OBOWIĄZKI STRON STOSUNKU PRACY
Za odmowę podpisania umowy o zakazie konkurencji pracownik może stracić pracę
Pracodawca w zasadzie nie może z powodu odmowy podpisania umowy o zakazie konkurencji rozwiązać z pracownikiem umowy o pracę bez wypowiedzenia. Takie zachowanie pracownika nie mieści się bowiem wśród przyczyn wskazanych w art. 52 k.p. W szczególności nie można, moim zdaniem, przyjąć, że przez odmowę podpisania umowy o zakazie konkurencji pracownik w sposób ciężki narusza swoje podstawowe obowiązki.
Inaczej byłoby jednak wówczas, gdyby wraz z odmową podpisania umowy o zakazie konkurencji pracownik faktycznie prowadził działalność konkurencyjną wobec pracodawcy. Tak też wskazywał SN w wyroku z 3 marca 2005 r. (I PK 263/04, OSNP 2005/21/337) stwierdzając, że prowadzenie działalności konkurencyjnej po odmowie zawarcia umowy o zakazie konkurencji oraz pomimo sprzeciwu pracodawcy jest świadomym naruszeniem przez pracownika obowiązku dbałości o dobro zakładu (art. 100 par. 2 pkt 4 k.p.) i może stanowić uzasadnioną przyczynę rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika (art. 52 par. 1 pkt 1 k.p.).
Gdy umowa jest sprzeczna z prawem
Odmowa podpisania umowy o zakazie konkurencji będzie stanowiła uzasadnioną przyczynę wypowiedzenia tylko w sytuacji, gdy projekt tej umowy był zgodny z prawem. Natomiast przedstawienie pracownikowi umowy o zakazie konkurencji, której zapisy byłyby niezgodne z prawem pracy, uprawnia pracownika do odmowy jej podpisania. Przy czym odmowy takiej nie można traktować jako uzasadnionej podstawy wypowiedzenia mu umowy o pracę. Tak też wskazywał SN w wyroku z 2 października 2002 r. (I PKN 549/01, Pr. Pracy 2003/5/31) oraz w wyroku z 3 listopada 1997 r. (I PKN 333/97, OSNP 1998/17/499), gdzie stwierdzono, że odmowa podpisania przez pracownika umowy o zakazie prowadzenia działalności konkurencyjnej nie jest uzasadnioną przyczyną wypowiedzenia umowy o pracę, jeżeli przedstawiony przez pracodawcę projekt tej umowy zawierał postanowienia niezgodne z przepisami kodeksu pracy.
Tylko określone rodzaje działalności
Pracownik jest jednak uprawniony do odmowy podpisania umowy zakazującej mu jakiejkolwiek dodatkowej pracy. Zakaz konkurencji może bowiem dotyczyć tylko pracy na rzecz konkurencji pracodawcy. Sąd Najwyższy w wyroku z 8 maja 2002 r. (I PKN 221/01, OSNP 2004/6/98) stwierdził, że zakaz prowadzenia działalności konkurencyjnej musi być odniesiony do przedmiotu działalności pracodawcy określonego w przepisach prawa lub w postanowieniach aktów założycielskich, statutów lub umów tworzących dany podmiot prawa, wobec czego umowa o zakazie konkurencji nie może zawierać postanowień, które zobowiązywałyby pracownika do niepodejmowania działalności niepokrywającej się z przedmiotem działalności pracodawcy.
Jeśli więc w projekcie umowy o zakazie konkurencji pracodawca zakazywałby pracownikowi każdej dodatkowej pracy, a pracownik odmówiłby podpisania takiego projektu, to odmowa taka nie uzasadniałaby wypowiedzenia umowy o pracę.
PRZYKŁAD
UZASADNIONE WYPOWIEDZENIE UMOWY
