Osobom objętym ubezpieczeniem wypadkowym, które doznały stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu w wyniku wypadku przy pracy lub choroby zawodowej, przysługuje jednorazowe odszkodowanie. Za każdy procent uszczerbku na zdrowiu ZUS wypłaca 1781 zł.
- Jak uzyskać odszkodowanie z ZUS
- Kiedy ZUS nie przyzna odszkodowania
- Wysokość jednorazowego odszkodowania
ZUS przyznaje odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej
Jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej przysługuje:
- ubezpieczonemu, który doznał stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu,
- członkom rodziny zmarłego ubezpieczonego lub rencisty (który był uprawniony do renty z ubezpieczenia wypadkowego).
Jeżeli do jednorazowego odszkodowania uprawniony jest tylko jeden członek rodziny zmarłego ubezpieczonego lub rencisty, przysługuje ono w następującej wysokości:
- 18-krotności przeciętnego wynagrodzenia, gdy uprawnionymi są małżonek lub dziecko,
- 9-krotności przeciętnego wynagrodzenia, gdy uprawniony jest inny członek rodziny.
Decyzję o przyznaniu odszkodowania lub odmowie jego przyznania wydaje ZUS.
Jak uzyskać odszkodowanie z ZUS
W celu uzyskania odszkodowania, należy złożyć do ZUS:
- wniosek o jednorazowe odszkodowanie,
- protokół powypadkowy wraz z dokumentacją,
- sporządzony i zatwierdzony przez zakład pracy i wypełniony przez lekarza druk OL-9, zawierający adnotację, że leczenie i rehabilitacja zostały zakończone.
Oceny stopnia uszczerbku na zdrowiu oraz jego związku z wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową dokonuje się po zakończeniu leczenia i rehabilitacji. Oceny dokonuje lekarz orzecznik ZUS.
Decyzję przyznającą lub odmawiającą prawa do świadczenia ZUS wydaje w ciągu 14 dni od otrzymania orzeczenia lekarza orzecznika lub komisji lekarskiej albo od wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji.
Kiedy ZUS nie przyzna odszkodowania
Przepisy określają sytuacje, gdy pracownikowi nie przysługuje odszkodowanie. Jednorazowego odszkodowania nie będzie, jeśli wyłączną przyczyną wypadku przy pracy było udowodnione naruszenie przez ubezpieczonego przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia spowodowane przez niego umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa.
Odszkodowania nie otrzyma także pracownik, który był pod wpływem alkoholu lub substancji psychotropowych i przyczynił się w znacznym stopniu do spowodowania wypadku. Nie dotyczy to jednak wypadków ze skutkiem śmiertelnym.
Wysokość jednorazowego odszkodowania
W roku składkowym obowiązującym od 1 kwietnia 2026 r. do 31 marca 2027 r. kwoty jednorazowych odszkodowań z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej wynoszą:
- 1781 zł za każdy procent stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu;
- 1781 zł za każdy procent stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu, z tytułu zwiększenia tego uszczerbku co najmniej o 10 punktów procentowych;
- 31162 zł z tytułu orzeczenia całkowitej niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji ubezpieczonego;
- 31162 zł z tytułu orzeczenia całkowitej niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji wskutek pogorszenia się stanu zdrowia rencisty;
- 160264 zł, jeżeli do jednorazowego odszkodowania jest uprawniony małżonek lub dziecko zmarłego ubezpieczonego lub rencisty;
- 80132 zł, jeżeli do jednorazowego odszkodowania jest uprawniony członek rodziny zmarłego ubezpieczonego lub rencisty inny niż małżonek lub dziecko;
- 160264 zł, jeżeli do jednorazowego odszkodowania są uprawnieni równocześnie małżonek i jedno lub więcej dzieci zmarłego ubezpieczonego lub rencisty, oraz 31162 zł z tytułu zwiększenia tego odszkodowania przysługującego na każde z tych dzieci;
- 160264 zł, jeżeli do jednorazowego odszkodowania jest uprawnionych równocześnie dwoje lub więcej dzieci zmarłego ubezpieczonego lub rencisty, oraz 31162 zł z tytułu zwiększenia tego odszkodowania przysługującego na drugie i każde następne dziecko;
- 31162 zł, jeżeli obok małżonka lub dzieci do jednorazowego odszkodowania są uprawnieni równocześnie inni członkowie rodziny zmarłego ubezpieczonego lub rencisty, każdemu z nich niezależnie od odszkodowania przysługującego małżonkowi lub dzieciom;
- 80132 zł, jeżeli do jednorazowego odszkodowania są uprawnieni tylko członkowie rodziny inni niż małżonek lub dzieci zmarłego ubezpieczonego lub rencisty, oraz 31162 zł z tytułu zwiększenia tego odszkodowania przysługującego na drugiego i każdego następnego uprawnionego.
Podstawa prawna
- ustawa z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (j.t. Dz.U. z 2025 r. poz. 1644)
- obwieszczenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 10 marca 2026 r. w sprawie wysokości kwot jednorazowych odszkodowań z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej w okresie od dnia 1 kwietnia 2026 r. do dnia 31 marca 2027 r. (M.P. z 2026 r. poz. 292)