| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | WIDEOAKADEMIA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Kadry > Ubezpieczenia społeczne > Ubezpieczenia zdrowotne > Jak w praktyce rozliczać składki na ubezpieczenie zdrowotne

Jak w praktyce rozliczać składki na ubezpieczenie zdrowotne

Ustawa zasiłkowa reguluje kto jest objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym oraz zasady opłacania i finansowania składek na NFZ. Przy obliczaniu podstawy wymiaru składki zdrowotnej obowiązuje kilka zasad, o których należy pamiętać.

Kto nie płaci na NFZ

Dla każdej grup tych ubezpieczonych, którzy ze składki nie zostali zwolnieni, ustawa zdrowotna określa podstawę jej wymiaru. tabela 1

Przy obliczaniu podstawy wymiaru składki zdrowotnej obowiązuje kilka zasad, o których trzeba pamiętać.

Tabela 1. Podstawa wymiaru składki zdrowotnej ©?

Tytuł do ubezpieczenia

Podstawa wymiaru

Pracownicy

Podstawa ustalona dla składek emerytalno-rentowych, tj. przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy

Osoby prowadzące działalność pozarolniczą i osoby współpracujące

Zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 75 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w IV kwartale roku poprzedniego, włącznie z wypłatami z zysku, ogłaszanego przez prezesa GUS w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”; składka w nowej wysokości obowiązuje od 1 stycznia do 31 grudnia danego roku; w 2016 r. podstawa wymiaru miesięcznej składki wynosi 3210,60 zł

Osoby wykonujące pracę nakładczą

Podstawa ustalona dla składek emerytalno-rentowych, tj. przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu pracy nakładczej

Zleceniobiorcy

Podstawa ustalona dla składek emerytalno-rentowych, tj. przychody w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych z umowy-zlecenia, jeżeli w umowie-zleceniu albo w innej umowie o świadczenie usług, do której zgodnie z kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, określono odpłatność za jej wykonywanie kwotowo, w kwotowej stawce godzinowej lub akordowej albo prowizyjnie

Osoby korzystające z urlopu wychowawczego

Kwota odpowiadająca wysokości specjalnego zasiłku opiekuńczego przysługującego na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych; aktualnie 520 zł

Członkowie rad nadzorczych

Przychody w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych z działalności wykonywanej osobiście przez osoby należące do składu rad nadzorczych, niezależnie od sposobu ich powoływania

ZASADA 1

U osób, dla których podstawę wymiaru składki zdrowotnej stanowi przychód w rozumieniu podatkowym, podstawę tę ustala się zmniejszając ją o kwoty składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i chorobowe finansowanych przez ubezpieczonych (np. pracowników, zleceniobiorców), potrąconych przez płatników ze środków ubezpieczonego, zgodnie z przepisami o systemie ubezpieczeń społecznych. Wymienione składki społeczne w części ustawowo pokrywanej przez ubezpieczonego z jego środków ma bowiem obowiązek potrącać płatnik składek (np. pracodawca z wynagrodzenia pracownika). Zatem ustalony przychód należy pomniejszyć o tę część składek (zwykle 13,71 proc. łącznie), otrzymując podstawę wymiaru składki zdrowotnej. Z podstawy tej wyłączone są następujące pozycje:

zasiłki z ubezpieczenia społecznego,

przychody/należności zwolnione ze składek społecznych, w tym również ze zdrowotnej, na podstawie przepisów rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe; rozporządzenie to ma zastosowanie także do zleceniobiorców i członków rad nadzorczych wynagradzanych z tytułu pełnienia tej funkcji (choć nie do wszystkich wymienionych tam przychodów; niektóre bowiem odnoszą się wyłącznie do pracowników). przykład 1

PRZYKŁAD 1

Niektóre przychody są zwolnione

Wynagrodzenie pracownika wynosi 3000 zł. W maju 2016 r., oprócz wynagrodzenia, otrzymał także ekwiwalent pieniężny za pranie odzieży roboczej, w wysokości 18 zł. Podstawę wymiaru składki zdrowotnej stanowi kwota obliczona:

● 3000 zł x 9,76 proc. = 292,80 zł – składka emerytalna

● 3000 zł x 1,5 proc. = 45 zł – składka rentowa

● 3000 zł x 2,45 proc. = 73,50 zł – składka chorobowa

Razem składki społeczne finansowane przez pracownika: 411,30 zł

Podstawa wymiaru składki zdrowotnej: 3000 zł – 411,30 zł = 2588,70 zł

Do podstawy tej składki, jak i społecznych, nie wchodzi ekwiwalent za pranie, który jest zwolniony z obciążeń na rzecz ZUS. ©?

ZASADA 2

Przy ustalaniu podstawy wymiaru składki zdrowotnej nie stosuje się jej rocznego ograniczenia, tak jak ma to miejsce w przypadku rocznej podstawy składki emerytalnej i rentowej, zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Roczna podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osób ubezpieczonych w danym roku kalendarzowym nie może być wyższa od kwoty odpowiadającej trzydziestokrotności prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej na dany rok kalendarzowy określonego w ustawie budżetowej. Zatem o ile roczna podstawa wymiaru składki emerytalnej i rentowej podlega ograniczeniu, o tyle nie dotyczy to podstawy składki zdrowotnej. Oznacza to, że składki miesięczne na NFZ są cały czas ustalane na zasadach ogólnych (np. od faktycznie uzyskanego pełnego przychodu), bez względu na to, że począwszy od danego miesiąca składki emerytalno-rentowe nie są już naliczane ze względu na przekroczenie limitu 30-krotności. Wówczas przychód jest pomniejszany wyłącznie o składkę chorobową, której podstawa wymiaru również nie podlega rocznemu ograniczeniu. przykład 2

PRZYKŁAD 2

Nie ma limitu rocznego

Miesięczne wynagrodzenie pracownika wynosi 12 500 zł. Od stycznia do września 2016 r. jego łączny przychód wyniósł 112 500 zł (12 500 zł x 9 mies.). W październiku tego roku roczna podstawa wymiaru składek emerytalnej i rentowej osiągnie limit 30-krotności, który w 2016 r. wynosi 121 650 zł. Aby nie doszło do jego przekroczenia, za październik składka emerytalna i rentowa powinny być naliczone od kwoty 9150 zł, a nie pełnej kwoty wynagrodzenia (112 500 zł + 9 150 zł = 121 650 zł).

Rozliczenie składkowe za październik:

● 9150 zł x 9,76 proc. = 893,04 zł – składka emerytalna

● 9150 zł x 1,5 proc. = 137,25 zł – składka rentowa

● 12 500 zł x 2,45 proc. = 306,25 zł – składka chorobowa

Składki społeczne razem – 1336,54 zł

Podstawa wymiaru składki zdrowotnej za październik:

● 12 500 zł – 1336,54 zł = 11 163,46 zł

Podstawa wymiaru składki zdrowotnej za listopad i grudzień:

● 12 500 zł x 2,45 proc. = 306,25 zł – składka chorobowa

● 12 500 zł – 306,25 zł = 12 193,75 zł ©?

ZASADA 3

U pracowników, którzy na podstawie przepisów art. 92 kodeksu pracy są uprawnieni do wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy wskutek choroby lub odosobnienia w związku z chorobą zakaźną (wynagrodzenie chorobowe), podstawę wymiaru składki zdrowotnej również stanowi to wynagrodzenie. Należy bowiem pamiętać, że co prawda wynagrodzenie chorobowe jest przychodem ze stosunku pracy, ale podlega wyłączeniu z podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne. Innymi słowy, wynagrodzenie chorobowe jest objęte składką zdrowotną, a społecznymi – nie. Nie zawsze więc podstawa wymiaru składki zdrowotnej jest taka sama jak składek społecznych. przykład 3

PRZYKŁAD 3

Wynagrodzenie chorobowe też wliczane

W maju pracownik uzyskał: wynagrodzenie zasadnicze za przepracowaną część miesiąca – 2500 zł oraz wynagrodzenie za 5 dni choroby – 345,15 zł. Rozliczenie składkowe za maj:

● 2500 zł x 13,71 proc. = 342,75 zł – składki społeczne łącznie

Ustalenie podstawy wymiaru składki zdrowotnej:

● (2500 zł + 345,15 zł) – 342,75 zł = 2502,40 zł ©?

ZASADA 4

W przypadku pracowników wykonujących pracę na podstawie umowy-zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowy o dzieło, którą zawarli z pracodawcą, z którym pozostają w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonują pracę na rzecz własnego pracodawcy, w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne oraz zdrowotne uwzględnia się również przychód z tytułu takiej umowy cywilnoprawnej. Przychód z umowy cywilnej jest traktowany jak ze stosunku pracy. przykład 4

PRZYKŁAD 4

Trzeba uwzględnić umowę cywilnoprawną

Pracownik z wynagrodzeniem 4000 zł podpisał ze swoim pracodawcą dodatkowo umowę-zlecenie na inny rodzaj czynności niż wynikające z umowy o pracę. Z tytułu miesięcznej umowy-zlecenia odpłatność wynosi 700 zł. Podstawa wymiaru składek społecznych wynosi w miesiącu wypłaty obu wynagrodzeń – 4 700 zł, a zdrowotnej – 4055,63 zł (4700 zł – 13,71 proc.). ©?

ZASADA 5

Składka na ubezpieczenie zdrowotne wynosi 9 proc. podstawy wymiaru. Nie podlega ona proporcjonalnemu pomniejszeniu do liczby dni podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu w danym miesiącu kalendarzowym. Dotyczy to np. osób rozpoczynających/kończących prowadzenie działalności gospodarczej lub urlop wychowawczy w trakcie miesiąca. Nawet jeśli ubezpieczony podlegałby ubezpieczeniu przez jeden dzień, to i tak składka musi być odprowadzona w pełnej wysokości – za cały miesiąc. przykład 5

PRZYKŁAD 5

Nieważna liczba dni ubezpieczenia

Pracownica rozpoczęła urlop wychowawczy 16 maja 2016 r. Podstawa wymiaru składki zdrowotnej za maj, za okres podlegania ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i zdrowotnemu z tego tytułu, wynosi 520 zł, a składka – 46,80 zł. ©?

ZASADA 6

Składka nie podlega proporcjonalnemu pomniejszeniu także za okresy pobierania zasiłków z ubezpieczenia chorobowego lub wypadkowego. Oznacza to, że gdy np. osoba prowadząca pozarolniczą działalność ma prawo do zasiłku chorobowego czy macierzyńskiego (tu pewien wyjątek, o czym niżej) przez cały miesiąc lub jego część, składka na ubezpieczenie zdrowotne powinna być odprowadzana za ten miesiąc w pełnej wysokości. przykład 6

PRZYKŁAD 6

Zasiłek nie pomniejszy składki

Przedsiębiorca w okresie od 1 do 25 maja 2016 r. pobierał zasiłek chorobowy. Składka na ubezpieczenie zdrowotne należna za maj wynosi 288,95 zł (3210,60 zł x 9 proc.). ©?

Zobacz serwis: Czas pracy

ZASADA 7

W przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie. Oznacza to, że w razie zbiegu kilku tytułów z każdego z nich należna jest składka zdrowotna. Przykładowo osoba, która jest w stosunku pracy, poza tym wykonuje umowę-zlecenie dla innego podmiotu niż pracodawca, a dodatkowo prowadzi swoją działalność gospodarczą i pełni funkcję w radzie nadzorczej spółki akcyjnej, płaci składkę zdrowotną czterokrotnie, czyli od każdego tytułu.

Natomiast w przypadku gdy w ramach jednego z tytułów do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego ubezpieczony uzyskuje więcej niż jeden przychód, składka na ubezpieczenie zdrowotne też jest opłacana od każdego z uzyskanych przychodów odrębnie. Przykładowo osoba wykonująca trzy różne umowy-zlecenia, zawarte z innymi podmiotami, płaci składkę od każdej takiej umowy.

Podobnie jest z osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą uzyskującymi przychody:

1) z więcej niż jednego z rodzajów działalności określonych w art. 82 ust. 5 ustawy zdrowotnej lub

2) z więcej niż jednej spółki (nawet tego samego rodzaju) w ramach tego samego rodzaju działalności,

One opłacają składkę na ubezpieczenie zdrowotne odrębnie od każdego rodzaju działalności lub od każdej prowadzonej spółki. przykłady 7, 8

Narzędzia kadrowego

Ośrodki konferencyjno- szkoleniowe

POLECANE

SKŁADKI ZUS

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Eksperci portalu infor.pl

Dorota Smoleńska

Dziennikarka, redaktor

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »