Jak wynika z raportu przygotowanego na potrzeby projektu "Godzenie ról rodzinnych i zawodowych kobiet i mężczyzn" realizowanego przez CRZL, sytuacja rodzinna bezpośrednio wpływa na karierę zawodową kobiet. Zdaniem ekspertów u podstaw tego zjawiska leży stereotypowe postrzeganie płci przez pracodawców, ale także przyjmowany model rodzinny: im bardziej tradycyjny podział ról, tym bardziej życie rodzinne będzie negatywnie odbijało się na karierze zawodowej kobiety.
Połowa kobiet zrezygnowałaby z pracy >>
Dla pracodawcy najważniejsze cechy u pracownika to zaangażowanie i dyspozycyjność. Stereotypowe postrzeganie płci sprawia, że kobieta jest mniej atrakcyjnym pracownikiem, ponieważ jest podwójnie obciążona obowiązkami rodzinnymi i zawodowymi. W efekcie kobiety rzadziej awansują i mają mniejszy dostęp do szkoleń i innych form doskonalenia zawodowego. Eksperci podkreślają jednak, że ofiarą nierównego traktowania płci na rynku pracy padają również mężczyźni - jako główni żywiciele rodziny są przez pracodawcę bardziej eksploatowani, oczekuje się od nich większej dyspozycyjności, mobilności i wytrzymałości.
Badania pokazują, że mężczyźni pracują dłużej - średnio o 4,5 godziny tygodniowo - i zarabiają więcej niż kobiety - przeciętnie o 23 proc.; kobiety zaś przeznaczają więcej czasu niż mężczyźni na prace domowe - średnio o 8 godz. tygodniowo.
Coraz więcej kobiet pracuje w zawodach uważanych za męskie >>
Jak wynika z badań, zadawanie kobietom pytań o sytuację rodzinną podczas rozmowy kwalifikacyjnej jest zjawiskiem powszechnym, w skrajnych przypadkach wymusza się na kobietach składanie oświadczeń, że w określonym czasie nie będą decydowały się na dziecko, co jest sprzeczne z prawem. Mężczyźni częściej pytani są o dyspozycyjność i gotowość do pracy po godzinach lub wyjazdów.
Według badań Szkoły Głównej Handlowej wejście na rynek pracy kobiet i mężczyzn przebiega podobnie: zdecydowana większość badanych rozpoczyna pracę w wieku 17-25 lat i dysproporcje w zatrudnieniu ze względu na płeć są na tym etapie nieduże. Różnice pojawiają się, gdy na świat przychodzą dzieci.
Prawa pracownicy w okresie ciąży >>
Jak pokazały badania CRZL, posiadanie małego dziecka nie wpływa na zatrudnienie mężczyzn, ponieważ obowiązki rodzinne przejmują ich partnerki, co pozwala mężczyznom bardziej angażować się w pracę zawodową. Dysproporcje w zatrudnieniu są znacznie większe na etapie tworzenia rodziny (w wieku 25-34 lata), niż jej rozwoju (35-44 lata).
"Wraz ze wzrostem wieku najmłodszego dziecka współczynnik zatrudnienia kobiet rośnie, co może sugerować, że wycofują się one z rynku pracy tylko tymczasowo - na okres sprawowania opieki nad małym dzieckiem. Pomimo trudności w godzeniu obu aktywności kobiety próbują wrócić na rynek pracy i robią to skutecznie, ponieważ współczynnik zatrudnienia kobiet ze starszymi dziećmi zrównuje się ze współczynnikiem zatrudnienia kobiet bez dzieci" - podkreśla dr Anna Matysiak z Instytutu Statystyki i Demografii SGH.
Prawna ochrona stosunku pracy kobiet w ciąży >>
Prawdopodobieństwo zatrudnienia maleje wraz z trwaniem ciąży i osiąga najniższy poziom po urodzeniu dziecka. Od ok. 5 miesiąca życia dziecka szanse kobiet na podjęcie pracy zaczynają wzrastać. Jednak prawdopodobieństwo podjęcia pracy wśród matek jednego dziecka w wieku lat 3 są aż dwukrotnie niższe niż wśród kobiet bezdzietnych.