Przepisy BHP powinny dotyczyć również umów cywilnoprawnych. 3 zmiany proponowane przez PIP

• Umowy cywilnoprawne a BHP
• Kontrola PIP w zakresie BHP
• Wypadki przy pracy na umowach cywilnoprawnych
• 3 zmiany proponowane przez PIP

Umowy cywilnoprawne a BHP

Dnia 10 czerwca 2026 r. podczas konferencji „Po prostu bezpieczeństwo – kierunki zmian”, zorganizowanej przez Okręgowy Inspektorat Pracy w Łodzi i Politechnikę Łódzką w ramach kampanii „Wizja Zero”, Główny Inspektor Pracy (którym był wówczas Marcin Stanecki) wypowiedział następujące słowa – Duża grupa zatrudnionych wykonuje obowiązki na podstawie umów cywilnoprawnych. Taki rodzaj więzi z pracodawcą nie może oznaczać gorszych i mniej bezpiecznych warunków pracy. Zgodnie z art. 66 Konstytucji RP każdy ma prawo do bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Trzeba zrobić wszystko, by ten przepis był przestrzegany.

Kontrola PIP w zakresie BHP

W 2024 r. i 2025 r. inspekcja pracy sprawdzała przestrzeganie obowiązków z zakresu BHP przez pracodawców i przedsiębiorców wobec osób świadczących pracę na podstawie umów cywilnoprawnych lub prowadzących na własny rachunek działalność gospodarczą. W pierwszym roku przeprowadzono 2851 takich kontroli, a w kolejnym 2786. Najczęstsze nieprawidłowości dotyczyły braku skutecznej ochrony zdrowia i życia pracujących podczas organizowania pracy w sposób niezapewniający im bezpieczeństwa. W pierwszym roku wydano w tym zakresie 2481 decyzji, w drugim 2489 decyzji. Inspektorzy pracy zwracali również uwagę na profilaktyczne badania lekarskie oraz szkolenia z zakresu BHP. W 2024 r. wydano 305, a w 2026 r. 217 decyzji dotyczących stwierdzenia istotnych zagrożeń i uregulowania dopuszczania do pracy bez aktualnego orzeczenia lekarskiego stwierdzającego brak przeciwwskazań do pracy na określonym stanowisku w warunkach pracy opisanych w skierowaniu na badania lekarskie. Co więcej, inspektorzy PIP wydawali decyzje w zakresie dopuszczania pracujących do pracy, do której wykonywania nie mieli oni dostatecznej znajomości przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, (232 decyzje w 2024 r. i 193 decyzje w 2025 r.).

Wypadki przy pracy na umowach cywilnoprawnych

Co przemawia za uregulowaniem zasad bezpieczeństwa i higieny pracy w stosunku do osób współpracujących na podstawie umów cywilnoprawnych, takich jak zlecenie czy umowa o dzieło? Ówczesny Główny Inspektor Pracy podkreślał, że konieczne jest podniesienie poziomu bezpieczeństwa, ponieważ świadczą o tym dane dotyczące wypadków przy pracy w tej grupie zatrudnionych. Wypadki osób wykonujących pracę na podstawie niepracowniczych form to w latach 2023-2025 aż około 20% wszystkich wypadków przy pracy zgłoszonych i sprawdzonych przez PIP.

3 zmiany proponowane przez PIP

W związku z powyższym PIP zaproponowała podniesienie poziomu ochrony życia i zdrowia osób wykonujących pracę na innej podstawie niż pracownicze formy świadczenia pracy (jak umowa o pracę) dzięki 3 konkretnym zmianom w przepisach Kodeksu pracy, rozporządzenia o szkoleniach BHP oraz regulacji dotyczącej wypadków przy pracy:

1. objęcie niepracowniczych form świadczenia pracy przekazywaniem informacji w zakresie ryzyka zawodowego, a także przeprowadzaniem badań lekarskich oraz w dookreślonym zakresie szkoleń w dziedzinie bhp – zmiana w ustawie Kodeks pracy;
2. obowiązek przekazywania wybranych zagadnień przewidzianych zakresem szkolenia w dziedzinie BHP – prace nad zmianą w rozporządzeniu o szkoleniach BHP;
3. konieczność wskazywania wniosków i zalecanych środków profilaktycznych w karcie wypadku w odniesieniu do niepracownika – zmiana przepisów wypadkowych.