Kategorie

Urlop wychowawczy – zmiany w przepisach prawa pracy

Monika Frączek
Urlop wychowawczy. /Fot. Fotolia
Urlop wychowawczy. /Fot. Fotolia
Fotolia
Od 17 czerwca 2013 r. z urlopu wychowawczego można korzystać do 5 urodzin dziecka. Tak samo z prawa do obniżenia wymiaru etatu zamiast urlopu wychowawczego. Kolejne zmiany dotyczące m.in. zasad korzystania z urlopu wychowawczego weszły w życie od 1 października 2013 r.

Wymiar urlopu wychowawczego

Od tego dnia wymiar urlopu wychowawczego należy liczyć w miesiącach i wynosi on maksymalnie 36 miesięcy. Jednakże, dostosowując polskie prawo do wymogów prawa Unii Europejskiej, z tego wymiaru wyodrębniono 1 miesięczną część urlopu wychowawczego przypisaną pracownicy matce lub opiekunce dziecka i 1 miesięczną część przypisaną pracownikowi – ojcu lub opiekunowi. Ta część jest nieprzenoszalna czyli pracownicy – rodzice nie mogą jej od siebie przejmować. Oznacza to, że jeden rodzic lub opiekun dziecka będzie mógł skorzystać maksymalnie z 35 miesięcy urlopu wychowawczego. Dotyczy to także urlopu wychowawczego z tytułu niepełnosprawności dziecka (jeden rodzic będzie mógł wykorzystać 70 miesięcy: 35 + 35 na dziecko niepełnosprawne).

Zobacz również serwis: Uprawnienia rodzicielskie

Jeden rodzic (opiekun) – pełne 36 miesięcy urlopu

Reklama

Tylko wyjątkowo jeden rodzic będzie mógł wykorzystać pełne 36 miesięcy urlopu wychowawczego. Mianowice w przypadkach wymienionych w Kodeksie pracy, sprawdzalnych dla pracodawcy, tj. wtedy, gdy: drugi rodzic dziecka nie żyje, drugi rodzic został pozbawiony władzy rodzicielskiej (lub została mu ona ograniczona albo zawieszona).

Prawo do 36 miesięcy urlopu wychowawczego będzie miał także opiekun dziecka, jeżeli dziecko przebywa tylko pod jego opieką. Natomiast jeżeli np. pracownik - ojciec dziecka nie jest pozbawiony praw rodzicielskich, ale z rodziną nie mieszka, to matka dziecka będzie mogła skorzystać maksymalnie z 35 miesięcy urlopu wychowawczego.
Prawo do 36 miesięcy urlopu wychowawczego pracownica lub pracownik będzie musiał udowodnić, przedkładając pracodawcy dokumenty wymienione w rozporządzeniu w sprawie szczegółowych warunków udzielania urlopu wychowawczego. Oprócz aktu zgonu będą to orzeczenia wydane przez odpowiednie sądy, głównie przez sąd opiekuńczy.

Części urlopu

Obecnie urlop wychowawczy można podzielić na 5 części na oboje rodziców. Zatem, co do zasady jeden rodzic będzie mógł wykorzystać urlop wychowawczy w podziale maksymalnie na 4 części (1 część musi wykorzystać drugi rodzic – minimalnie 1 miesiąc). Ma to służyć wykorzystaniu 1 miesięcznej nieprzenoszalnej części tego urlopu, dlatego liczbę części urlopu pracownik powinien wpisywać we wniosku o wychowawczy.

Reklama

Po zmianie przepisów oboje rodzice mogą przebywać na urlopie wychowawczym wspólnie maksymalnie przez 4 miesiące (do tej pory mogli przez 3 miesiące). Z tego względu, tak jak dotychczas, pracownik będzie musiał dołączać do swojego wniosku pisemne oświadczenie drugiego rodzica lub opiekuna dziecka, czy ma on zamiar wspólnie z nim korzystać z tego urlopu.

Natomiast pracownik, który nie ma możliwości zdobycia takiego pisemnego oświadczenia drugiego rodzica lub opiekuna dziecka – dołącza do wniosku swoje oświadczenie w tej sprawie. Jeżeli natomiast pracownicy – rodzice lub opiekunowie chcieliby korzystać wspólnie z urlopu wychowawczego – trzeba dołączyć oświadczenie co do czasu tego korzystania (ile miesięcy, z maksymalnie czterech).

Pracownik rodzic uprawniony do 36 miesięcy urlopu wychowawczego nie musi dołączać do swojego wniosku oświadczenia drugiego rodzica lub opiekuna dziecka, czy będzie z nim wspólnie korzystał z urlopu wychowawczego, dołącza za to dokument, który go z tego zwalnia np. orzeczenie sądu o pozbawieniu drugiego rodzica władzy rodzicielskiej.

Polecamy także: Wniosek o urlop wychowawczy

Rodzic dziecka niepełnosprawnego

Rodzic dziecka niepełnosprawnego nadal – tak jak do tej pory – dołącza do swojego wniosku o dodatkowy urlop z tego tytułu oświadczenie o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności dziecka. Pracodawca nie może pozabierać pracownikom oryginałów przedłożonych dokumentów. Powinien zrobić z nich kopie i włożyć do akt osobowych.

Brak przepisów przejściowych

Nowe zasady korzystania z urlopu wychowawczego weszły w życie bez przepisów przejściowych ze względu na opóźnienia w dostosowaniu polskiego prawa do wymogów prawa unijnego. Dlatego przyjmuje się, że jeżeli pracownik rozpoczął przed 1 października br. 3 letni urlop wychowawczy - kończy go zgodnie ze swoim wnioskiem. Natomiast korzystanie z urlopu wychowawczego w całości lub części od 1 października br. oznacza korzystanie na nowych zasadach.

Wpływ urlopu wychowawczego na wymiar urlopu wypoczynkowego

Zmiany w przepisach o urlopach wychowawczych przyniosły również zmiany w zasadach korzystania z urlopów wypoczynkowych. Zatem :

  • nie dokonuje się obniżenia wymiaru urlopu wypoczynkowego, gdy pracownik pójdzie i wróci z wychowawczego w tym samym roku kalendarzowym,
  • urlop wychowawczy przerywa bieg przedawnienia urlopu wypoczynkowego.

Jeśli zacznie się rok okresem, za który nabywa się urlop, a następnie skorzysta się z urlopu wychowawczego i wróci się do pracy w tym samym roku kalendarzowym, wymiaru urlopu wypoczynkowego się nie obniża.

Polecamy: Kodeks pracy 2013 z komentarzem - praktycznie o rewolucyjnych zmianach

PRZYKŁAD

Dzień 1 stycznia jest dniem ustawowo wolnym od pracy. 2 i 3 stycznia pracownica wykorzystała jako dni wolne na opiekę nad dzieckiem. Od 4 stycznia 2014 r. do 30 grudnia 2014 r. będzie na urlopie wychowawczym. Wróci do pracy z dniem 31 grudnia 2014 r. Zgodnie z prawem będzie przysługiwało jej prawo do pełnego wymiaru urlopu wypoczynkowego za 2014 r. Rozpoczęła rok okresem, za który nabywa się prawo do urlopu oraz wróciła po urlopie wychowawczym do pracy w tym samym roku kalendarzowym.

PRZYKŁAD

Pracownica przebywa na urlopie wychowawczym od listopada 2013 r. do listopada 2014 r. Wraca do pracy w grudniu 2014 r. Urlop wypoczynkowy pomniejsza się proporcjonalnie. Pracownica rozpoczęła bowiem 2014 r. urlopem wychowawczym, który traktuje się tak samo jak urlop bezpłatny, za który nie nabywa się Prawa do urlopu wypoczynkowego.

Obniżenie wymiaru etatu

Zamiast z urlopu wychowawczego pracownik może skorzystać z obniżenia wymiaru etatu nie więcej niż do połowy wymiaru etatu np. do ¾ etatu. Z uprawnienia tego pracownik może korzystać tak długo, jak długo mógłby korzystać z urlopu wychowawczego (czyli, co do zasady, przez 35 miesięcy). Pracownik w tym czasie jest zatrudniony w takim wymiarze etatu, jaki wskazał we wniosku (zatem prawo do urlopu wypoczynkowego nabywa w wymiarze proporcjonalnym). Określenie „połowa wymiaru etatu” oznacza połowę etatu ujętego w umowie o pracę, czyli np. połowa ½ etatu. Obniżenie wymiaru etatu może następować w częściach i nie jest to limitowane. Warto jednak podkreślić, że bez zgody pracodawcy nie wróci się wcześniej do pracy na pełnym etacie.

Zadaj pytanie: Forum Kadry

Zwolnienie od pracy – prawo do zasiłku opiekuńczego

Pracownik rodzic ma prawo do zasiłku opiekuńczego, gdy pracodawca zwolni go od pracy m.in. z powodu:

  • nieprzewidzianego zamknięcia klubu dziecięcego,
  • choroby niani lub dziennego opiekuna dziecka.

(na podstawie rozporządzenia MPiPS z 15.11.br. zmieniającego rozporządzenie w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy – Dz.U. z 2013 r. poz. 1359)

Pracownik będzie musiał dołączyć kopię L4 (lub zwykła recepta) niani albo opiekuna oraz podać, kiedy niania dostarczyła dokument.

Źródło: Ogólnopolska Konferencja Prawa Pracy. Najnowsze zmiany w przepisach prawa pracy - konsekwencje dla przedsiębiorcy, 2-3 grudnia 2013 r.

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Czas pracy 2021. Planowanie, rozliczanie i ewidencja
Tylko teraz
Źródło: Własne
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Kadry
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń, umowa o pracę

    Polski Ład - kalkulator wynagrodzeń pozwala obliczyć dla umowy o pracę wysokość pensji netto, zaliczki na podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie społeczne w 2022 r.

    Lista obecności a ewidencja czasu pracy – różnice

    Lista obecności pracowników - czy jest obowiązkowa? Czy zastępuje ewidencję czasu pracy? Jakie informacje można zamieścić w tych dokumentach kadrowych? Czy można prowadzić je w elektroniczny sposób? Wyjaśniamy w artykule.

    Pracodawca dyskryminuje pracownika - co można zrobić?

    Dyskryminacja w pracy - kiedy można mówić o nierównym traktowaniu pracowników? Co można zrobić, kiedy pracodawca dyskryminuje pracownika?

    Wpłaty do PPK także od wynagrodzenia po ustaniu zatrudnienia

    Wpłaty do PPK nalicza się także od wynagrodzenia wypłaconego uczestnikowi PPK po ustaniu zatrudnienia. Czy nalicza się je od nagrody stanowiącej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe? Jeśli tak, to w jakiej wysokości procentowej?

    Ile wynosi najniższa krajowa?

    Najniższa krajowa w 2021 i 2022 r. - ile wynosi brutto i netto? Jaka jest stawka godzinowa? Oto kalkulator wynagrodzeń.

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - zmiany w projekcie

    Praca zdalna w Kodeksie pracy - jest nowa wersja projektu nowelizacji. Co się zmieni?

    Rejestracja w urzędzie pracy a umowa zlecenie, dzieło, działalność

    Rejestracja w urzędzie pracy - czy bezrobotny może wykonywać pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy o dzieło lub prowadzić działalność nierejestrowaną?

    Prezeska, prawniczka, psycholożka - kobiety o feminatywach

    Feminatywy - jakim językiem pisane są oferty pracy? Jak kobiety oceniają żeńskie nazwy stanowisk, np. prezeska, prawniczka, psycholożka? Oto wyniki badania.

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca - jak uzyskać [PORADNIK]

    Zezwolenie na pracę sezonową dla cudzoziemca. Od 1 stycznia 2018 roku obowiązują nowe regulacje prawne dotyczące cudzoziemców świadczących prace sezonową. O zezwolenie typu S, czyli na pracę sezonową, mogą ubiegać się pracodawcy, którzy planują zatrudnić obcokrajowców do pracy w rolnictwie, ogrodnictwie lub turystyce.

    Błędy w umowie o pracę - jak je poprawić?

    Błędy w umowie o pracę w zakresie wynagrodzenia i innych świadczeń - jak je poprawić?

    Pracodawcy nie chcą pracy zdalnej [BADANIE]

    Praca zdalna nie jest dla pracodawców najlepszym rozwiązaniem. Prawie wszyscy chcą powrotu do biur. Wprowadzą elastyczne godziny rozpoczęcia i zakończenia pracy.

    Udzielanie zaległego urlopu wypoczynkowego - ustawa o covid-19

    Zaległy urlop wypoczynkowy - jak udzielić zgodnie z ustawą o COVID-19?

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę

    Urząd pracy pomoże zmienić pracę i kwalifikacje pracownika. Obecnie skupia się na zatrudnianiu bezrobotnych. Rząd chce rozszerzyć jego kompetencje.

    Utrata pracy i finanse - obawy pracowników

    Utrata pracy i finanse to główne zmartwienia polskich pracowników. Ratują ich jednak deficyty kadrowe.

    Ukąszenie kleszcza a wypadek przy pracy - obowiązki pracodawcy

    Ukąszenie kleszcza - czy to może być wypadek przy pracy? Czy pracodawca zatrudniający pracowników do pracy na świeżym powietrzu ma obowiązek zabezpieczenia ich przed kleszczami?

    Sygnalista w firmie od 17 grudnia 2021 r. - co z ustawą?

    Sygnalista w firmie musi być wdrożony od 17 grudnia 2021 r. Polska musi implementować przepisy unijne do 16 grudnia tego roku. Co z ustawą o sygnalistach?

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator

    Urlop wypoczynkowy - kalkulator wymiaru urlopu wypoczynkowego pozwala wyliczyć, ile dni urlopu przysługuje pracownikowi.

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni - zwolnienie z ZUS

    Piloci wycieczek i przewodnicy turystyczni mogą składać wnioski o zwolnienie z ZUS za lipiec, sierpień i wrzesień 2020 r. Do kiedy? Jakie warunki należy spełnić?

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa

    Sklepiki szkolne - Tarcza Antykryzysowa przyznaje postojowe i zwolnienie z ZUS. Jakie kody PKD? Jakie warunki należy spełnić? Do kiedy złożyć wniosek?

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS

    Sklepiki szkolne, piloci wycieczek i przewodnicy - wsparcie z ZUS otrzymują wsparcie z ZUS. Mogą liczyć na postojowe i zwolnienie z opłacania składek. Do kiedy można składać wnioski?

    Minimalna płaca w 2022 r. brutto netto

    Minimalna płaca w 2022 r. wyniesie 3000 zł brutto. Ile to netto?

    Emerytura brutto netto - kalkulator

    Emerytura brutto - ile to netto? Kalkulator emerytalny pozwala ustalić wysokość emerytury. Oblicz.

    Ochrona przedemerytalna - ile lat?

    Ochrona przedemerytalna - ile lat trwa ochrona przed zwolnieniem? Od ilu lat pracownika zaczyna obowiązywać pracodawcę?

    Strategia Demograficzna 2040 - ocena Konfederacji Lewiatan

    Strategia Demograficzna 2040 jest zbyt ogólna i nie odpowiada współczesnym trendom związanym z rodziną. Jak ocenia ją Konfederacja Lewiatan?

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu

    Zwolnienie lekarskie musi wskazywać aktualny adres pobytu. Czy trzeba poinformować ZUS o zmianie miejsca pobytu?