Kodeks pracy w 2026 roku: czy pracodawca może odmówić pracy zdalnej rodzicowi małego dziecka? Są dwie podstawy do wnioskowania o pracę z domu - którą wybrać? Kiedy osoba zatrudniająca musi zaakceptować wniosek, a kiedy nie?
- Praca zdalna dla rodziców w Kodeksie pracy 2026
- Praca zdalna dla rodziców dzieci do 4. roku życia
- Praca zdalna a praca okazjonalna
- Praca zdalna dla rodziców dzieci do 8. roku życia
- Który tryb wybrać?
Praca zdalna dla rodziców w Kodeksie pracy 2026
Od 2023 r. w Kodeksie pracy uregulowana jest instytucja pracy zdalnej. Obecnie istnieją cztery podstawowe sposoby ustalenia wykonywania pracy w tej formie, a jedną z nich są preferencyjne zasady dla rodziców małych dzieci. Rodzice posiadają szczególne uprawnienia do wykonywania pracy w formie zdalnej. Wyróżniamy tu dwa tryby:
- praca zdalna dla rodziców dzieci do 4. roku życia - art. 6719 § 6 Kodeksu pracy,
- praca zdalna dla rodziców dzieci do 8. roku życia (elastyczna organizacja pracy - art. 1881 Kodeksu pracy).
Kodeks pracy: art. 6718. [Praca zdalna] Praca może być wykonywana całkowicie lub częściowo w miejscu wskazanym przez pracownika i każdorazowo uzgodnionym z pracodawcą, w tym pod adresem zamieszkania pracownika, w szczególności z wykorzystaniem środków bezpośredniego porozumiewania się na odległość (praca zdalna).
Poza pracą zdalną dla rodziców małych dzieci Kodeks pracy reguluje trzy inne możliwości wykonywania pracy w formie zdalnej: uzgodnienie między pracownikiem a pracodawcą (na etapie zawierania umowy o pracę albo w trakcie zatrudnienia), polecenie pracy zdalnej przez pracodawcę (w czasie stanu nadzwyczajnego, zagrożenia epidemicznego lub epidemii oraz do 3 miesięcy po ich odwołani, gdy z powodu siły wyższej nie jest możliwe zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy w dotychczasowym miejscu), praca zdalna okazjonalna (wykonywanie pracy zdalnej na wniosek przez maksymalnie 24 dni w roku kalendarzowym).
Kodeks pracy: art. 6719 § 6. Pracodawca jest obowiązany uwzględnić wniosek pracownika, o którym mowa w art. 1421 § 1 pkt 2 i 3, pracownicy w ciąży, pracownika wychowującego dziecko do ukończenia przez nie 4. roku życia, a także pracownika sprawującego opiekę nad innym członkiem najbliższej rodziny lub inną osobą pozostającą we wspólnym gospodarstwie domowym, posiadającymi orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, o wykonywanie pracy zdalnej, chyba że nie jest to możliwe ze względu na organizację pracy lub rodzaj pracy wykonywanej przez pracownika. O przyczynie odmowy uwzględnienia wniosku pracodawca informuje pracownika w postaci papierowej lub elektronicznej w terminie 7 dni roboczych od dnia złożenia wniosku przez pracownika.
Praca zdalna dla rodziców dzieci do 4. roku życia
Rodzice dzieci do 4 lat są objęci szczególną ochroną. Mogą złożyć wniosek o pracę zdalną, który co do zasady powinien zostać uwzględniony przez pracodawcę. Odmowa jest możliwa tylko w dwóch przypadkach:
- gdy charakter pracy uniemożliwia jej wykonywanie zdalnie,
- gdy nie pozwala na to organizacja pracy w firmie.
Pracodawca ma 7 dni od złożenia wniosku przez pracownika na podanie ewentualnej przyczyny odmowy. Co ważne, pracodawca nie może też samodzielnie cofnąć zgody na pracę zdalną i nakazać powrotu do pracy stacjonarnej, chyba że zmienią się okoliczności (np. reorganizacja pracy lub zmiana zakresu obowiązków wymagająca obecności w biurze). Dodatkowo złożenie wniosku o pracę zdalną (lub powrót do pracy stacjonarnej) nie może stanowić podstawy wypowiedzenia umowy o pracę. Jest to więc praktycznie pewne, że pracownik wykonujący pracę pozwalającą na formę home office, który ma dziecko do 4. roku życia, otrzyma zgodę pracodawcy na pracę zdalną.
Praca zdalna a praca okazjonalna
Praca zdalna dla rodziców dzieci do 4 lat to odrębne uprawnienie, którego nie należy mylić z pracą zdalną okazjonalną. Zgodnie z art. 6733 Kodeksu pracy praca okazjonalna przysługuje każdemu pracownikowi, jest limitowana do 24 dni w roku i wymaga złożenia wniosku. Natomiast w przypadku rodziców dzieci do 4 lat nie obowiązuje limit dni pracy zdalnej oraz możliwa jest zarówno praca w pełni zdalna, jak i hybrydowa. Jeśli w ramach pracy zdalnej otrzymanej z powodu wychowywania małego dziecka pracownik wnioskował o pracę hybrydową, dodatkowo może korzystać z pracy zdalnej okazjonalnej w wymiarze 24 dni w roku.
Praca zdalna dla rodziców dzieci do 8. roku życia
Rodzice dzieci do 8 lat mogą skorzystać z tzw. elastycznej organizacji pracy z art. 1881 Kodeksu pracy. Może ona obejmować m.in.:
- pracę zdalną,
- skrócony tydzień pracy,
- indywidualny rozkład czasu pracy,
- różne godziny rozpoczynania pracy,
- obniżenie wymiaru etatu.
Aby skorzystać z tego uprawnienia, pracownik musi złożyć wniosek (papierowo lub elektronicznie) co najmniej 21 dni przed planowanym rozpoczęciem. Wniosek powinien zawierać m.in. dane dziecka, przyczynę oraz proponowany okres i formę organizacji pracy. W tym przypadku pracodawca nie jest związany wnioskiem – może go odrzucić, biorąc pod uwagę potrzeby organizacyjne firmy oraz uzasadnienie pracownika. Jeśli sytuacja się zmieni, pracownik może wystąpić o powrót do poprzednich warunków pracy. Pracodawca ma 7 dni na odpowiedź. Podobnie jak wcześniej, sam wniosek nie może być podstawą rozwiązania umowy o pracę.
Polecamy: Kodeks pracy 2026
Który tryb wybrać?
Wybór odpowiedniego trybu zależy przede wszystkim od wieku dziecka:
- dziecko do 4 lat – najkorzystniejsze jest złożenie wniosku o pracę zdalną na preferencyjnych zasadach; pracodawca może odmówić tylko wyjątkowo,
- dziecko między 4 a 8 rokiem życia – należy skorzystać z wniosku o elastyczną organizację pracy; decyzja pracodawcy ma charakter uznaniowy.
Najważniejsza różnica polega na zakresie dopuszczalnej odmowy:
- w przypadku dzieci do 4 lat – odmowa możliwa jest wyłącznie ze względu na organizację pracy lub jej charakter,
- w przypadku dzieci do 8 lat – katalog powodów odmowy jest znacznie szerszy i obejmuje również potrzeby pracodawcy oraz konieczność zapewnienia ciągłości pracy.