Te zawody są dziś bezpiecznym wyborem w dobie AI. 640 tys. osób pracuje w grupie najwyższego ryzyka automatyzacji. Zdecydowaną większość stanowią kobiety

• AI wypiera część zawodów
• Które zawody może zastąpić AI?
• Zawody - bezpieczny wybór
• Kompetencje, których AI nie przejmie
• Wybór ścieżki zawodowej - 6 wskazówek

AI wypiera część zawodów

Sztuczna inteligencja przestała być tematem futurystycznych debat – już dziś realnie zmienia polski rynek pracy. W zawodach szczególnie narażonych na automatyzację pracuje w Polsce nawet kilka milionów osób. Coraz większe znaczenie zyskują więc kompetencje praktyczne, społeczne i przekrojowe. – Największy potencjał może tkwić w zdobyciu praktycznego zawodu, który daje satysfakcję i bezpośredni kontakt z drugim człowiekiem – mówi regionalny dyrektor ds. dydaktycznych Sieci Szkół dla Dorosłych „Żak” Paweł Pytka.

Które zawody może zastąpić AI?

Rozwój generatywnej AI, który obserwujemy od kilku lat, zaczyna przekładać się na konkretne liczby na polskim rynku pracy. Ponad 4,5 mln osób w Polsce wykonuje zawody, które mogą zostać częściowo zautomatyzowane przez AI – wynika z opracowania GUS „Zróżnicowanie zawodów na rynku pracy w Polsce", przygotowanego z wykorzystaniem analiz NASK-PIB i ILO. Z kolei ponad 640 tys. osób znajduje się w grupie najwyższego ryzyka automatyzacji, a zdecydowaną większość tej grupy stanowią kobiety.

Automatyzacja nie dotyczy już wyłącznie prostych, powtarzalnych prac fizycznych. Coraz częściej obejmuje także stanowiska biurowe i specjalistyczne, oparte na obiegu dokumentów, raportowaniu, fakturowaniu, analizie danych czy obsłudze klienta. Równolegle polski rynek pracy nadal potrzebuje pracowników. Według danych GUS na koniec I kwartału 2026 roku w Polsce było 100,2 tys. wolnych miejsc pracy, czyli o 14,4 tys. więcej niż kwartał wcześniej. Problemem nie jest brak pracy, ale coraz większe niedopasowanie kompetencji. Na znaczeniu zyskują nie tylko konkretne kwalifikacje zawodowe, lecz także kompetencje 4K: krytyczne myślenie, komunikacja, kreatywność i kooperacja.

Zawody - bezpieczny wybór

Najbardziej odporne na automatyzację są zawody, w których człowiek jest potrzebny fizycznie, relacyjnie albo decyzyjnie. Potwierdzają to analizy GUS: najmniejsze nasycenie zawodami podatnymi na automatyzację widać tam, gdzie dominują zawody wymagające wysokich kwalifikacji, kompetencji społecznych lub umiejętności manualnych – m.in. w ochronie zdrowia, edukacji, inżynierii, zarządzaniu, rzemiośle i usługach fizycznych.

Ma to również odzwierciedlenie w danych rekrutacyjnych Sieci Szkół dla Dorosłych „Żak”. Wśród najczęściej wybieranych kierunków dominują technik BHP, zawody medyczne (technik sterylizacji medycznej, opiekun medyczny) oraz praktyczne, oparte na bezpośrednim kontakcie (technik usług kosmetycznych czy technik masażysta).

Kompetencje, których AI nie przejmie

Zmiany nie oznaczają, że każdy musi zostać specjalistą od sztucznej inteligencji. Rynek pracy dzieli się dziś na dwie mocne ścieżki: z jednej strony rośnie wartość kompetencji cyfrowych i AI, z drugiej kompetencji, których nie da się łatwo zautomatyzować. Tę drugą zależność widać również w wyborach uczniów Szkoły „Żak”. W ofercie znajduje się kierunek wprost poświęcony sztucznej inteligencji, ale zapisało się na niego zaledwie kilkadziesiąt osób – znacznie mniej niż na kierunki praktyczne, które cieszą się zapisami liczonymi w tysiącach.

– Największym potencjałem może być pójście w kierunku zdobycia praktycznego zawodu, dającego radość i kontakt z drugim człowiekiem, ale też jednoczesne oswojenie tematu AI. Wielu z nas stosuje narzędzia AI. Jeśli będziemy je stosowali w oparciu o obawy przed konsekwencjami korzystania z tej technologii, strach nami zawładnie. Oswajajmy temat AI. Traktujmy sztuczną inteligencję jako narzędzie, które my trzymamy w dłoni a nie ono nas. To my decydujemy, do czego to narzędzie wykorzystamy. Rynek pracy zawsze będzie potrzebował dobrze wykwalifikowanych fachowców, których pracy nie da się wykonać zza komputera czy ekranu innego urządzenia – mówi regionalny dyrektor ds. dydaktycznych Sieci Szkół dla Dorosłych „Żak” Paweł Pytka.

Wybór ścieżki zawodowej - 6 wskazówek

Na rynku pracy kluczowe staje się łączenie kompetencji praktycznych i przekrojowych. Dlatego przy wyborze ścieżki edukacyjnej warto patrzeć nie tylko na popularność danego kierunku, ale także na to, czy dany zawód:

• wymaga kontaktu z człowiekiem,
• opiera się na odpowiedzialności i zaufaniu,
• jest potrzebny lokalnie,
• odpowiada na realne potrzeby społeczne,
• daje możliwość pracy mimo rozwoju automatyzacji,
• pozwala łączyć kompetencje praktyczne z cyfrowymi.

Wybór zawodu odpornego na automatyzację to dziś nie kwestia przewidywania przyszłości, tylko konkretna decyzja edukacyjna i coraz więcej osób podejmuje ją świadomie.

Źródła danych: GUS („Zróżnicowanie zawodów na rynku pracy w Polsce", lipiec 2026), NASK-PIB i ILO („Generatywna sztuczna inteligencja a polski rynek pracy"), dane GUS o wolnych miejscach pracy (I kw. 2026), dane własne „Żak”.

Źródło: Sieć szkół Żak