Kategorie

Urlop wychowawczy – zmiany w przepisach prawa pracy

Monika Frączek
Urlop wychowawczy. /Fot. Fotolia
Urlop wychowawczy. /Fot. Fotolia
Fotolia
Od 17 czerwca 2013 r. z urlopu wychowawczego można korzystać do 5 urodzin dziecka. Tak samo z prawa do obniżenia wymiaru etatu zamiast urlopu wychowawczego. Kolejne zmiany dotyczące m.in. zasad korzystania z urlopu wychowawczego weszły w życie od 1 października 2013 r.

Wymiar urlopu wychowawczego

Od tego dnia wymiar urlopu wychowawczego należy liczyć w miesiącach i wynosi on maksymalnie 36 miesięcy. Jednakże, dostosowując polskie prawo do wymogów prawa Unii Europejskiej, z tego wymiaru wyodrębniono 1 miesięczną część urlopu wychowawczego przypisaną pracownicy matce lub opiekunce dziecka i 1 miesięczną część przypisaną pracownikowi – ojcu lub opiekunowi. Ta część jest nieprzenoszalna czyli pracownicy – rodzice nie mogą jej od siebie przejmować. Oznacza to, że jeden rodzic lub opiekun dziecka będzie mógł skorzystać maksymalnie z 35 miesięcy urlopu wychowawczego. Dotyczy to także urlopu wychowawczego z tytułu niepełnosprawności dziecka (jeden rodzic będzie mógł wykorzystać 70 miesięcy: 35 + 35 na dziecko niepełnosprawne).

Zobacz również serwis: Uprawnienia rodzicielskie

Jeden rodzic (opiekun) – pełne 36 miesięcy urlopu

Tylko wyjątkowo jeden rodzic będzie mógł wykorzystać pełne 36 miesięcy urlopu wychowawczego. Mianowice w przypadkach wymienionych w Kodeksie pracy, sprawdzalnych dla pracodawcy, tj. wtedy, gdy: drugi rodzic dziecka nie żyje, drugi rodzic został pozbawiony władzy rodzicielskiej (lub została mu ona ograniczona albo zawieszona).

Prawo do 36 miesięcy urlopu wychowawczego będzie miał także opiekun dziecka, jeżeli dziecko przebywa tylko pod jego opieką. Natomiast jeżeli np. pracownik - ojciec dziecka nie jest pozbawiony praw rodzicielskich, ale z rodziną nie mieszka, to matka dziecka będzie mogła skorzystać maksymalnie z 35 miesięcy urlopu wychowawczego.
Prawo do 36 miesięcy urlopu wychowawczego pracownica lub pracownik będzie musiał udowodnić, przedkładając pracodawcy dokumenty wymienione w rozporządzeniu w sprawie szczegółowych warunków udzielania urlopu wychowawczego. Oprócz aktu zgonu będą to orzeczenia wydane przez odpowiednie sądy, głównie przez sąd opiekuńczy.

Części urlopu

Obecnie urlop wychowawczy można podzielić na 5 części na oboje rodziców. Zatem, co do zasady jeden rodzic będzie mógł wykorzystać urlop wychowawczy w podziale maksymalnie na 4 części (1 część musi wykorzystać drugi rodzic – minimalnie 1 miesiąc). Ma to służyć wykorzystaniu 1 miesięcznej nieprzenoszalnej części tego urlopu, dlatego liczbę części urlopu pracownik powinien wpisywać we wniosku o wychowawczy.

Po zmianie przepisów oboje rodzice mogą przebywać na urlopie wychowawczym wspólnie maksymalnie przez 4 miesiące (do tej pory mogli przez 3 miesiące). Z tego względu, tak jak dotychczas, pracownik będzie musiał dołączać do swojego wniosku pisemne oświadczenie drugiego rodzica lub opiekuna dziecka, czy ma on zamiar wspólnie z nim korzystać z tego urlopu.

Natomiast pracownik, który nie ma możliwości zdobycia takiego pisemnego oświadczenia drugiego rodzica lub opiekuna dziecka – dołącza do wniosku swoje oświadczenie w tej sprawie. Jeżeli natomiast pracownicy – rodzice lub opiekunowie chcieliby korzystać wspólnie z urlopu wychowawczego – trzeba dołączyć oświadczenie co do czasu tego korzystania (ile miesięcy, z maksymalnie czterech).

Pracownik rodzic uprawniony do 36 miesięcy urlopu wychowawczego nie musi dołączać do swojego wniosku oświadczenia drugiego rodzica lub opiekuna dziecka, czy będzie z nim wspólnie korzystał z urlopu wychowawczego, dołącza za to dokument, który go z tego zwalnia np. orzeczenie sądu o pozbawieniu drugiego rodzica władzy rodzicielskiej.

Polecamy także: Wniosek o urlop wychowawczy

Rodzic dziecka niepełnosprawnego

Rodzic dziecka niepełnosprawnego nadal – tak jak do tej pory – dołącza do swojego wniosku o dodatkowy urlop z tego tytułu oświadczenie o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności dziecka. Pracodawca nie może pozabierać pracownikom oryginałów przedłożonych dokumentów. Powinien zrobić z nich kopie i włożyć do akt osobowych.

Brak przepisów przejściowych

Nowe zasady korzystania z urlopu wychowawczego weszły w życie bez przepisów przejściowych ze względu na opóźnienia w dostosowaniu polskiego prawa do wymogów prawa unijnego. Dlatego przyjmuje się, że jeżeli pracownik rozpoczął przed 1 października br. 3 letni urlop wychowawczy - kończy go zgodnie ze swoim wnioskiem. Natomiast korzystanie z urlopu wychowawczego w całości lub części od 1 października br. oznacza korzystanie na nowych zasadach.

Wpływ urlopu wychowawczego na wymiar urlopu wypoczynkowego

Zmiany w przepisach o urlopach wychowawczych przyniosły również zmiany w zasadach korzystania z urlopów wypoczynkowych. Zatem :

  • nie dokonuje się obniżenia wymiaru urlopu wypoczynkowego, gdy pracownik pójdzie i wróci z wychowawczego w tym samym roku kalendarzowym,
  • urlop wychowawczy przerywa bieg przedawnienia urlopu wypoczynkowego.

Jeśli zacznie się rok okresem, za który nabywa się urlop, a następnie skorzysta się z urlopu wychowawczego i wróci się do pracy w tym samym roku kalendarzowym, wymiaru urlopu wypoczynkowego się nie obniża.

Polecamy: Kodeks pracy 2013 z komentarzem - praktycznie o rewolucyjnych zmianach

PRZYKŁAD

Dzień 1 stycznia jest dniem ustawowo wolnym od pracy. 2 i 3 stycznia pracownica wykorzystała jako dni wolne na opiekę nad dzieckiem. Od 4 stycznia 2014 r. do 30 grudnia 2014 r. będzie na urlopie wychowawczym. Wróci do pracy z dniem 31 grudnia 2014 r. Zgodnie z prawem będzie przysługiwało jej prawo do pełnego wymiaru urlopu wypoczynkowego za 2014 r. Rozpoczęła rok okresem, za który nabywa się prawo do urlopu oraz wróciła po urlopie wychowawczym do pracy w tym samym roku kalendarzowym.

PRZYKŁAD

Pracownica przebywa na urlopie wychowawczym od listopada 2013 r. do listopada 2014 r. Wraca do pracy w grudniu 2014 r. Urlop wypoczynkowy pomniejsza się proporcjonalnie. Pracownica rozpoczęła bowiem 2014 r. urlopem wychowawczym, który traktuje się tak samo jak urlop bezpłatny, za który nie nabywa się Prawa do urlopu wypoczynkowego.

Obniżenie wymiaru etatu

Zamiast z urlopu wychowawczego pracownik może skorzystać z obniżenia wymiaru etatu nie więcej niż do połowy wymiaru etatu np. do ¾ etatu. Z uprawnienia tego pracownik może korzystać tak długo, jak długo mógłby korzystać z urlopu wychowawczego (czyli, co do zasady, przez 35 miesięcy). Pracownik w tym czasie jest zatrudniony w takim wymiarze etatu, jaki wskazał we wniosku (zatem prawo do urlopu wypoczynkowego nabywa w wymiarze proporcjonalnym). Określenie „połowa wymiaru etatu” oznacza połowę etatu ujętego w umowie o pracę, czyli np. połowa ½ etatu. Obniżenie wymiaru etatu może następować w częściach i nie jest to limitowane. Warto jednak podkreślić, że bez zgody pracodawcy nie wróci się wcześniej do pracy na pełnym etacie.

Zadaj pytanie: Forum Kadry

Zwolnienie od pracy – prawo do zasiłku opiekuńczego

Pracownik rodzic ma prawo do zasiłku opiekuńczego, gdy pracodawca zwolni go od pracy m.in. z powodu:

  • nieprzewidzianego zamknięcia klubu dziecięcego,
  • choroby niani lub dziennego opiekuna dziecka.

(na podstawie rozporządzenia MPiPS z 15.11.br. zmieniającego rozporządzenie w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy – Dz.U. z 2013 r. poz. 1359)

Pracownik będzie musiał dołączyć kopię L4 (lub zwykła recepta) niani albo opiekuna oraz podać, kiedy niania dostarczyła dokument.

Źródło: Ogólnopolska Konferencja Prawa Pracy. Najnowsze zmiany w przepisach prawa pracy - konsekwencje dla przedsiębiorcy, 2-3 grudnia 2013 r.

Poszerzaj swoją wiedzę, czytając naszą publikację
Karta Nauczyciela. Komentarz (PDF)
Karta Nauczyciela. Komentarz (PDF)
Tylko teraz
Źródło: Własne
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Wzrost minimalnego wynagrodzenia - czy trzeba zmieniać umowę o pracę?

    Wzrost minimalnego wynagrodzenia - czy trzeba zmieniać umowę o pracę? Co roku rośnie kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę (tzw. najniższej krajowej, płacy minimalnej) i minimalnej stawki godzinowej. Już dziś wiadomo, że minimalne wynagrodzenie wzrośnie w 2022 r. do 3010 zł brutto (w 2021 roku wynosi 2800 zł). Pracownicy i pracodawcy mają wątpliwości, czy z uwagi na wzrost płacy minimalnej od nowego roku trzeba zmienić postanowienia wszystkich umów o pracę, które obecnie opiewają na kwotę niższą niż 3010 zł? Czy można nie zmieniać umów a np. uzupełniać wynagrodzenie za pracę, premią do wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę? Co może zrobić pracownik, jeżeli pracodawca nie wypłaca mu minimalnego wynagrodzenia? Wyjaśnień w tym zakresie udzieliła Państwowa Inspekcja Pracy.

    Jak zapewnić bezpieczeństwo pracownikom zdalnym?

    Bezpieczeństwo pracowników zdalnych może stanowić duże wyzwanie. To w domu zdarza się najwięcej wypadków. Za co odpowiada pracodawca? Jakie są przepisy BHP?

    Potwierdzenie danych w ZUS - instrukcja

    Potwierdzenie danych w ZUS można otrzymać przez PUE ZUS. Jak samodzielnie utworzyć dokument? Oto instrukcja jak zrobić to krok po kroku.

    Potwierdzenie z PUE ZUS pobierze także świadczeniobiorca

    Elektroniczne Potwierdzenie z PUE ZUS pobierze teraz także świadczeniobiorca, np. potwierdzenie prawa do emerytury, renty, zasiłku.

    Od wypłat z PPK zazwyczaj nie pobiera się podatku Belki

    Wypłaty z PPK - uczestnik PPK może w każdym czasie skorzystać ze swoich środków. W niektórych przypadkach wiąże się to jednak z obowiązkiem zapłaty 19% zryczałtowanego podatku dochodowego (tzw. podatku Belki).

    Potrzeby pracowników - wnioski z pandemii

    Potrzeby pracowników różnią się w zależności od rodzaju pracowników: fizycznych i biurowych. Jakie wnioski można wyciągnąć z pandemii COVID-19?

    Nadgodziny średniotygodniowe Polaków - pandemia

    Nadgodziny średniotygodniowe Polaków w czasie pandemii wzrosły. Statystyczny pracownik ma w tygodniu 5,5 godziny nadgodzin.

    Narzędzia do identyfikacji talentów - 3 zalety

    Narzędzia do identyfikacji talentów pozwalają zwiększyć potencjał firmy. Jakie są 3 główne zalety tego typu narzędzi?

    Odprawa z tytułu zwolnienia z pracy w pandemii - wątpliwości

    Odprawa z tytułu zwolnienia z pracy w czasie pandemii została uregulowana przepisami ustawy covidowej. Czy nowy limit wysokości odpraw odnosi się do wszystkich świadczeń? Jakie wątpliwości budzą nowe przepisy?

    Nowe święto państwowe w Polsce od 2021 r.

    Nowe święto państwowe w Polsce od 2021 r. ustanawia Prezydent RP. Święto będzie w grudniu. Czy oznacza to kolejny dzień wolny od pracy?

    Niebieska Karta UE - będą zmiany

    Niebieska Karta UE dotyczy zatrudniania cudzoziemców spoza UE. Odbywa się na innych zasadach niż obywateli państw członkowskich UE. Europarlament przyjął przepisy ułatwiające zatrudnianie obcokrajowców.

    Jak najniższa krajowa rosła od 2015 do 2022 r.?

    Najniższa krajowa w 2015 r. wynosiła 1750 zł brutto. W 2022 r. będzie to 3010 zł brutto. Najniższa krajowa wzrosła o 1260 zł.

    Dzień próbny w pracy - płatny czy nie?

    Dzień próbny w pracy a wynagrodzenie - czy jest płatny? Co na to prawo? W celu sprawdzenia pracownika należałoby podpisać umowę na okres próbny.

    PIT-2 a ukończenie 26 roku życia - kiedy złożyć?

    PIT-2 a ukończenie 26 roku życia - kiedy należy złożyć oświadczenie? Co z podwyższonymi kosztami przychodu?

    ZUS ERO - emerytura z datą wsteczną

    ZUS ERO to wniosek o emeryturę z datą wsteczną. Podstawą przyznania lub przeliczenia emerytury z datą wcześniejszą są przepisy covidowe. Dla kogo jest ten wniosek?

    Odprawa emerytalna - wysokość, warunki

    Jaka jest wysokość odprawy emerytalnej? Jakie warunki należy spełnić, aby ją otrzymać? Czy odprowadza się od niej podatek i składki ZUS? Kiedy wypłacić odprawę?

    Jakie są składniki wynagrodzenia za pracę?

    Składniki wynagrodzenia za pracę to przede wszystkim wynagrodzenie zasadnicze i dodatki. Czym premia różni się od nagrody?

    PPK: od 2022 r. stan oszczędności na mojeppk.pl

    PPK - od 2022 r. stan oszczędności będzie można sprawdzić na mojeppk.pl. Do jakich danych będzie miał dostęp każdy uczestnik PPK?

    Płaca minimalna 2022 - jest decyzja rządu

    Płaca minimalna w 2022 r. wzrośnie o 210 zł. Ile wyniesie płaca minimalna 2022? Jest już ostateczna decyzja rządu.

    Praca zdalna a migracje zarobkowe

    Jak praca zdalna wpływa na migracje zarobkowe? Czy na pewno jest ich teraz mniej? Oto wyniki badania.

    Urlop okolicznościowy - śmierć ojca

    Urlop okolicznościowy - śmierć ojca to okoliczność uprawniająca pracownika do wolnego od pracy. Ile dni przysługuje? Jaki jest termin ich wykorzystania?

    Praca zdalna a kolejne fale pandemii [RAPORT]

    Praca zdalna zyskiwała na popularności wraz z nastaniem kolejnych fal pandemii COVID-19. Sprawdź, jaki wpływ na pracę miały fale koronawirusa w Polsce i Unii Europejskiej.

    Co pracownicy mówią o pracodawcach w sieci?

    Pracownik i pracodawca - jak wyglądają stosunki z szefem? Co można przeczytać na ten temat w Internecie? Okazuje się, że najważniejsze jest dobre rozstanie.

    Urodzeni w latach 1984-1994 chcą całkowitej pracy zdalnej

    Całkowita praca zdalna najwięcej zwolenników ma wśród pracowników urodzonych w latach 1984-1994.

    Niemcy: odszkodowanie za kwarantannę tylko dla zaszczepionych

    Odszkodowanie za czas kwarantanny będzie przyznawane tylko zaszczepionym pracownikom? Taki projekt nowych przepisów powstał w Niemczech.