Czy pracownik musi raz w roku kalendarzowym wykorzystać 14 dni urlopu wypoczynkowego z rzędu? Zgodnie z art. 162 Kodeksu pracy na wniosek pracownika urlop może być podzielony na części, ale co najmniej jedna część wypoczynku powinna trwać nie mniej niż 14 kolejnych dni kalendarzowych. Czy brak dłuższego urlopu to wykroczenie i pracodawcy grozi kara?
14 dni urlopu wypoczynkowego
Zasadą prawa pracy jest korzystanie z urlopu w całości czyli wykorzystanie w jednym czasie pełnej puli dni urlopowych (20 lub 26 dni). Natomiast art. 162 Kodeksu pracy pozwala na rozdrobnienie urlopu na kilka części:
Art. 162. [Podział urlopu na części]
Na wniosek pracownika urlop może być podzielony na części. W takim jednak przypadku co najmniej jedna część wypoczynku powinna trwać nie mniej niż 14 kolejnych dni kalendarzowych.
Prawem pracowniczym jest więc wnioskowanie o urlop wypoczynkowy w krótszych okresach czasu i w różnych terminach. Ustawodawca zastrzegł jednak, że przynajmniej jedna część z 20-dniowego lub 26-dniowego urlopu powinna wynosić 14 kolejnych dni kalendarzowych. Chodzi tu więc nie o 14 dni urlopowych (dni urlopu udziela się na dni robocze), ale ogólnie o wypoczynek obejmujący wszystkie dni następujące po sobie (także święta, soboty i niedziele). W związku z tym przepisem prawnym powstaje pytanie: czy skorzystanie z 14 dni urlopu jest obowiązkiem, a pracodawca może zmusić do tego pracownika?
Czy trzeba wykorzystać 14 dni urlopu wypoczynkowego z rzędu?
Często zdarza się, że pracodawca nie pozwala pracownikowi na 14-dniową nieobecność w pracy albo pracownik sam składa wnioski o krótsze okresy urlopu. Czy jest to zgodne z prawem? Odpowiedź na to pytanie można znaleźć w wypowiedzi Państwowej Inspekcji Pracy. PIP stwierdza, że niewykorzystanie urlopu w taki sposób, aby pracownik miał wolnych 14 dni kalendarzowych z rzędu, nie stanowi wykroczenia przeciwko prawom pracownika, o którym mowa w art. 282 § 1 pkt 2 KP. Jest to naruszenie przepisu kodeksowego, ale pracodawca nie ponosi żadnej odpowiedzialności za nieprzestrzeganie tego przepisu. W praktyce zapis ten traktowany jest raczej jak prawo pracownika, a nie jego obowiązek. Jeśli z inicjatywy pracownika urlop dzielony jest na krótsze odcinki czasu, nie ma wykroczenia przeciwko prawom pracownika. Natomiast uporczywe odmawianie przez pracodawcę skorzystania z 14-dniowego urlopu, stanowi naruszenie praw pracowniczych. Pracownik może wystąpić o interwencję do Państwowej Inspekcji Pracy. Inspektor ma możliwość zastosowania wówczas środka prawnego uregulowanego w art. 11 pkt 8 ustawy o PIP czyli polecenia lub wystąpienia pokontrolnego wskazującego pracodawcy usunięcia naruszeń.
Takie skonstruowanie przepisów prawa pracy ma na celu zapewnienie pracownikowi właściwej regeneracji psychicznej i fizycznej, która jest niemożliwa w krótszych okresach czasu wolnego. Warto mieć to na uwadze przy planowaniu urlopów.