| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJE | KARIERA | SKLEP
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Kadry > Indywidualne prawo pracy > Czas pracy > Odpoczynek dobowy i tygodniowy

Odpoczynek dobowy i tygodniowy

Pracodawca jest zobowiązany zapewnić każdemu pracownikowi w każdej dobie pracowniczej nieprzerwany okres co najmniej 11 godzin odpoczynku. Oprócz tego pracodawca ma obowiązek zagwarantować również pracownikom co najmniej 35 godzin nieprzerwanego odpoczynku tygodniowego. Odpoczynek tygodniowy powinien obejmować odpoczynek dobowy.

Skrócenie odpoczynku tygodniowego

Wyjątkowo cotygodniowy odpoczynek pracownika może trwać mniejszą niż 35 liczbę godzin, nie może być jednak krótszy niż 24 godziny. Skrócenie tego odpoczynku może nastąpić jedynie w 3 określonych przypadkach:

w stosunku do osób zarządzających w imieniu pracodawcy zakładem pracy,

gdy występuje konieczność prowadzenia akcji ratowniczej w celu ochrony życia lub zdrowia ludzkiego, ochrony mienia lub środowiska, usunięcia awarii,

przy zmianie pory wykonywania pracy przez pracownika w związku z jego przejściem na inną zmianę, zgodnie z ustalonym rozkładem czasu pracy.

PRZYKŁAD

Pracownik zatrudniony w systemie równoważnym czasu pracy wykonywał pracę w tygodniu od poniedziałku do soboty na II zmianę w godzinach od 14.00 do 22.00. W niedzielę pracownik miał dzień wolny. W kolejnym tygodniu pracownikowi zaplanowano w harmonogramie pracę na I zmianę od godz. 6.00. Pracownik w związku ze zmianą pory wykonywania pracy i przejściem z II na I zmianę miał zapewnione jedynie 32 godziny nieprzerwanego odpoczynku tygodniowego w godz. od 22.00 w sobotę do 6.00 w poniedziałek. W takim przypadku skrócenie okresu tygodniowego odpoczynku jest uzasadnione i nie narusza przepisów prawa w tym zakresie.

Odpoczynek a dyżur pracownika

Pracodawca może zobowiązać pracownika do pozostawania poza normalnymi godzinami pracy w gotowości do wykonywania pracy wynikającej z umowy o pracę w zakładzie pracy lub w innym miejscu wyznaczonym przez pracodawcę (dyżur).

Czas pełnienia dyżuru nie może naruszać prawa pracownika zarówno do odpoczynku dobowego, jak i tygodniowego bez względu na to, czy jest pełniony przez pracownika w zakładzie pracy czy w innym miejscu, np. w domu.

PRZYKŁAD

Pracownik wykonywał pracę w godzinach od 8.00 do 16.00 w danym dniu. Pracodawca polecił mu pełnienie po pracy dyżuru pod telefonem komórkowym poza zakładem pracy w godz. od 16.00 do 8.00 kolejnego dnia w związku z możliwością wystąpienia awarii w zakładzie. Awaria się nie wydarzyła, wobec czego pracownik udał się do pracy w kolejnym dniu na godz. 8.00. Mimo że pracownik nie wykonywał pracy w czasie dyżuru, to jednak nie zapewniono mu w ogóle należnego odpoczynku dobowego. Pracodawca miał bowiem prawo polecić pracownikowi pełnienie dyżuru jedynie przez 5 godzin po zakończeniu przez niego pracy o godz. 16.00 (8 godzin pracy + 5 godzin dyżuru + 11 godzin odpoczynku dobowego = 24 godziny = doba).

WAŻNE!

Naruszenie przepisów o odpoczynkach dobowych oraz tygodniowych stanowi wykroczenie przeciwko prawom pracowniczym i jest zagrożone karą grzywny od 1 tys. do 30 tys. zł.

Pytania i odpowiedzi

(?) Pracownik zatrudniony przy dozorze urządzeń wykonywał pracę przez 10 godzin. Czy w takim przypadku wystarczy zapewnić mu jedynie 10-godzinny odpoczynek dobowy, skoro w takim systemie czasu pracy pracownikowi należy zapewnić odpoczynek przez czas odpowiadający co najmniej liczbie przepracowanych godzin?

Powinni Państwo zapewnić pracownikowi nieprzerwany co najmniej 11-godzinny odpoczynek dobowy. Pracownik zatrudniony przy dozorze urządzeń musi mieć zapewniony po każdym okresie wykonywania pracy odpoczynek odpowiadający co najmniej liczbie przepracowanych w czasie doby pracowniczej godzin. Tego rozwiązania nie stosuje się jednak w przypadku, gdy wymiar pracy pracownika w danym dniu jest niższy niż 11 godzin.

(?) Jak udzielić pracownikowi odpoczynku dobowego na przełomie miesięcznych okresów rozliczeniowych? Czy w takim przypadku 29 i 30 września należy traktować jako tydzień i udzielić odpoczynku, czy powinien on być udzielony w okresie od 29 września do 5 października (kolejne 7 dni)?

W takim przypadku pozostałych poza pełnymi tygodniami dni okresu rozliczeniowego (np. 29 i 30 września) nie należy traktować jak by to był tydzień pracy. Tym samym nie należy zapewniać pracownikowi w tym okresie odpoczynku tygodniowego. Zgodnie z przepisami Kodeksu pracy nie należy również traktować jako tydzień 7 kolejnych dni na przełomie okresów rozliczeniowych (od 29 września do 5 października). Odpoczynek tygodniowy powinien być w takim przypadku udzielony pracownikowi zgodnie z ogólnymi zasadami, a zatem dopiero w tygodniu od 1 do 7 października.

(?) Czy pracownik może pełnić w dniu wolnym od pracy (sobota) dyżur przez cały ten dzień, tj. 24 godziny? Miałoby to polegać jedynie na pozostawaniu w gotowości do pracy pracownika przebywającego w domu.

Nie ma możliwości, aby pracownik pełnił w dniu wolnym od pracy dyżur przez dłużej niż 13 godzin. Wynika to z konieczności zapewnienia pracownikowi nieprzerwanego 11-godzinnego odpoczynku dobowego również w tym dniu, kiedy pracownik pełni dyżur pracowniczy.

• art. 128 § 2 pkt 2, § 3, art. 132, art. 133, art. 136, art. 137, art. 1515 § 2, art. 281 pkt 5 Kodeksu pracy.

Aleksander P. Kuźniar

specjalista w zakresie prawa pracy

Czytaj także

Narzędzia kadrowego

POLECANE

KODEKS PRACY 2019

reklama

Ostatnio na forum

RODO 2018

Eksperci portalu infor.pl

ODO 24

ODO 24 – to firma, która od 2012 roku oferuje kompleksowe rozwiązania w zakresie ochrony danych osobowych i bezpieczeństwa informacji. Stawia na merytorykę, praktyczne rozwiązania oraz trwałe relacje z klientami budowane w oparciu o partnerstwo, uczciwość i zaufanie. Swoim klientom pomaga chronić dane, minimalizując ryzyko związane z kontrolą, wyciekiem lub ich utratą.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »