Jakie są zasady przyznawania emerytury górniczej

Maria Gałecka
rozwiń więcej
W listopadzie 2007 r. ukończyłem 55 lat. W Polsce przepracowałem na pełny etat ponad 11 lat, w tym 10 lat w górnictwie pod ziemią. W 1982 r. podjąłem pracę w pełnym wymiarze czasu pracy w kopalni uranu pod ziemią jako górnik na Węgrzech. Byłem tam zatrudniony 7,5 roku. Przepracowałem w górnictwie (polskim i węgierskim) 17 lat i 6 miesięcy. W 1990 r., ze względu na stan zdrowia, musiałem odejść z pracy w kopalni, po czym pracowałem jeszcze w 7 miejscach przez ponad 10 lat. Od 2001 r. pobieram węgierską rentę socjalną. Na emeryturę górniczą na Węgrzech mogę przejść w wieku 59 lat, ale z tego, co wiem, powinienem otrzymać część polskiej emerytury górniczej za lata przepracowane w Polsce. Czy mogę ubiegać się o taką emeryturę? Nie mogę odnaleźć moich dokumentów zarobkowych za lata 1980 - 1982, gdy pracowałem przed wyjazdem na Węgry w jednej z polskich kopalni. Czy ZUS może w tym przypadku przyjąć zarobki zastępcze, np. mojego kolegi, z którym pracowałem?

RADA

Autopromocja

Obecnie nie może Pan nabyć prawa do polskiej emerytury górniczej, ponieważ udowodnił Pan zbyt niski staż pracy górniczej. W Pana przypadku ZUS nie może przyjąć tzw. wynagrodzenia zastępczego.

UZASADNIENIE

Osoba, która ma łączone okresy pracy w Polsce oraz w innym kraju UE, może uzyskać oddzielnie emeryturę z Polski wyliczoną za polskie okresy i emeryturę z innego kraju Unii obliczoną za okresy przebyte w tym państwie. ZUS może przyznać emeryturę za polskie okresy po spełnieniu warunków na podstawie polskich przepisów.

W Polsce emerytura górnicza przysługuje pracownikowi, który ukończył 55 lat oraz udowodnił okres pracy górniczej wynoszący łącznie z okresami równorzędnej pracy (oraz z okresami zaliczanymi do pracy górniczej, jeśli warunki zostaną spełnione do końca 2008 r.) co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 10 lat kwalifikowanej pracy górniczej określonej w ustawie (chodzi głównie o pracę górniczą pod ziemią) i nie przystąpił do OFE.

Spełnił Pan warunek wymaganego wieku oraz 10 lat kwalifikowanej pracy górniczej, ale nie udowodnił Pan minimalnego 25-letniego okresu pracy górniczej liczonej z okresami równorzędnymi oraz ewentualnie z okresami zaliczalnymi. Polskie przepisy o emeryturach górniczych określają, co jest pracą górniczą, pracą równorzędną oraz pracą zaliczaną do okresów pracy górniczej. 10-letni okres pracy na Węgrzech po odejściu z kopalni w 1990 r. nie może być potraktowany jak jeden z takich okresów. Tylko niektóre okresy pracy górniczej wykonywanej za granicą traktuje się na równi z okresami takiej pracy wykonywanej w kraju. Dlatego przy ustalaniu polskiej emerytury ZUS zaliczyłby Panu do pracy górniczej 17 lat i 6 miesięcy (praca w kopalni pod ziemią w Polsce oraz na Węgrzech).

Nie może Pan uzyskać prawa do emerytury górniczej bez względu na wiek, która przysługuje pod warunkiem udowodnienia przynajmniej 25 lat takiej pracy, ponieważ ma Pan za krótki okres pracy górniczej.

Kolejna możliwość to emerytura w wieku emerytalnym obniżonym z tytułu wykonywania pracy górniczej, która przysługuje po spełnieniu dwóch warunków:

• posiadania wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego w wymiarze co najmniej 20 lat dla kobiet lub 25 lat dla mężczyzn oraz

• udowodnienia co najmniej 5 lat kwalifikowanej pracy górniczej wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.

W tym przypadku wiek emerytalny (60 lat dla kobiet lub 65 lat dla mężczyzn) jest obniżany o 6 miesięcy za każdy rok okresów kwalifikowanej pracy górniczej, która była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, nie więcej jednak niż o 15 lat.

Udowodnił Pan wymagany 25-letni okres składkowy i nieskładkowy. Na podstawie przepisów koordynujących systemy zabezpieczenia społecznego krajów UE oraz EOG ZUS zaliczyłby Panu zarówno 11-letni okres pracy w Polsce, jak i ponad 17-letni okres zatrudnienia na Węgrzech.

ZUS obliczyłby wysokość polskiej emerytury w dwóch etapach:

• najpierw ustaliłby wysokość świadczenia, jakie przysługiwałoby Panu, gdyby wszystkie uwzględnione okresy zostały przebyte w Polsce (kwota teoretyczna),

• następnie obliczyłby częściową wysokość świadczenia, z uwzględnieniem proporcji okresów ubezpieczenia w Polsce w stosunku do sumy okresów przebytych w Polsce i na Węgrzech (kwota rzeczywista).

Nie spełnia Pan jednak obecnie innego warunku, tj. obniżonego wieku z tytułu zaliczenia pracy górniczej. Z pytania wynika, że udowodnił Pan 17 pełnych lat pracy górniczej. W związku z tym wiek 65 lat mógłby w Pana przypadku zostać obniżony o 8,5 roku i po ukończeniu 56 lat i 6 miesięcy mógłby Pan przejść na taką emeryturę. Urodził się Pan po 31 grudnia 1948 r., a to oznacza, że wszystkie warunki musiałby Pan spełnić do końca 2008 r. Dopiero w listopadzie 2007 r. ukończył Pan 55 lat, więc do końca 2008 r. nie ukończy Pan 56 lat i 6 miesięcy.

Trzecia możliwość to uzyskanie prawa do emerytury z tytułu zatrudnienia w szczególnych warunkach, ponieważ 1 stycznia 1999 r. miał Pan 15 lat pracy w szczególnych warunkach i 25 lat stażu ogółem. Prawo do emerytury miałby Pan jednak dopiero po ukończeniu 60 lat, a świadczenie zostałoby obliczone według zasad przewidzianych dla nowych emerytur - mniej korzystnych od obecnie obowiązujących.

Natomiast co do braku dokumentów potwierdzających zarobki, to w pierwszej kolejności powinien Pan skorzystać z bazy zlikwidowanych bądź przekształconych zakładów pracy utworzonej przez ZUS (dostępnej na stronie internetowej ZUS lub w każdej placówce ZUS), która zawiera informacje o miejscach przechowywania dokumentacji osobowej lub płacowej pracowników tych zakładów. Jeśli nie będzie tam informacji o Pana zakładzie pracy, to powinien Pan rozpocząć poszukiwania „na własną rękę”. Dokumentację może przechowywać m.in. następca prawny, organ założycielski (np. właściwy wojewoda, ministerstwo, urząd centralny), archiwum państwowe, archiwum Stowarzyszenia Archiwistów Polskich lub prywatny przechowawca.

ZUS nie może przyjąć wynagrodzenia zastępczego na podstawie zarobków innej osoby. Może przyjąć wynagrodzenie zastępcze tylko w sytuacjach ściśle określonych przepisami. Wynagrodzenie zastępcze może przyjąć sąd, jeżeli odwołałby się Pan od decyzji ZUS.

Podstawa prawna:

• art. 39, art. 46, art. 50a-50e oraz art. 184 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (DzU z 2004 r. nr 39, poz. 353 ze zm.),

• art. 3 ustawy z 27 lipca 2005 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (DzU nr 167, poz. 1397 ze zm.).

Maria Gałecka

ekspert w zakresie ubezpieczeń społecznych

Kadry
Jaki temat rozprawki na maturze 2024?
04 maja 2024

Wiele abiturientów zastanawia się jaki będzie temat rozprawki na maturze 2024? Możliwości i motywów literackich jest bardzo dużo. Warto zwrócić jednak szczególną uwagę na motyw pracy i rolę człowieka pracującego w polskiej literaturze.

Od maja urlopy dla dużej grupy pracowników: jest już wykaz stanowisk
04 maja 2024

Od maja obowiązują nowe przepisy i urlopy dla dużej grupy pracowników. Konkretnie chodzi o wykaz stanowisk pracy uprawniających do urlopu oraz wzór zaświadczenia o okresie korzystania przez pracownika z urlopu. Rozporządzenie wchodzi w życie 10 maja 2024 r. Kto ma prawo do tych uprawnień urlopowych?

Kiedy matury 2024? Terminy, przedmioty i praca nauczycieli
04 maja 2024

Około 263 000 zdających, którzy ukończą szkołę ponadpodstawową w roku szkolnym 2023/2024, przystąpi do egzaminu maturalnego z przedmiotów obowiązkowych. Ogółem w 2024 r. przeprowadzonych zostanie ok. 556 885 egzaminów w części ustnej oraz ok. 1 405 725 egzaminów w części pisemnej. Kiedy matury 2024? Poniżej szczegółowe terminy, godziny, przedmioty i praca nauczycieli podczas matur.

5000 zł do 8000 zł zasadniczego wynagrodzenia od 30 kwietna 2024, z wyrównaniem od 1 stycznia, podwyżka o 20% - ale nie dla każdego
04 maja 2024

5000 zł do 8000 zł zasadniczego wynagrodzenia od 30 kwietna 2024, z wyrównaniem od 1 stycznia, podwyżka o 20% - ale nie dla każdego. Konkretna wysokość stawek zależy od kwalifikacji, posiadanego doświadczenia oraz od jednostki zatrudniającej. Która grupa zawodowa otrzyma takie podwyżki? 

Czy 19 maja 2024 to niedziela handlowa?
03 maja 2024

Czy 19 maja 2024 to niedziela handlowa? Czy w maju jest niedziela handlowa? Poniżej wykaz niedziel handlowych na 2024 r.

5 maja: Dzień Walki z Dyskryminacją Osób Niepełnosprawnych
03 maja 2024

W dniu 5 maja przypada: Dzień Walki z Dyskryminacją Osób Niepełnosprawnych, a w Polsce to także Dzień Godności Osoby z Niepełnosprawnością Intelektualną. Trzeba zwrócić uwagę na sytuację tych osób, szczególnie w kontekście społecznym, zawodowym ale i ekonomicznym. Przecież już zgodnie z Konstytucją RP: Wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne. Nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny”. Musimy zatem wiedzieć, że uznając i popierając godność i prawa osób z niepełnosprawnościami, uznajemy własną godność i prawa.

4 maja to Dzień Św. Floriana - Święto Strażaków
03 maja 2024

Świętowaliśmy 1, 2, 3 maja teraz przyszedł czas na 4 maja -  Dzień Św. Floriana. To Wielkie Święto Strażaków. Zostało ustanowione w dniu imienia patrona tej grupy zawodowej czyli właśnie św. Floriana. W ten szczególny dzień warto wyrazić wdzięczność zarówno strażakom z Ochotniczych Straży Pożarnych jak i z Państwowej Straży Pożarnej za ich trud, ciężką i niebezpieczną służbę, gdzie często narażają swoje życie i zdrowie dla niesienia pomocy innym. 

Emerytura z ZUS: by zapewnić sobie nawet najniższą nie można zbyt często korzystać z zasiłków chorobowych, dlaczego
04 maja 2024

Częste przebywanie na zwolnieniu lekarskim, zwłaszcza tuż przed emeryturą ma wpływ na negatywny wpływ jej wysokość. A często na tym etapie życia bywa i tak, że dla poratowania zdrowia trzeba okresowo skorzystać z renty. Czy więc chorobowe wlicza się do emerytury? Nie tylko więc zbyt krótki staż pracy, ale i duży staż pracy, ale poprzerywany zwolnieniami lekarskimi może obniżyć emeryturę i pozbawić prawa do minimalnej gwarantowanej emerytury, bo formalnie takie okresy zwolnień, choć stażu pracy nie obniżają, w stażu ubezpieczeniowym uznawane są za okresy nieskładkowe.

Od 300 zł do 1200 zł - tyle wyniesie bon energetyczny w zależności od dochodu. Rząd rozpatrzy projekt ustawy o bonie energetycznym
02 maja 2024

Rada Ministrów na najbliższym posiedzeniu w dniu 7 maja 2024 r. zajmie się projektem ustawy o bonie energetycznym. Ustawa przewiduje dalsze zamrożenie cen energii elektrycznej i wprowadzenie jednorazowego bonu energetycznego. Świadczenie to będzie uzależnione od kryterium dochodowego.

Matura 2024: We wtorek, 7 maja, zaczyna się egzamin maturalny
02 maja 2024

W 2024 r. sesja główna egzaminu maturalnego potrwa od 7 maja do 24 maja. Część pisemna zacznie się 7 maja i skończy 24 maja, a część ustna potrwa od 11 maja do 16 maja (z wyjątkiem 12 maja) oraz od 20 maja do 25 maja. Wyniki matury będą znane 9 lipca.

pokaż więcej
Proszę czekać...