UPRAWNIENIA PŁATNIKA
Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne można czasami zmniejszyć
Jeśli objęcie ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi albo ich ustanie następuje w trakcie miesiąca, kwotę najniższej podstawy wymiaru składek zmniejsza się proporcjonalnie. Natomiast składka na ubezpieczenie zdrowotne jest miesięczna i niepodzielna. Podstawa jej wymiaru nie zależy od okresu podlegania temu ubezpieczeniu.
Prowadzenie działalności przez część miesiąca
Minimalna podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne dla osoby prowadzącej działalność gospodarczą (60 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w poprzednim kwartale albo 30 proc. wynagrodzenia minimalnego) może być za dany miesiąc zmniejszona, gdy przedsiębiorca rozpoczyna albo kończy prowadzenie działalności w trakcie miesiąca, a także gdy jest chory i nabywa prawo do zasiłku. Nabycie prawa do zasiłku uzależnione jest od podlegania ubezpieczeniu chorobowemu. Prowadzący działalność może przystąpić do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, gdy z działalności podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Jeśli nie przystąpi do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego albo przystąpi, ale ma zbyt krótki okres podlegania temu ubezpieczeniu (mniej niż 180 dni), nie otrzyma w razie choroby zasiłku i musi opłacić składki na ubezpieczenia społeczne za ten miesiąc od pełnej podstawy wymiaru.
Podkreślić trzeba, że bez względu na to, czy z działalności za okres choroby przysługuje zasiłek chorobowy czy też nie, podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne nie ulega proporcjonalnemu zmniejszeniu.
Korzystanie z urlopu wychowawczego
Osoba przebywająca na urlopie wychowawczym podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tego tytułu, jeżeli nie ma ustalonego prawa do emerytury lub renty i nie ma innych tytułów do ubezpieczeń. Gdy warunki te zostaną spełnione, pracodawca, który udzielił pracownikowi urlopu, wykazuje za nią składki. Składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe naliczane są od kwoty świadczenia pielęgnacyjnego (420 zł). Gdy jednak korzystanie z urlopu wychowawczego trwało tylko przez część miesiąca, podstawa wymiaru składek ulega proporcjonalnemu zmniejszeniu. W takiej sytuacji minimalną podstawę wymiaru trzeba podzielić przez liczbę dni miesiąca, a następie pomnożyć przez liczbę dni podlegania ubezpieczeniom i od tak ustalonej podstawy naliczyć składki na ubezpieczenia.
W powyższy sposób trzeba ustalić podstawę wymiaru również gdy osoba przebywająca na urlopie wychowawczym tylko gdy tylko przez część miesiąca spełnia warunki do podlegania ubezpieczeniom z tego tytułu. Przeanalizujmy tę zasadę na podstawie następującego stanu faktycznego: pracownica od stycznia 2008 r. przebywa na urlopie wychowawczym i pracodawca, który udzielił jej tego urlopu, wykazuje za nią składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Od 11 września pracownica rozpoczęła prowadzenie działalności gospodarczej, o czym poinformowała pracodawcę. Wobec tego składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z tytułu przebywania na urlopie wychowawczym za wrzesień powinny być naliczone od podstawy wynoszącej 140 zł (420 zł : 30 x 10).
Składki od zasiłku macierzyńskiego
Osoba pobierająca zasiłek macierzyński, tak jak osoba przebywająca na urlopie wychowawczym, podlega z tego tytułu ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, jeżeli nie ma innych tytułów do ubezpieczeń oraz ustalonego prawa do emerytury lub renty. Składki za osobę pobierającą zasiłek są naliczane od kwoty wypłacanego jej zasiłku.
Pamiętać trzeba, że nie zawsze płatnik będzie naliczał składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od pełnej kwoty zasiłku. Może bowiem wystąpić sytuacja, iż osoba pobierająca zasiłek macierzyński będzie spełniała warunki do podlegania ubezpieczeniom z tego tytułu tylko przez część miesiąca. Wówczas składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe powinny być naliczone od zasiłku wypłaconego za okres, gdy pobieranie zasiłku było jej jedynym tytułem do ubezpieczeń.
