Idę oddać krew. Nie będzie mnie w pracy 2 dni - czy pracodawca musi się zgodzić?

• Idę oddać krew - nie będzie mnie w pracy 2 dni
• Wolne na oddanie krwi - podstawa prawna
• 2 dni wolne na oddanie krwi - czy są płatne?
• 2 dni wolne za oddanie krwi - formalności
• Osoba, która chciała oddać krew, ale nie przeszła kwalifikacji
• 2 dni wolne za oddanie krwi - problemy pracodawców

Idę oddać krew - nie będzie mnie w pracy 2 dni

Problem: Poinformowałem pracodawcę, że wybieram się w poniedziałek oddać krew do punktu krwiodawstwa. W związku z powyższym nie będzie mnie w pracy w poniedziałek i wtorek. Pracodawca odpisał, że firma nie bierze udziału w akcji krwiodawstwa i rekomenduje mi oddawanie krwi w weekendy. Czy pracodawca może mi odmówić? Jakie są przepisy?

Pracodawca nie ma prawa odmawiać zwolnienia od pracy pracownikom oddającym krew. Co więcej, oprócz 2 dni wolnych od pracy dawcy krwi przysługuje wolne na okresowe badania dawców krwi. Firma nie musi przystępować do akcji krwiodawstwa. Polskie prawo przyznaje te prawa wszystkim pracownikom oddającym krew. Wcześniej dzień wolny przysługiwał tylko na dzień oddania krwi. W czasie pandemii w związku ze zwiększonym zapotrzebowaniem na krew dodano drugi dzień wolny następujący po dniu oddania krwi. Jest to dzień przeznaczony na regenerację.

Przepisy prawa powszechnie obowiązującego, a dokładnie art. 9. ust.1 ustawy z dnia 22 sierpnia 1997 r. o publicznej służbie krwi (Dziennik Ustaw z 2024, poz. 1782) przyznają zasłużonemu honorowemu dawcy krwi i honorowemu dawcy krwi:

1. zwolnienie od pracy oraz zwolnienie od wykonywania czynności służbowych w dniu, w którym oddaje krew, oraz w dniu następnym, a także na czas okresowego badania lekarskiego dawców krwi zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 2982 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 2023 r. poz. 1465 oraz z 2024 r. poz. 878 i 1222);
2. zwrot utraconego zarobku na zasadach wynikających z przepisów prawa pracy;
3. zwrot kosztów przejazdu do jednostki organizacyjnej publicznej służby krwi na zasadach określonych w przepisach w sprawie diet i innych należności z tytułu podróży służbowych na obszarze kraju; koszt przejazdu ponosi jednostka organizacyjna publicznej służby krwi;
4. posiłek regeneracyjny.

Wolne na oddanie krwi - podstawa prawna

Jaka jest podstawa prawna dni wolnych na oddanie krwi? Informując pracodawcę o planowanej donacji można powołać się na §  12. Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 15 maja 1996 r. w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy pracodawca jest obowiązany zwolnić od pracy pracownika będącego krwiodawcą na czas oznaczony przez stację krwiodawstwa w celu oddania krwi. Pracodawca jest również obowiązany zwolnić od pracy pracownika będącego krwiodawcą na czas niezbędny do przeprowadzenia zaleconych przez stację krwiodawstwa okresowych badań lekarskich, jeżeli nie mogą one być wykonane w czasie wolnym od pracy.

2 dni wolne na oddanie krwi - czy są płatne?

Tak, przepisy przyznające dodatkowe uprawnienia dla osób oddających krew mają na celu zachęcenie do tej czynności. W związku z tym celowe jest zachowanie prawa do wynagrodzenia za czas nieobecności w pracy z powodu oddawania krwi. Mówi o tym wspomniany art. 9. ust.1 pkt 2 ustawy o publicznej służbie krwi. Bezpośrednio reguluje to również wspomniane rozporządzenie w §  16 - za czas zwolnienia od pracy, o którym mowa w § 12 pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia ustalonego w sposób określony w przepisach wydanych na podstawie art. 297 Kodeksu pracy. Jest to wynagrodzenie liczone tak jak w przypadku wynagrodzenia za urlop wypoczynkowy.

2 dni wolne za oddanie krwi - formalności

Najważniejsze z punktu widzenia formalności jest dostarczenie do pracodawcy zaświadczenia wystawionego przez placówkę publicznej służby krwi. To podstawa do rozliczenia wolnego. Wcześniej należy poinformować pracodawcę o planowanej nieobecności z powodu oddawania krwi. Dozwolona jest tutaj każda forma - pisemna, mail, telefonicznie, osobiście. Przepisy nie przewidują konieczności złożenia wniosku w formie pisemnej.

Osoba, która chciała oddać krew, ale nie przeszła kwalifikacji

co z dniem wolnym dla osoby, która chciała oddać krew, ale po stawieniu się na miejscu nie przeszła kwalifikacji? Od maja 2026 r. przepisy w tym przedmiocie zostały doprecyzowane. Taki człowiek otrzyma zwolnienie tylko na czas wpisany w zaświadczeniu przez centrum krwiodawstwa - są to godziny spędzone na kwalifikacji i dojazdach. Ma to zapobiec nadużywaniu prawa do dnia wolnego, co w praktyce zdarzało się nawet jeśli pracownik nie oddał krwi. Miejmy nadzieję, że nowa regulacja nie zniechęci dawców do donacji.

2 dni wolne za oddanie krwi - problemy pracodawców

Okazało się, że prawo do 2 dni wolnych za oddanie krwi stało się jednym ze sposobów na przedłużenie weekendu. Pracownicy korzystają z tego przywileju zwykle w okolicy świąt czy długich weekendów. Pracodawcy mają wówczas problemy kadrowe. Trudno im zachować ciągłość pracy i zorganizować ją tak, by wszystkie potrzeby były spełnione. Jest to płatna nieobecność pracownika, a więc pracodawcy tracą podwójnie - wykładają pieniądze i brakuje rąk do pracy.

Z drugiej strony nowe przepisy wpłynęły na wzrost liczby dawców krwi. Należy zwrócić jednak uwagę na to, że krew potrzebna jest każdego dnia w roku, a nie tylko podczas długich weekendów. Warto wcześniej informować pracodawcę o zamiarze udania się do placówki krwiodawstwa tak, aby szef mógł swobodnie zorganizować pracę pod nieobecność pracownika. Z drugiej strony należy przygotować się na to, że w razie nie przejścia kwalifikacji, otrzymane zwolnienie będzie obejmowało tylko część dnia.