Pracę zarobkową można wykonywać na różnych podstawach. Przykładem jest umowa o dzieło lub zlecenie. Czy osoba zatrudniona na takiej umowie jest pracownikiem w rozumieniu Kodeksu pracy?
Pracownik w rozumieniu Kodeksu pracy (art. 2)
Kodeks pracy wprost wskazuje, kto jest pracownikiem w rozumieniu ustawy kodeksowej. W świetle art. 2 pracownikiem jest więc osoba zatrudniona na podstawie:
Kontrola PIP. Nowe uprawnienia
- umowy o pracę,
- powołania,
- wyboru,
- mianowania lub
- spółdzielczej umowy o pracę.
Powyższe wyliczenie nie zawiera umowy o dzieło. Co więcej, w definicji pracownika nie znajduje się także inna popularna umowa cywilnoprawna, a mianowicie – umowa zlecenie. Wskazany w art. 2 Kodeksu pracy katalog podstaw zatrudnienia jest wyliczeniem zamkniętym.
Zdarza się jednak, że dwie strony zawierają umowę o dzieło lub zlecenie, przy czym w rzeczywistości wypełnia ona wszelkie znamiona stosunku pracy (praca od poniedziałku do piątku w wyznaczonych, stałych godzinach pracy i określonym miejscu pracy przy spełnieniu warunku podporządkowania). Takie zatrudnienie należy traktować jak stosunek pracy, a osobę wykonującą pracę za pracownika. Może on wystąpić do sądu pracy o uznanie umowy o dzieło czy zlecenia za umowę o pracę. Od lipca 2026 r. dodatkowo sprawę można zgłosić do PIP, a po zbadaniu rzeczywistego charakteru relacji w razie wykrycia nieprawidłowości inspektor może wydać polecenie pracodawcy wzywające do ich usunięcia. W razie braku reakcji w wyznaczonym terminie, dzięki nowym uprawnieniom PIP może dojść do przekształcenia umowy cywilnoprawnej w umowę o pracę na mocy decyzji administracyjnej.
Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dziennik Ustaw z 2025, poz. 277)