Kadry, HR - Praca i Płace - Zasiłki - INFOR.PL

Zasady zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z ZUS zostały unormowane w sposób odbiegający od regulacji dotyczących bezpodstawnego wzbogacenia z Kodeksu cywilnego. Na gruncie ubezpieczeń społecznych są one zawarte w przepisach art. 84 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (DzU z 2007 r. nr 11, poz. 74 ze zm.; zwanej dalej usus). Uzupełnią je przepisy art. 138 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (DzU z 2004 r. nr 39, poz. 353 ze zm.; zwanej dalej ustawą emerytalną), odnoszące się do świadczeń z ubezpieczeń emerytalnego i rentowych oraz art. 66 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (DzU z 2005 r. nr 31, poz. 267 ze zm.).

Obowiązek zwrotu

W świetle art. 84 ust. 1 ustawy o sus osoba, która pobrała nienależne świadczenie, jest obowiązana do jego zwrotu, wraz z odsetkami, w wysokości i na zasadach określonych przepisami prawa cywilnego. Odesłanie do prawa cywilnego wskazuje, że chodzi o odsetki ustawowe. Należy jednak zauważyć, że nie zawsze osoba, która pobrała nienależne świadczenia ma obowiązek ich zwrotu z odsetkami. Zgodnie z art. 84 ust. 11 usus, jeżeli osoba pobierająca świadczenia zawiadomiła organ wypłacający te świadczenia o zajściu okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń albo wstrzymanie ich wypłaty, a mimo to świadczenia były nadal wypłacane, kwoty nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczeń społecznych podlegają zwrotowi bez odsetek za zwłokę.

Nienależnie pobrane świadczenia

Podstawową kwestią powstania obowiązku zwrotu jest ustawowa definicja nienależnie pobranych świadczeń.

W rozumieniu art. 84 ust. 2 ustawy o sus za kwoty nienależnie pobranych świadczeń uważa się:

• świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń albo wstrzymanie ich wypłaty w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca świadczenie była pouczona o braku prawa do ich pobierania;

• świadczenia przyznane lub wypłacone na podstawie nieprawdziwych zeznań lub fałszywych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzania w błąd organu wypłacającego świadczenia przez osobę pobierającą świadczenia.

W identyczny sposób świadczenia nienależnie pobrane w odniesieniu do świadczeń z ubezpieczenia emerytalnego i rentowych definiuje art. 138 ust. 2 ustawy emerytalnej, przy czym ustawa ta dodatkowo wskazuje, że za nienależnie pobrane świadczenia uważa się również świadczenia wypłacone z przyczyn niezależnych od organu rentowego osobie innej niż wskazana w decyzji tego organu.