Po reformie PIP jest sposób na uniknięcie wysokich kar przez pracodawców, nawet do 60 tys. zł. Kto może z skorzystać z abolicji?

• Zmiany w kontrolach PIP - roczny okres abolicji
• Zmiany w PIP - przepisy przejściowe

Zmiany w kontrolach PIP - roczny okres abolicji

Ustawodawca w nowych przepisach dotyczących Państwowej Inspekcji Pracy przewidział przepisy przejściowe. Mają one ułatwić stronom zbadanie łączących ich stosunków prawnych i przeprowadzenie dokładnej analizy czy spełniają one wszystkie cechy stosunku pracy. Ustanowiono również okres abolicyjny dla pracodawców na dostosowanie umów do stanu zgodnego z faktyczną relacją łączącą strony. Z uwagi m.in. na to, że znacznie podniesiono wysokość ewentulalnych grzywien - od 2 000 zł do 60 000 zł i od 3 000 zł do 90 000 zł, okres przejściowy jest najbardziej newralgiczny dla pracodawców.

Aby uniknąć wysokich kar, które mogą być nałożone w postępowaniu wykroczeniowym prowadzonym czy wszczynanym przez inspektora pracy, zatrudniający mogą w okresie 12 miesięcy od wejścia w życie nowych przepisów (od 8 lipca 2026 r.) dobrowolnie doprowadzić umowy do stanu zgodnego z prawem przez zawarcie umowy o pracę. Wówczas nie podlegają odpowiedzialności określonej w art. 281 §1 pkt 1 Kodeksu pracy - wykroczenie polegające na zawieraniu umów cywilnoprawnych (np. umowy zlecenia, umowy o dzieło) w warunkach, w których powinna być zawarta umowa o pracę. Przypomnijmy, że znamiona stosunku pracy wyczerpuje art. 22 § 1 Kodeksu pracy.

Należy jednak podkreślić, że wspomniana abolicja dotyczy tylko pracodawców, którzy zawarli z osobą wykonującą pracę umowę cywilnoprawną lub na rzecz którego osoba faktycznie świadczy pracę za wynagrodzeniem, mimo że stosunek ten spełnia wszystkie cechy stosunku pracy przed dniem 8 lipca 2026 r.

Zobacz również: Kontrola PIP. Nowe uprawnienia

Zmiany w PIP - przepisy przejściowe

Przepisy zawarte w art. 13-15 Ustawy z dnia 11 marca 2026 r. o zmianie ustawy o Państwowej inspekcji pracy oraz niektórych innych ustaw rozstrzygają kilka ważnych kwestii:

1. do umów cywilnoprawnych, na podstawie których jest świadczona praca, zawartych przed dniem wejścia w życie nowelizacji i trwających w tym dniu, stosuje się przepisy ustawy o PIP w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą (nowe przepisy ustawy o PIP);
2. do postępowań sądowych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, w których PIP wniosła powództwo o ustalenie istnienia lub treści stosunku pracy, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania cywilnego, w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy;
3. dotychczasowe przepisy ustawy o PIP (brzmienie sprzed 8 lipca 2026 r.) stosuje się tylko do postępowań kontrolnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy;
4. kontrole rozpoczęte w dniu 8 lipca 2026 r. i później, prowadzone są na nowych zasadach.