Skarga na pracodawcę do PIP: jak napisać i zgłosić? Sprawdź, czy należy się umowa o pracę

• Pozorna umowa cywilnoprawna lub B2B
• Sprawdź, czy należy się umowa o pracę
• Jak napisać skargę do PIP?
• Czy można złożyć anonimową skargę do PIP?

Pozorna umowa cywilnoprawna lub B2B

Zatrudnianie na podstawie umowy o pracę często zastępowane jest przez umowy cywilnoprawne np. zlecenia albo kontrakty B2B. Pracodawcy obchodzą w ten sposób prawo, by nie płacić składek i nie obciążać się obowiązkami wynikającymi z relacji pracownik-pracodawca. Umowa o pracę zapewnia pracownikowi stabilizację, uprawnienia pracownicze jak urlop wypoczynkowy, urlopy związane z rodzicielstwem, wynagrodzenie za nadgodziny, prawa wynikające z przepisów BHP. Prawo pracy chroni również pracowników, np. zakaz wypowiadania umowy podczas urlopu macierzyńskiego oraz w okresie ochronnym przed emeryturą. W przypadku umów cywilnoprawnych czy B2B nie ma takiej ochrony ani uprawnień. Czasami strony porozumiewają się między sobą o możliwych dniach wolnych czy w innych kwestiach mających zastosowanie do pracowników, ale samo dążenie do tego typu ustaleń może nasuwać podejrzenia co do rzeczywistego charakteru współpracy.

Jeśli osoba będąca np. zleceniobiorcą uważa, że de facto wykonuje pracę w rozumieniu Kodeksu pracy, może zgłosić tę sytuację do PIP. Potwierdzeniem przypuszczeń składającego skargę może być świadczenie takiej samej pracy u danego pracodawcy przez inne osoby na podstawie umowy o pracę. Główny Inspektor Pracy zapewnia, że każdą skarga zostanie skrupulatnie sprawdzona i rozstrzygnięta. Zgodnie z nowymi przepisami reformującymi PIP, które weszły w życie 8 lipca 2026 r., inspektorzy pracy mogą w razie wykrycia naruszeń w trakcie kontroli polecić przywrócenie stanu zgodnego z prawem czyli np. podpisać umowę o pracę ze zleceniobiorcą, który faktycznie jest pracownikiem. Jeśli pracodawca nie wykona polecenia, PIP może wydać decyzję przekształcającą umowę.

Sprawdź, czy należy się umowa o pracę

Jak sprawdzić, czy należy się umowa o pracę? Przede wszystkim, warto zapoznać się z treścią art. 22 § 1 Kodeksu pracy. Ustawodawca uregulował w nim cechy stosunku pracy:

1. wykonywanie pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy,
2. wykonywanie pracy pod kierownictwem pracodawcy,
3. wykonywanie pracy w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę,
4. zatrudnianie pracownika za wynagrodzeniem.

Takie zatrudnienie zawsze jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy. Nie ma znaczenia nazwa zawartej przez strony umowy. Dodatkowo w § 12 podkreśla się, że nie jest dopuszczalne zastąpienie umowy o pracę umową cywilnoprawną przy zachowaniu wymienionych warunków wykonywania pracy.

Jak napisać skargę do PIP?

Przede wszystkim skargę kieruje się oficjalnie do okręgowego inspektoratu pracy lub terenowego oddziału Inspekcji właściwego miejscowo ze względu na siedzibę pracodawcy (podmiotu, na rzecz którego wykonywana jest praca). Na stronie PIP można wybrać właściwy Inspektorat, do którego kieruje się skargę na pracodawcę: https://www.pip.gov.pl/kontakt/inspektoraty. Wyróżnia się dwie możliwości zgłoszenia skargi:

1. pisemnie w postaci papierowej lub elektronicznej lub
2. ustnie do protokołu.

Jak powinna wyglądać skarga? Najważniejsze, aby zawrzeć w niej cztery podstawowe elementy: oznaczenie skarżącego (imię i naziwsko), adres wnoszącego skargę (w przypadku zgłoszenia skargi drogą elektroniczną, także adres e-mail, gdy nie wynika z treści skargi), zarzuty skarżącego do sposobu wykonywania określonej umowy, wskazaniee nazwy i adresu podmiotu, który stosuje umowę cywilnoprawną niezgodnie z prawem i jej przeznaczeniem, podpis skarżącego. W jakiej formie składany jest podpis? Powinien być własnoręczny na formularzu złożonym bezpośrednio w jednostce PIP lub na skardze wysłanej tradycyjną pocztą albo kwalifikowany podpis elektroniczny, podpis zaufany czy podpis osobisty, w przypadku skargi wysyłanej drogą elektroniczną, np. e-mailem czy przez system e-Doręczeń.

Poza tym są cztery drogi wniesienia skargi. Pierwsza to osobiście w siedzibie okręgowego inspektoratu pracy lub terenowym oddziale Inspekcji – ustnie do protokołu lub wypełniając specjalny, dostępny na miejscu formularz. Druga to samodzielne napisanie skargi na piśmie w postaci papierowej i po opatrzeniu pisma własnoręcznym podpisem oraz wysłanie oryginału za pośrednictwem poczty tradycyjnej. Trzecia możliwość to wysyłka pocztą elektroniczną (e-mail) – wiadomość musi zawierać dołączony plik z treścią skargi, podpisany podpisem elektronicznym: kwalifikowanym, zaufanym albo osobistym. Czwarta droga to wysłka przy wykorzystaniu systemu e-Doręczeń – treść wiadomości i załączniki, w przypadku ich przekazywania, muszą być podpisane podpisem elektronicznym: kwalifikowanym, zaufanym albo osobistym.

Czy można złożyć anonimową skargę do PIP?

Na stronie internetowej Państwowej Inspekcji Pracy można przeczytać informację o tym, że skargi złożone bez podpisu i oznaczenia osoby skarżącej (anonimowo) rozpatrywane są tylko w wyjątkowych sytuacjach. Co więcej, Główny Inspektor Pracy zapewnia, że dane osób zgłaszających skargi są w pełni bezpieczne, a inspektorów obowiązuje całkowity zakaz ujawniania informacji, że kontrola przeprowadzana jest w następstwie skargi. Wyjątkiem jest udzielenie pisemnej zgody przez samego skarżącego.