Wynagrodzenie chorobowe
W każdym roku kalendarzowym pracownikowi,
który z powodu choroby lub odosobnienia w związku z chorobą
zakaźną stał się niezdolny do pracy, za pierwsze 33 dni tej
niezdolności przysługuje prawo do wynagrodzenia finansowanego ze
środków pracodawcy. Jedynie w przypadku, gdy niezdolność do
pracy została spowodowana wypadkiem przy pracy, od pierwszego dnia
niezdolności do pracy pracownik ma prawo do zasiłku chorobowego z
ubezpieczenia wypadkowego.
Wynagrodzenie chorobowe przysługuje w wysokości 80% wynagrodzenia,
chyba że:
• obowiązujące u danego pracodawcy przepisy prawa pracy
przewidują wyższe wynagrodzenie z tego tytułu,
• przysługuje w wysokości 100% wynagrodzenia, ponieważ
niezdolność do pracy:
– została spowodowana wypadkiem w drodze do pracy lub z
pracy,
– przypada w okresie ciąży,
– niezdolność do pracy wynika z poddania się niezbędnym
badaniom lekarskim przewidzianym dla kandydatów na
dawców komórek, tkanek i narządów oraz
poddania się zabiegowi pobrania komórek, tkanek i
narządów.
Ustalone w tej wysokości wynagrodzenie chorobowe podlega zwolnieniu
ze składek na ubezpieczenia społeczne. Zatem od kwot wynagrodzenia
chorobowego nie nalicza się składek na ubezpieczenia społeczne, pod
warunkiem że zostało ono wypłacone w przysługującej wysokości i że
nie zostało wypłacone nienależnie.
Przykład:
Pracownik jest zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy. W
okresie od 2 stycznia do 27 stycznia 2007 r. był niezdolny do pracy
z powodu choroby i za 26 dni kalendarzowych otrzymał wynagrodzenie
chorobowe. Od 1 lutego 2006 r. podjął dodatkowe zatrudnienie w
niepełnym wymiarze czasu pracy u innego pracodawcy, który
jest uprawniony do wypłaty zasiłków z ubezpieczenia
społecznego swoim pracownikom. Od 15 do 25 czerwca br.
pracownik przebywał na zwolnieniu lekarskim.
Pracodawca, u którego pracownik ten jest zatrudniony na
niepełny etat, wypłacił mu wynagrodzenie chorobowe za cały okres
przedłożonego zwolnienia, ale z podstawy wymiaru składek jako
wynagrodzenie chorobowe zwolniona jest tylko kwota należna za okres
od 15 do 21 czerwca br.
W przypadku gdy w ciągu roku kalendarzowego pracownik podejmuje
dodatkowe zatrudnienie, do okresu 33 dni niezdolności do pracy, w
którym zachowuje prawo do wynagrodzenia, wliczone zostają
okresy wypłaty tego wynagrodzenia przed podjęciem dodatkowego
zatrudnienia. W związku z tym pracodawca musi rozliczyć kwotę
wynagrodzenia chorobowego wypłaconego za okres od 22 do 25 czerwca
br. jako zasiłek chorobowy z ubezpieczenia chorobowego.
Ustalając podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne
pracowników nie stosuje się wyłączenia wynagrodzenia za czas
niezdolności do pracy z powodu choroby lub odosobnienia w związku z
chorobą zakaźną.
Podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne pomniejsza się
o kwoty składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i chorobowe
finansowanych przez pracownika. Ponieważ od wynagrodzenia
chorobowego nie odprowadza się tych składek, podstawą wymiaru
składki na ubezpieczenie zdrowotne jest pełna kwota tego
wynagrodzenia.
Do podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne nie stosuje
się ponadto ograniczenia do kwoty trzydziestokrotności przeciętnego
wynagrodzenia, co ma miejsce w przypadku określania podstawy
wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.
Składkę na ubezpieczenie zdrowotne należy więc naliczyć i
odprowadzić od pełnej kwoty wynagrodzenia za czas niezdolności do
pracy wypłaconego pracownikowi, mimo że za ten okres nie odprowadza
się składek na ubezpieczenia społeczne, nawet jeśli w danym roku
kalendarzowym przychód pracownika przekroczył już wartość
trzydziestokrotności przeciętnego wynagrodzenia.
Przykład:
Pracownik był niezdolny do pracy od 8 czerwca do 3
lipca 2007 r. Była to pierwsza choroba pracownika w tym roku, więc
za cały okres zwolnienia (26 dni) otrzymał wynagrodzenie chorobowe.
W czerwcu br., oprócz wynagrodzenia chorobowego w wysokości
1150 zł, pracownik otrzymał 250 zł wynagrodzenia za czas
przepracowany.
Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne wyniosła więc
250 zł, a podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne
1353,22 zł [1150 zł + (250 zł – 46,78 zł, tj. składki na
ubezpieczenia społeczne finansowane przez pracownika
18,71%)].
Zasiłki
Podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne nie stanowią
również zasiłki z ubezpieczenia chorobowego, tj. zasiłek
chorobowy, opiekuńczy, macierzyński i świadczenie rehabilitacyjne,
a także z ubezpieczenia wypadkowego – zasiłek chorobowy i
świadczenie rehabilitacyjne.
Zasiłki te nie stanowią również podstawy wymiaru składki na
ubezpieczenie zdrowotne. Wynika to z wyłączenia zasiłków z
podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe
pracowników, które stosuje się w związku z brakiem
odmiennych postanowień w ustawie o świadczeniach opieki
zdrowotnej.
Jeżeli pracodawca wypłacił wynagrodzenia za okres niezdolności do
pracy, a w wyniku postępowania zdarzenie, które było
przyczyną powstania tej niezdolności, zostanie uznane za wypadek
przy pracy, wypłacone wynagrodzenie powinno być potraktowane jak
zasiłek chorobowy z ubezpieczenia wypadkowego. Wymaga to złożenia
przez pracodawcę dokumentów rozliczeniowych korygujących.
Pracodawca jest ponadto zobowiązany do ewentualnej dopłaty zasiłku
do 100% podstawy wymiaru, jeśli został on wypłacony w niższej
wysokości.
W takiej sytuacji korekcie powinien podlegać zarówno
„raport świadczeniowy”, tj. imienny raport miesięczny
ZUS RSA, jak i „raport składkowy”, tj. imienny raport
miesięczny ZUS RCA oraz deklaracja rozliczeniowa ZUS DRA.
Przy korekcie należy uwzględnić, że ani wynagrodzenie za czas
choroby, ani zasiłek chorobowy nie stanowią podstawy wymiaru
składek na ubezpieczenia społeczne, ale wynagrodzenie chorobowe
stanowi podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne.
Oznacza to, że wcześniej ustalona podstawa wymiaru składki na
ubezpieczenie zdrowotne powinna zostać zmniejszona o kwotę
wypłaconego wynagrodzenia chorobowego.
Raporty ZUS RSA i ZUS RCA oraz zawarte w nich dane powinny zostać
odpowiednio uwzględnione w deklaracji korygującej ZUS DRA, z
którą składane są te raporty. Deklaracja korygująca powinna
uwzględnić wypłatę zasiłku z ubezpieczenia wypadkowego jako
świadczenia podlegającego rozliczeniu w ciężar składek na
ubezpieczenia społeczne.
Dodatki uzupełniające
Zgodnie z Kodeksem pracy wynagrodzenie za pierwsze 33 dni
niezdolności do pracy spowodowanej chorobą w roku kalendarzowym
jest naliczane według zasad obowiązujących przy ustalaniu podstawy
wymiaru zasiłku chorobowego i wynosi 80% wynagrodzenia, chyba że
obowiązujące u danego pracodawcy przepisy przewidują wyższe
wynagrodzenie z tego tytułu.
Oznacza to, że nawet jeśli pracownik otrzyma wynagrodzenie za czas
choroby w wysokości wyższej niż 80% podstawy wymiaru, wynagrodzenie
to jest wyłączone z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia
społeczne.
Przykład:
Układ zbiorowy obowiązujący w zakładzie pracy przewiduje, że
pracownik za okres niezdolności do pracy z powodu choroby zachowuje
prawo do 90% wynagrodzenia. Wynagrodzenie to będzie wyłączone z
podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, ponieważ prawo
do wynagrodzenia w wyższej wysokości, niż wynikająca z
przepisów dotyczących ustalania wysokości zasiłku
chorobowego, wynika z obowiązujących w zakładzie pracy
przepisów dotyczących wynagradzania.
Inaczej jest w przypadku zasiłków z ubezpieczenia
chorobowego i wypadkowego, które przysługują w wysokości
określonej w przepisach i tylko w tej wysokości podlegają
zwolnieniu z podstawy wymiaru składek. Istnieje jednak możliwość
rekompensowania pracownikom utraty części wynagrodzenia w okresie
niezdolności do pracy, za który przysługuje zasiłek
chorobowy w wysokości 80% podstawy wymiaru, w postaci dodatku
uzupełniającego.
Z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne wyłączone są
dodatki uzupełniające 80-procentowy zasiłek chorobowy wypłacane
przez pracodawców, ale tylko do kwoty nieprzekraczającej
łącznie z zasiłkiem chorobowym 100% przychodu pracownika,
stanowiącego podstawę wymiaru składek.
