| INFORLEX | GAZETA PRAWNA | KONFERENCJE | INFORORGANIZER | APLIKACJE | KARIERA | SKLEP
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Kadry > Ubezpieczenia > Emerytury i renty > Uchwała SN z dnia 18 października 2006 r. sygn. I UZP 2/06

Uchwała SN z dnia 18 października 2006 r. sygn. I UZP 2/06

W przypadku ponownego obliczenia wysokości emerytury na podstawie art. 111 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (j.t. Dz. U. z 2004 r., Nr 39, poz. 353 ze zm.) osobie, której podstawę wymiaru emerytury stanowi podstawa wymiaru renty z tytułu niezdolności do pracy w wysokości określonej w art. 21 ust. 1 pkt 1, kwotą bazową "ostatnio przyjętą do obliczania świadczenia" w rozumieniu art. 111 ust. 2, jest kwota bazowa przyjęta do obliczenia tzw. części socjalnej emerytury (art. 53 ust. 1 pkt 1).

Na rozprawie przed Sądem Najwyższym pełnomocniczka Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosła o udzielenie na przedstawione zagadnienie prawne odpowiedzi uwzględniającej uchwałę Sądu Najwyższego z 15 lutego 2006 r. (w sprawie II UZP 16/05), a mianowicie, że do obliczenia całego świadczenia powinna być zastosowana ta sama kwota bazowa na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wprawdzie w dotychczasowym orzecznictwie Sądu Najwyższego zagadnienia związane zarówno z obliczaniem wysokości emerytury, dla osoby wcześniej pobierającej rentę (por. postanowienie z 3 marca 1999 r., III ZP 1/99, OSNAPiUS 1999, nr 19, poz. 620; uchwały z 29 października 2002 r., III UZP 7/02, OSNP 2003, nr 2, poz. 42 i z 28 czerwca 2005 r., III UZP 1/05, OSNP 2005, nr 24, poz. 395; wyrok z 3 marca 2005 r., I UK 205/04, OSNP 2005, nr 20, poz. 322; uchwała 7 sędziów z 20 lipca 2006 r., II UZP 9/06, Monitor Prawa Pracy 2006, nr 10, poz. 555), jak i z ponownym ustalaniem prawa do świadczenia na podstawie art. 111 ustawy emerytalnej (por. uchwała z 15 czerwca 2005 r., II UZP 3/05, OSNP 2005, nr 24, poz. 394; postanowienie z 13 czerwca 2006 r., II UZP 6/06, niepubl.; postanowienie z 7 kwietnia 2006 r., I UZ 1/06, niepubl.) były już przedmiotem rozważań, lecz nie poruszano w nich problematyki ustalania wysokości „kwoty bazowej ostatnio przyjętej do obliczenia świadczenia” w rozumieniu ust. 2 powoływanego wyżej przepisu. Stąd też rozstrzygnięcie zagadnienia przedstawionego przez Sąd Apelacyjny ma istotne znaczenie, i to nie tylko z punktu widzenia przedmiotowego sporu, ale również ze względu na konieczność abstrakcyjnego określenia normatywnej treści powyższego sformułowania.

Mając na względzie okoliczności stanu faktycznego, jakie legły u podstaw rozpatrywanego zagadnienia, Sąd Najwyższy założył, że emerytura wnioskodawcy (której podstawę stanowiła podstawa wymiaru renty w wysokości uwzględniającej rewaloryzację oraz wszystkie kolejne waloryzacje przypadające w okresie następującym po ustaleniu prawa do renty – art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy emerytalnej) podlegała ponownemu ustaleniu w trybie art. 111 przedmiotowej ustawy. Zgodnie z ustępem pierwszym tego artykułu, wysokość emerytury lub renty oblicza się ponownie, od podstawy wymiaru ustalonej w myśl art. 15 ustawy emerytalnej, jeżeli do jej obliczenia wskazano podstawę wymiaru składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe na podstawie przepisów prawa polskiego: 1) z liczby kolejnych lat kalendarzowych i w okresie wskazanym do ustalenia poprzedniej podstawy wymiaru świadczenia; 2) z kolejnych lat kalendarzowych wybranych z 20 lat kalendarzowych, poprzedzających bezpośrednio rok kalendarzowy, w którym wymiaru za każdy rok okresów składkowych oraz 3) po 0,7% podstawy jej wymiaru z każdy rok okresów nieskładkowych. Językowe brzmienie sformułowania „mnoży się przez kwotę bazową ostatnio przyjętą do obliczenia świadczenia”, występującego w art. 111 ust. 2 ustawy emerytalnej wskazuje na konieczność „cofnięcia się” w ubezpieczeniowej przeszłości ubezpieczonego do momentu, w którym po raz ostatni, to znaczy przed wszczęciem postępowania w trybie tego artykułu, ustalano wysokość przeliczanego świadczenia, przyjmując do obliczeń określoną wysokość kwoty bazowej. Z treści postanowienia formułującego zagadnienie prawne wynika, że jest to moment ustalania prawa do emerytury, która była obliczana w oparciu o art. 53 ust. 1 w związku z art. 21 ust. 1 pkt. 1 ustawy emerytalnej. Wobec tego ustalenie, jaka wysokość kwoty bazowej była wówczas przyjmowana do obliczeń, powinno nawiązywać do formuły wyliczania świadczenia, zrekonstruowanej na podstawie powoływanych przepisów. Wyznacza ją suma zgłoszono wniosek o przyznanie emerytury lub renty albo o ponowne ustalenie emerytury lub renty, z uwzględnieniem art. 176 ustawy; 3) z 20 lat kalendarzowych wybranych z całego okresu podlegania ubezpieczeniu przypadających przed rokiem zgłoszenia wniosku i ponowne ustalenie wysokości emerytury lub renty, a wskaźnik wysokości podstawy wymiaru jest wyższy od poprzednio obliczonego. Z kolei zgodnie z art. 111 ust. 2, wskaźnik wysokości podstawy wymiaru, obliczony na zasadach określonych w art. 15 ustawy, mnoży się przez kwotę bazową ostatnio przyjętą do obliczenia świadczenia. Wprawdzie na podstawie językowego brzmienia art. 111 ust. 1 można odnieść wrażenie, że formułuje on przesłanki ponownego obliczenia wysokości całości przeliczanego świadczenia („wysokość emerytury lub renty oblicza się ponownie”), lecz w istocie określa się w nim jedynie zasady ponownego ustalania podstawy jego wymiaru. Ponieważ zagadnienie, sformułowane przez Sąd Apelacyjny dotyczy wyjaśnienia pojęcia „kwoty bazowej ostatnio przyjętej do jego obliczenia”, a zatem koncentruje się wyłącznie wokół tak zwanej „części stażowej”, poza przedmiotem dyskusji pozostały nie tylko wszystkie z wymienionych wyżej przesłanek omawianego przepisu, lecz również kwestia przyjmowania do obliczeń określonej wysokości kwoty bazowej w celu ustalenia „części socjalnej”. Zgodnie bowiem z art. 53 ust. 1 ustawy emerytalnej, emerytura wynosi: 1) 24% kwoty bazowej, o której mowa w jej art. 19, 2) po 1,3% podstawy jej iloczynu 24% i kwoty bazowej („część socjalna”) oraz podstawy wymiaru renty - w wysokości uwzględniającej rewaloryzację oraz wszystkie kolejne waloryzacje przypadające w okresie następującym po ustaleniu prawa do renty („część stażowa”). Z powyższego wzoru wynika więc, że do obliczeń przyjmowano kwotę bazową tylko przy ustalaniu wysokości części socjalnej. Wprawdzie w części stażowej kwota bazowa również występuje, ponieważ podstawę wymiaru świadczenia stanowi iloczyn wysokości wskaźnika podstawy wymiaru i kwoty bazowej, lecz obliczenie tego składnika emerytury nastąpiło już w chwili ustalania prawa do renty. Gdyby więc nawet założyć, że kwota bazowa „ukryta” w części stażowej może być uznana za „ostatnią kwotę” ponieważ występuje pośrednio w formule obliczenia świadczenia, to nie spełnia ona wymogu „przyjętej” do jego obliczenia, gdyż na etapie ustalania prawa do emerytury w oparciu o art. 21 ust. 1 pkt. 1 ustawy emerytalnej do obliczeń w części stażowej przyjmuje się wyłącznie ustaloną już wcześniej podstawę wymiaru renty, która następnie jest odpowiednio waloryzowana. Z tego względu przez pojęcie „przyjęcia do obliczeń” należy rozumieć podjęcie faktycznych czynności, polegających na podstawieniu do wyżej wskazanego wzoru określonych wartości, bez których (zarówno czynności, jak i wartości) obliczenie wysokości ostatecznego wyniku nie byłoby możliwe.

Czytaj także

Źródło:

Orzeczenia Sądu Najwyższego - Izby Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych
Potrącenia z wynagrodzeń i zasiłków Praktyczne wskazówki59.00 zł

Narzędzia kadrowego

POLECANE

REWOLUCJA W DOKUMENTACJI PRACOWNICZEJ 2019

reklama

Eksperci portalu infor.pl

Tomasz Stasiewski

Doradca podatkowy, biegły rewident

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »