| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | WIDEOAKADEMIA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Kadry > Ubezpieczenia społeczne > Ubezpieczenia zdrowotne > Jak w praktyce rozliczać składki na ubezpieczenie zdrowotne

Jak w praktyce rozliczać składki na ubezpieczenie zdrowotne

Ustawa zasiłkowa reguluje kto jest objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym oraz zasady opłacania i finansowania składek na NFZ. Przy obliczaniu podstawy wymiaru składki zdrowotnej obowiązuje kilka zasad, o których należy pamiętać.

Zniechęcanie do dobrowolności

Wiele młodych osób nie może liczyć na etat i często musi zadowolić się umową o dzieło. Często zdarzają się też przypadki, gdy pracodawcy postanawiają zredukować koszty i przedstawiają swoim pracownikom propozycję nie do odrzucenia: albo zgodzi się „przejść” na dzieło, albo straci jakąkolwiek pracę.

Taka sytuacja wiąże się nie tylko z problemem uzyskania w przyszłości emerytury lub renty, lecz także z dostępem do opieki zdrowotnej. Wykonujący dzieło powinni – o ile chcą korzystać z publicznej opieki zdrowotnej – dobrowolnie się ubezpieczyć.

Często na przeszkodzie staje jednak zupełnie nielogiczny z punktu widzenia potrzeb obywateli art. 68 ust. 7 i 8 ustawy zdrowotnej. Zgodnie z tym pierwszym objęcie osoby ubezpieczającej się dobrowolnie uzależnione jest od wniesienia przez nią dodatkowej jednorazowej opłaty na rachunek Narodowego Funduszu Zdrowia.

Ustęp 8 określa wysokość tej opłaty. Zależy ona od długości przerwy w podleganiu ubezpieczeniu zdrowotnemu. infografika

infoRgrafika

Ile wynosi opłata dodatkowa, gdy chcemy ubezpieczyć się dobrowolnie

W efekcie osoby, które chcą powrócić do publicznego systemu opieki zdrowotnej, zamiast być przez ustawodawcę premiowane, właściwie są przez niego karane. Bez wątpienia część obywateli chcących się ubezpieczyć rezygnuje z tego, dowiadując się, ile pieniędzy trzeba jednorazowo zapłacić (nie otrzymując nic w zamian).

Polecamy produkt: Monitor prawa pracy i ubezpieczeń

Uprzywilejowany przedsiębiorca

Z dobrowolnie odprowadzaną składką zdrowotną wiąże się jeszcze jeden paradoks. Otóż obecnie miesięczna kwota wynosi 378,17 zł, co odpowiada 9 proc. kwoty przeciętnego wynagrodzenia, włącznie z wypłatami z zysku, z poprzedniego kwartału. Osoba chcąca mieć dostęp do państwowej opieki zdrowotnej musi więc miesięcznie przeznaczyć na ten cel blisko 400 zł. Co ciekawe, jest to o wiele więcej niż muszą płacić osoby prowadzące pozarolniczą działalność. Dla nich kwota w 2016 r. wynosi 288,95 zł. Z czego bierze się ta różnica? Otóż przedsiębiorcy odprowadzają składkę od 60 proc. prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego, przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek.

Mówiąc najprościej: inna jest podstawa dla ubezpieczających się dobrowolnie, a inna dla obowiązkowo ubezpieczonych osób prowadzących działalność gospodarczą. Dlaczego? Nie wiadomo.

I jeszcze bardziej uprzywilejowany rolnik

Zupełnie niezrozumiałym systemowo rozwiązaniem jest istotne rozróżnienie sytuacji rolników od pozostałych ubezpieczonych. Warunki odprowadzania przez nich składki zdrowotnej określa ustawa o składkach na ubezpieczenie zdrowotne rolników za lata 2012–2016 (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 123 ze zm.). Wynika z niej, że składka na ubezpieczenie zdrowotne wynosi za każdą osobę ubezpieczoną w gospodarstwie rolnym 1 zł miesięcznie za każdy hektar przeliczeniowy użytków rolnych w gospodarstwie. To w większości przypadków niedużo, jednak ta kwestia nie budzi aż tak dużych wątpliwości. Znacznie większe są związane z treścią art. 2 ust. 3 ustawy. Stanowi on, że składkę na ubezpieczenie zdrowotne w gospodarstwach rolnych o powierzchni poniżej 6 hektarów przeliczeniowych opłaca Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, czyli w praktyce budżet państwa.

Takie rozwiązanie jest zupełnie nielogiczne z prawnego punktu widzenia. Jeśli państwo chciałoby wspierać biedniejszych obywateli, powinno pomoc uzależniać od dochodów, a nie od wielkości gospodarstwa. Nie powinno też specjalnej regulacji pomocowej określać dla jednej z grup zawodowych. Wydaje się, że uzasadnienie dla preferowania właśnie rolników w zakresie odprowadzania składek jest wyłącznie polityczne.

Mały biznes, duża składka

W ostatnich latach ustawodawca wprowadził wiele rozwiązań legislacyjnych mających na celu pobudzenie przedsiębiorczości wśród Polaków. Jednym z nich było określenie, że w pierwszych 24 miesiącach od założenia firmy można odprowadzać tzw. mały ZUS. Rozwijający swą działalność odprowadzają składki na ubezpieczenia społeczne w bardzo niskiej wysokości, łącznie ok. 150 zł. Wydaje się, że jest to rozwiązanie słuszne i dane GUS dotyczące liczby nowo zakładanych firm pokazują, że rzeczywiście sprzyja ono rozwojowi przedsiębiorczości wśród Polaków. Tym bardziej więc zupełnie niezrozumiałe jest, dlaczego regulacje obejmują składki na ubezpieczenia społeczne, składkę na Fundusz Pracy, a nie obejmują składki zdrowotnej.

W efekcie osoba, która dopiero co otworzyła biznes, musi co miesiąc zapłacić ok. 150 zł na poczet swojej emerytury, renty, choroby i wypadku oraz blisko 300 zł na rzecz publicznej opieki zdrowotnej. Nie bez znaczenia jest również to, że składka na ubezpieczenia społeczne należna jest proporcjonalnie do okresu ubezpieczenia. Oznacza to, że jeśli ktoś zacznie podlegać ubezpieczeniu w połowie miesiąca, zapłaci jedynie za ten okres. Składka zdrowotna jest zaś rozliczana w systemie miesięcznym, więc nawet w razie wstąpienia do systemu ostatniego dnia danego miesiąca opłata zostanie naliczona za cały kończący się miesiąc.

378,17 zł tyle wynosi miesięczna składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana dobrowolnie.

288,95 zł tyle wynosi miesięczna składka dla przedsiębiorcy od początku prowadzenia firmy.

1 zł tyle w przeliczeniu za każdy hektar użytków rolnych w gospodarstwie wynosi składka na ubezpieczenie zdrowotne rolników.

Jeżeli gospodarstwo rolne nie przekracza powierzchni 6 ha, składkę opłaca Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, czyli w praktyce budżet państwa

...a i tak można odliczyć

Zgodnie z art. 79 ustawy zdrowotnej składka na ubezpieczenie zdrowotne wynosi 9 proc. podstawy wymiaru składki. Odprowadzana jest miesięcznie i jest niepodzielna.

To bardzo dużo. Tyle że na podstawie art. 27b ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 ze zm.) aż 7,75 z 9 proc. podstawy wymiaru tej składki można odliczyć od podatku. Wlicza się ona bowiem do kosztów uzyskania przychodu.

Odliczenia mogą też dokonać osoby prowadzące działalność gospodarczą, z tym zastrzeżeniem, że odliczyć mogą jedynie składkę zapłaconą (inaczej mówiąc, nie ma możliwości odliczenia nieopłaconej składki należnej).

W praktyce więc państwo nakłada na obywateli obowiązki odprowadzania podatków oraz obowiązek odprowadzania składki zdrowotnej. Okazuje się jednak, że większość składki zdrowotnej znajduje się już niejako w zapłaconym podatku.

Jedyne racjonalne uzasadnienie dla tak funkcjonującego systemu wiąże się z podatkami odprowadzanymi przez przedsiębiorców. Żeby odliczyć od podatku składkę zdrowotną, trzeba zarabiać, a nie tracić na prowadzeniu biznesu. Tym samym przedsiębiorcy, którzy wiecznie dokładają – a przynajmniej tak deklarują w rozliczeniach z urzędem skarbowym – nie odliczą pieniędzy przeznaczonych na opiekę zdrowotną.

7,75 tyle proc. podstawy wymiaru składki zdrowotnej można odliczyć od podatku

Jak w praktyce rozliczać składki na ubezpieczenie zdrowotne

Na pozór nie jest to trudne, bo stosuje się zasady analogiczne do należności z ubezpieczeń społecznych. Istnieją jednak pewne odrębności

To, kto jest objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym, oraz zasady opłacania i finansowania składek na NFZ reguluje ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (dalej: ustawa zdrowotna).

Obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego, z mocy ustawy, podlegają m.in.:

1) osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są:

– pracownikami,

– osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej,

– osobami wykonującymi pracę nakładczą,

– osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy-zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia lub osobami z nimi współpracującymi;

2) osoby korzystające z urlopu wychowawczego niepodlegające obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z innego tytułu;

3) członkowie rad nadzorczych posiadający miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Niektóre grupy ubezpieczonych zostały jednak zwolnione z obowiązku opłacania składki. infografika

infoRgrafika

Polecamy serwis: Ubezpieczenie emerytalne i rentowe

Narzędzia kadrowego

POLECANE

SKŁADKI ZUS

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Eksperci portalu infor.pl

Mikołaj Przybył

Doradca podatkowy, współpracownik Kancelarii Bartkowiak & Kosewski s.c.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »