Kategorie

Wyrok SN z dnia 16 sierpnia 2005 r. sygn. I UK 363/04

Spełnia warunki do emerytury na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) ubezpieczony, urodzony przed dniem 1 stycznia 1949 r., dla którego ostatnim ubezpieczeniem przed ich spełnieniem, było ubezpieczenie z tytułu pobierania zasiłku dla bezrobotnych bezpośrednio po rozwiązaniu stosunku pracy.

Spełnia warunki do emerytury na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) ubezpieczony, urodzony przed dniem 1 stycznia 1949 r., dla którego ostatnim ubezpieczeniem przed ich spełnieniem, było ubezpieczenie z tytułu pobierania zasiłku dla bezrobotnych bezpośrednio po rozwiązaniu stosunku pracy.

Przewodniczący SSN Zbigniew Hajn

Sędziowie SN: Józef lwulski, Maria Tyszel (sprawozdawca)

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 sierpnia 2005 r. sprawy z odwołania Donaty K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w B. o emeryturę, na skutek kasacji organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 19 października 2004 r. [...]

oddalił kasację.

Uzasadnienie

Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w B. decyzją z dnia 7 stycznia 2004 r. odmówił ubezpieczonej Donacie K. prawa do emerytury, ponieważ jej ostatnim tytułem ubezpieczenia było zatrudnienie na podstawie umowy zlecenia. Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Suwałkach wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2004 r. [...] oddalił jej odwołanie, opierając rozstrzygnięcie na następujących ustaleniach faktycznych. Bezsporne jest, że Donata K. ukończyła wiek 55 lat w dniu 7 grudnia 2003 r. i wykazała łączny okres zatrudnienia w wymiarze 31 lat i 7 miesięcy. Do 30 czerwca 2001 r. pracowała w wymiarze połowy etatu w przedszkolu i została zwolniona z powodu zmian organizacyjnych u pracodawcy powodujących zmniejszenie stanu zatrudnienia. Od 10 lipca 2001 r. do 20 sierpnia 2002 r. pobierała zasiłek dla bezrobotnych. W okresie od 8 maja 2002 r. do 20 czerwca 2002 r. została zatrudniona w charakterze rachmistrza spisowego na podstawie umowy zlecenia. Zdaniem Sądu, było to ostatnie ubezpieczenie skarżącej przed złożeniem wniosku o emeryturę. Sąd Okręgowy, oddalając odwołanie, podzielił pogląd organu rentowego, że prawo do wcześniejszej emerytury przysługuje tylko pracownikom zatrudnionym w oparciu o umowę o pracę, w związku z czym tego prawa nie nabywa osoba, która bezpośrednio przed zgłoszeniem wniosku o emeryturę nie była pracownikiem, lecz wykonywała pracę na podstawie umowy zlecenia.

Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku, wyrokiem z 19 października 2004 r. [...] uwzględniając apelację Donaty K., zmienił zaskarżony wyrok i poprzedzającą go decyzję i przyznał wnioskodawczyni prawo do emerytury od 7 grudnia 2003 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd Apelacyjny, wskazując na bezsporność ustaleń faktycznych Sądu pierwszej instancji, stwierdził, że „zdecydowaną większość okresów ubezpieczenia wnioskodawczyni stanowią okresy ubezpieczenia pracowniczego”. W ocenie Sądu Apelacyjnego, wnioskodawczyni zawierając z urzędem statystycznym umowę zlecenia na wykonywanie czynności rachmistrza spisowego nie miała wpływu na rodzaj tej umowy i nie miała świadomości, że jej zawarcie może spowodować utratę uprawnień do wcześniejszej emerytury, przysługującej osobom, których ostatnim okresem ubezpieczenia było ubezpieczenie pracownicze. Sąd Apelacyjny uznał, że zawarcie krótkoterminowej umowy zlecenia na wykonywanie czynności na rzecz urzędu państwowego, przy posiadanym przez ubezpieczonego długoletnim okresie ubezpieczenia pracowniczego, nie może go pozbawiać uprawnień, wynikających z art. 29 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm., zwanej dalej ustawą o FUS), w sytuacji, gdy ostatnim okresem ubezpieczenia przed uzyskaniem prawa do zasiłku dla bezrobotnych było ubezpieczenie pracownicze i w dniu uzyskania prawa do zasiłku, ubezpieczony osiągnął okres zatrudnienia wymagany w art. 29 ustawy o FUS.

Kasację od wyroku Sądu Apelacyjnego złożył organ rentowy, wnosząc o jego zmianę w całości i oddalenie odwołania od decyzji. W kasacji, opartej wyłącznie na podstawie naruszenia przepisów prawa materialnego, zarzucono naruszenie przepisu art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o FUS, „poprzez przyjęcie, że zawarcie przez wnioskodawczynię umowy-zlecenia przed zgłoszeniem wniosku o emeryturę nie powoduje utraty uprawnień do tej emerytury, chociaż (...) w dacie osiągnięcia wieku 55 lat, jak i w dacie złożenia wniosku o emeryturę nie była ona pracownikiem w rozumieniu przepisów kodeksu pracy”. Jako okoliczność uzasadniającą rozpoznanie przedmiotowej kasacji, wskazano na fakt, iż zaskarżone orzeczenie „oczywiście narusza prawo w granicach zaskarżenia art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o FUS, przyznając wnioskodawczyni prawo do wcześniejszej emerytury”. Ponadto wskazano na „konieczność zachowania jednolitego orzecznictwa odnośnie przyznawania świadczeń emerytalno-rentowych”.

Rozpoznając sprawę Sąd Najwyższy wziął pod uwagę, co następuje:

Wobec zmiany z dniem 6 lutego 2005 r. przepisów Kodeksu postępowania cywilnego dotyczących kasacji, należy wskazać, że zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy -Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98), do rozpoznania kasacji w niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania cywilnego w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie tej ustawy.

Stosownie do art. 39311 § 1 i 2 k.p.c, Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w granicach kasacji, a granice te wyznaczają przytoczone w niej podstawy skonkretyzowane zarzutami, ich uzasadnieniem oraz jej wnioskami. Wobec wniesienia kasacji jedynie na podstawie wskazanej w art. 3931 pkt 1 k.p.c, Sąd Najwyższy przy rozpoznawaniu jej usprawiedliwienia jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego wyroku. Z jego niekwestionowanych ustaleń wynika, że wnioskodawczyni, która wiek 55 lat ukończyła 7 grudnia 2003 r. wykazała łącznie 31 lat i 7 miesięcy okresów zatrudnienia (składkowych), w tym od 2 stycznia 1997 r. do 30 marca 2001 r. była pracownikiem, następnie pobierała zasiłek dla bezrobotnych w okresach od 10 lipca 2001 r. do 7 maja 2002 r. i od 28 czerwca do 29 sierpnia 2002 r, natomiast od 8 maja do 26 czerwca 2002 r. „wykonywała czynności rachmistrza spisowego dla potrzeb Urzędu Statystycznego” na podstawie umowy nazwanej umową zlecenia.

Na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o FUS, kobieta urodzona przed dniem 1 stycznia 1949 r, będąca pracownikiem, która nie osiągnęła wieku emerytalnego 60 lat życia, może przejść na emeryturę po osiągnięciu wieku 55 lat, jeżeli ma co najmniej 30-letni okres składkowy i nieskładkowy. Trafny jest wywód kasacji, że prawo do emerytury na tej podstawie przysługuje tylko tym ubezpieczonym, dla których ostatnim tytułem ubezpieczenia przed złożeniem wniosku o emeryturę lub raczej przed ukończeniem stosownego wieku, jest ubezpieczenie pracownicze. Zasadność tego stanowiska nie usprawiedliwia jednak kasacyjnego zarzutu naruszenia zaskarżonym wyrokiem art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o FUS. Wbrew twierdzeniu organu rentowego, ostatnim tytułem ubezpieczenia wnioskodawczyni nie było ubezpieczenie z tytułu umowy zlecenia zawartej z Urzędem Statystycznym, lecz jej ubezpieczenie jako osoby bezrobotnej w rozumieniu ustawy z 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (jednolity tekst: Dz.U. z 2003 r, Nr 58, poz. 514 ze zm., zwanej dalej ustawą o bezrobociu). Przed uzyskaniem prawa do zasiłku dla bezrobotnych wnioskodawczyni była pracownikiem i stając się osobą bezrobotną tego statusu nie utraciła. Zgodnie z art. 13 pkt 9 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), w jego brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2004 r, bezrobotni obowiązkowo podlegają ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu od dnia nabycia prawa do zasiłku do dnia utraty prawa do niego. Skład orzekający podziela stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z dnia 12 sierpnia 2004 r., III UK 77/04 (OSNP 2005nr 6, poz. 86), że przepis szczególny, jakim jest art. 29 podlega wykładni ścisłej, a to oznacza, że niedopuszczalna jest jego wykładnia zarówno rozszerzająca, jak i zwężająca. Oznacza to też, że jego stosowanie nie jest ograniczone do osób „będących pracownikami” w chwili złożenia wniosku o emeryturę lub raczej w chwili spełnienia przewidzianych w tym przepisie warunków nabycia prawa do emerytury (wymaganego okresu składkowego i nieskładkowego i ukończenia określonego wieku i - ewentualnie - uznania za całkowicie niezdolnych do pracy). Sąd Najwyższy w powołanym wyżej wyroku z 12 sierpnia 2004 r, a także w wyroku z 24 września 2004 r, II UK 471/03 (OSNP 2005 nr 6, poz. 88), wskazał, że osoba pobierająca świadczenie przedemerytalne nie traci statusu „ubezpieczonego będącego pracownikiem” w rozumieniu art. 29 ustawy o FUS oraz że prawo do emerytury na podstawie tego przepisu nabywa osoba, „która w dniu rozwiązania stosunku pracy posiadała wymagany tym przepisem pracowniczy staż emerytalny oraz ustalone prawo do renty i w czasie pobierania tej renty osiągnęła wiek emerytalny”. Skład orzekający podziela ten kierunek wykładni i wyraża pogląd, że spełnia warunki nabycia prawa do emerytury na podstawie art. 29 ust. 1 ubezpieczony, urodzony przed dniem 1 stycznia 1949 r, dla którego ostatnim ubezpieczeniem przed spełnieniem warunków do niej, było ubezpieczenie z tytułu pobierania zasiłku dla bezrobotnych na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 2 lit.a ustawy o bezrobociu. Skoro zatem wnioskodawczyni na dzień rozwiązania stosunku pracy (30 marca 2001 r.) wykazała 31 lat i 7 miesięcy zatrudnienia, prawo do zasiłku dla bezrobotnych utraciła 29 sierpnia 2002 r., po tym dniu nie podlegała innemu ubezpieczeniu społecznemu, a wiek 55 lat życia ukończyła 7 grudnia 2003 r., to z tym dniem nabyła prawo do emerytury na podstawie art. 29 ustawy o FUS, a zaskarżony wyrok, mimo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie powołanych przepisów oraz art. 39312 k.p.c. Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku.

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po nasze publikacje
KOMPLET: VAT zmiany od 1 lipca 2021 + JPK_VAT +  VAT w e-commerce
KOMPLET: VAT zmiany od 1 lipca 2021 + JPK_VAT + VAT w e-commerce
Tylko teraz
99,00 zł
119,70
Przejdź do sklepu
Źródło: Orzeczenia Sądu Najwyższego - Izby Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Wzrost minimalnego wynagrodzenia - czy trzeba zmieniać umowę o pracę?

    Wzrost minimalnego wynagrodzenia - czy trzeba zmieniać umowę o pracę? Co roku rośnie kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę (tzw. najniższej krajowej, płacy minimalnej) i minimalnej stawki godzinowej. Już dziś wiadomo, że minimalne wynagrodzenie wzrośnie w 2022 r. do 3010 zł brutto (w 2021 roku wynosi 2800 zł). Pracownicy i pracodawcy mają wątpliwości, czy z uwagi na wzrost płacy minimalnej od nowego roku trzeba zmienić postanowienia wszystkich umów o pracę, które obecnie opiewają na kwotę niższą niż 3010 zł? Czy można nie zmieniać umów a np. uzupełniać wynagrodzenie za pracę, premią do wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę? Co może zrobić pracownik, jeżeli pracodawca nie wypłaca mu minimalnego wynagrodzenia? Wyjaśnień w tym zakresie udzieliła Państwowa Inspekcja Pracy.

    Jak zapewnić bezpieczeństwo pracownikom zdalnym?

    Bezpieczeństwo pracowników zdalnych może stanowić duże wyzwanie. To w domu zdarza się najwięcej wypadków. Za co odpowiada pracodawca? Jakie są przepisy BHP?

    Potwierdzenie danych w ZUS - instrukcja

    Potwierdzenie danych w ZUS można otrzymać przez PUE ZUS. Jak samodzielnie utworzyć dokument? Oto instrukcja jak zrobić to krok po kroku.

    Potwierdzenie z PUE ZUS pobierze także świadczeniobiorca

    Elektroniczne Potwierdzenie z PUE ZUS pobierze teraz także świadczeniobiorca, np. potwierdzenie prawa do emerytury, renty, zasiłku.

    Od wypłat z PPK zazwyczaj nie pobiera się podatku Belki

    Wypłaty z PPK - uczestnik PPK może w każdym czasie skorzystać ze swoich środków. W niektórych przypadkach wiąże się to jednak z obowiązkiem zapłaty 19% zryczałtowanego podatku dochodowego (tzw. podatku Belki).

    Potrzeby pracowników - wnioski z pandemii

    Potrzeby pracowników różnią się w zależności od rodzaju pracowników: fizycznych i biurowych. Jakie wnioski można wyciągnąć z pandemii COVID-19?

    Nadgodziny średniotygodniowe Polaków - pandemia

    Nadgodziny średniotygodniowe Polaków w czasie pandemii wzrosły. Statystyczny pracownik ma w tygodniu 5,5 godziny nadgodzin.

    Narzędzia do identyfikacji talentów - 3 zalety

    Narzędzia do identyfikacji talentów pozwalają zwiększyć potencjał firmy. Jakie są 3 główne zalety tego typu narzędzi?

    Odprawa z tytułu zwolnienia z pracy w pandemii - wątpliwości

    Odprawa z tytułu zwolnienia z pracy w czasie pandemii została uregulowana przepisami ustawy covidowej. Czy nowy limit wysokości odpraw odnosi się do wszystkich świadczeń? Jakie wątpliwości budzą nowe przepisy?

    Nowe święto państwowe w Polsce od 2021 r.

    Nowe święto państwowe w Polsce od 2021 r. ustanawia Prezydent RP. Święto będzie w grudniu. Czy oznacza to kolejny dzień wolny od pracy?

    Niebieska Karta UE - będą zmiany

    Niebieska Karta UE dotyczy zatrudniania cudzoziemców spoza UE. Odbywa się na innych zasadach niż obywateli państw członkowskich UE. Europarlament przyjął przepisy ułatwiające zatrudnianie obcokrajowców.

    Jak najniższa krajowa rosła od 2015 do 2022 r.?

    Najniższa krajowa w 2015 r. wynosiła 1750 zł brutto. W 2022 r. będzie to 3010 zł brutto. Najniższa krajowa wzrosła o 1260 zł.

    Dzień próbny w pracy - płatny czy nie?

    Dzień próbny w pracy a wynagrodzenie - czy jest płatny? Co na to prawo? W celu sprawdzenia pracownika należałoby podpisać umowę na okres próbny.

    PIT-2 a ukończenie 26 roku życia - kiedy złożyć?

    PIT-2 a ukończenie 26 roku życia - kiedy należy złożyć oświadczenie? Co z podwyższonymi kosztami przychodu?

    ZUS ERO - emerytura z datą wsteczną

    ZUS ERO to wniosek o emeryturę z datą wsteczną. Podstawą przyznania lub przeliczenia emerytury z datą wcześniejszą są przepisy covidowe. Dla kogo jest ten wniosek?

    Odprawa emerytalna - wysokość, warunki

    Jaka jest wysokość odprawy emerytalnej? Jakie warunki należy spełnić, aby ją otrzymać? Czy odprowadza się od niej podatek i składki ZUS? Kiedy wypłacić odprawę?

    Jakie są składniki wynagrodzenia za pracę?

    Składniki wynagrodzenia za pracę to przede wszystkim wynagrodzenie zasadnicze i dodatki. Czym premia różni się od nagrody?

    PPK: od 2022 r. stan oszczędności na mojeppk.pl

    PPK - od 2022 r. stan oszczędności będzie można sprawdzić na mojeppk.pl. Do jakich danych będzie miał dostęp każdy uczestnik PPK?

    Płaca minimalna 2022 - jest decyzja rządu

    Płaca minimalna w 2022 r. wzrośnie o 210 zł. Ile wyniesie płaca minimalna 2022? Jest już ostateczna decyzja rządu.

    Praca zdalna a migracje zarobkowe

    Jak praca zdalna wpływa na migracje zarobkowe? Czy na pewno jest ich teraz mniej? Oto wyniki badania.

    Urlop okolicznościowy - śmierć ojca

    Urlop okolicznościowy - śmierć ojca to okoliczność uprawniająca pracownika do wolnego od pracy. Ile dni przysługuje? Jaki jest termin ich wykorzystania?

    Praca zdalna a kolejne fale pandemii [RAPORT]

    Praca zdalna zyskiwała na popularności wraz z nastaniem kolejnych fal pandemii COVID-19. Sprawdź, jaki wpływ na pracę miały fale koronawirusa w Polsce i Unii Europejskiej.

    Co pracownicy mówią o pracodawcach w sieci?

    Pracownik i pracodawca - jak wyglądają stosunki z szefem? Co można przeczytać na ten temat w Internecie? Okazuje się, że najważniejsze jest dobre rozstanie.

    Urodzeni w latach 1984-1994 chcą całkowitej pracy zdalnej

    Całkowita praca zdalna najwięcej zwolenników ma wśród pracowników urodzonych w latach 1984-1994.

    Niemcy: odszkodowanie za kwarantannę tylko dla zaszczepionych

    Odszkodowanie za czas kwarantanny będzie przyznawane tylko zaszczepionym pracownikom? Taki projekt nowych przepisów powstał w Niemczech.