2026

Firma może mieć świetną sprzedaż, mocny dział marketingu i ambitne plany rozwoju. Wystarczy jednak kilka błędów w kadrach i płacach, aby wewnątrz organizacji pojawiło się napięcie, którego nie da się przykryć wynikami. Gdy liczba pracowników rośnie szybciej niż możliwości działu HR, pojawia się pytanie: czy utrzymywanie całego procesu wewnątrz organizacji nadal ma sens?

Kto najbardziej obawia się utraty pracy?
21 maja 2026

Polacy coraz bardziej obawiają się o swoje miejsca pracy. Co trzeci aktywny zawodowo przyznaje, że nie ma dziś pewności zatrudnienia, a firmy coraz ostrożniej planują rekrutacje. Największy niepokój dotyczy kobiet, młodszych pracowników oraz branż transportowej i handlowej.

pokaż więcej
Proszę czekać...