Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z marca 2026 r. jednoznacznie określił, jak należy naliczać należności za zaległy urlop wypoczynkowy funkcjonariuszy Policji w świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego. Przyglądamy się najnowszemu orzecznictwu oraz praktycznym aspektom jego wykorzystania.
- Ekwiwalent za urlop policjanta po wyroku TK: Jak prawidłowo go wyliczyć?
- Tło sporu: wniosek o ponowne przeliczenie należności
- Stanowisko sądów: literalna wykładnia nie wystarczy
- Ekwiwalent za urlop policjanta po wyroku TK: Jak prawidłowo go wyliczyć? Praktyczny sposób obliczenia ekwiwalentu
- Podstawa prawna i znaczenie orzeczenia
Ekwiwalent za urlop policjanta po wyroku TK: Jak prawidłowo go wyliczyć?
Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie określił, jak należy naliczać należności za zaległy urlop wypoczynkowy funkcjonariuszy Policji w świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego. Zgodnie z najnowszym wyrokiem, za każdy dzień niewykorzystanego urlopu przysługuje wynagrodzenie odpowiadające jednemu dniu roboczemu, wyliczone na podstawie ostatniego uposażenia. Kluczowe znaczenie ma przy tym zastosowanie współczynnika 1/21 oraz retroaktywne uwzględnienie wyroku TK.
Tło sporu: wniosek o ponowne przeliczenie należności
W listopadzie 2018 r. były funkcjonariusz Policji zwrócił się do komendanta z żądaniem ponownego wyliczenia ekwiwalentu za 56 dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego i dodatkowego, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r. (sygn. K 7/15). Organ oraz organ odwoławczy odmówiły wypłaty wyrównania, wskazując, że policjant został zwolniony ze służby w styczniu 2012 r., a więc sprawa została wszczęta i zakończona przed 6 listopada 2018 r. W ocenie administracji, brak było podstaw do zastosowania nowszych, korzystniejszych przepisów.
Stanowisko sądów: literalna wykładnia nie wystarczy
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzje administracyjne, uznając, że organy błędnie zinterpretowały przepisy przejściowe.
NSA podtrzymał tę linię orzeczniczą, podkreślając, że od 6 listopada 2018 r. niekonstytucyjny przelicznik 1/30 miesięcznego uposażenia został trwale wyeliminowany z systemu prawnego i nie może stanowić podstawy do rozstrzygnięć.
Sąd wyjaśnił, że ustawodawca, posługując się w art. 9 ust. 1 ustawy o wsparciu służb mundurowych sformułowaniem „na zasadach wynikających z przepisów ustawy”, nie zamierzał przywracać niekonstytucyjnych rozwiązań. Oznacza to, że do spraw z okresu przed 6 listopada 2018 r. stosuje się przepisy sprzed nowelizacji, ale z wyłączeniem części uznanej przez TK za sprzeczną z Konstytucją. Przeciwna wykładnia naruszałaby art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, który nakazuje retroaktywne skutki orzeczeń Trybunału.
Ekwiwalent za urlop policjanta po wyroku TK: Jak prawidłowo go wyliczyć? Praktyczny sposób obliczenia ekwiwalentu
Zgodnie z wytycznymi NSA, wysokość należności za dni urlopu przypadające przed 6 listopada 2018 r. ustala się, mnożąc liczbę tych dni przez kwotę wynagrodzenia za jeden dzień roboczy na dzień zwolnienia ze służby. Przy obliczeniach należy zastosować aktualny współczynnik 1/21 miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym. Sąd podkreślił, że wartość ta odzwierciedla średni ekwiwalent jednego dnia urlopu i w pełni realizuje zasadę sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP). Po wyliczeniu nowej kwoty, organ powinien wypłacić funkcjonariuszowi różnicę między należnością a świadczeniem już wypłaconym. W konsekwencji NSA oddalił skargę kasacyjną organu odwoławczego, uznając ją za bezzasadną.
Podstawa prawna i znaczenie orzeczenia
Wyrok NSA z 27 marca 2026 r. (sygn. III OSK 1482/23) precyzyjnie określa sposób realizacji wyroku TK w praktyce administracyjnej. Podstawę stanowią ustawa o Policji, ustawa o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych oraz Konstytucja RP. Orzeczenie ma charakter wiążący dla organów administracji i stanowi wytyczną do prawidłowego naliczania ekwiwalentów urlopowych w sprawach wszczętych przed i po listopadzie 2018 r., eliminując wątpliwości interpretacyjne dotyczące zakresu retroakcji wyroku Trybunału.
Podsumowując, trzeba wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny potwierdził, że ekwiwalent za niewykorzystany urlop policjanta należy obliczać jako wynagrodzenie za jeden dzień roboczy, opierając się na ostatnim uposażeniu funkcjonariusza. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2018 r. wyeliminował niekonstytucyjny przelicznik 1/30, a nowe przepisy wprowadzają współczynnik 1/21, który należy stosować również do urlopów z okresu sprzed nowelizacji. Organom nie przysługuje prawo do odmowy przeliczenia należności wyłącznie z powodu wcześniejszej daty zwolnienia ze służby. Różnica między nowo wyliczoną kwotą a wcześniej wypłaconym świadczeniem podlega obowiązkowej wypłacie. Orzeczenie NSA z marca 2026 r. stanowi kluczową wykładnię dla prawidłowej realizacji roszczeń urlopowych funkcjonariuszy i usuwa dotychczasowe niejasności interpretacyjne.
Źródło: Wyrok NSA z 27 marca 2026 r. (sygn. III OSK 1482/23).