Kadry, HR - Praca i Płace - Zasiłki - INFOR.PL

Ustawa o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych wprowadziła zasadę, zgodnie z którą na ZUS spoczywa obowiązek wypłaty świadczeń z ubezpieczenia społecznego poszkodowanym z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej. Ich wypłata jest finansowana z opłacanego przez płatników (m.in. pracodawców) i wyodrębnionego w ramach ZUS funduszu wypadkowego. Podstawowymi świadczeniami z tego tytułu są jednorazowe odszkodowanie i renta wynikająca z niezdolności do pracy w związku z wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową. Ustawa wypadkowa nie ogranicza dochodzenia - na podstawie przepisów kodeksu cywilnego - uzupełniających roszeń odszkodowawczych w przypadku, gdy szkoda nie została w całości pokryta przez świadczenia wypłacane przez ZUS. Jednym z takich świadczeń jest zadośćuczynienie za krzywdę.

Zadośćuczynienie

Zgodnie z treścią art. 445 par. 1 k.c., w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia, jak również w przypadku, gdy poszkodowany utracił całkowicie lub częściowo zdolność do pracy zarobkowej, albo jeżeli zwiększyły się jego potrzeby lub zmniejszyły widoki powodzenia na przyszłość, sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę (art. 445 par. 1 k.c. w związku z art. 444 par. 1 k.c.). Krzywda jest rozumiana jako cierpienie fizyczne (ból i inne dolegliwości), cierpienia psychiczne (ujemne uczucia przeżywane w związku z cierpieniami fizycznymi lub następstwami uszkodzenia ciała albo rozstroju zdrowia w postaci np. zeszpecenia, niemożności uprawiania działalności artystycznej, naukowej, wyłączenia z normalnego życia itp.). Zadośćuczynienie pieniężne ma na celu przede wszystkim złagodzenie tych cierpień. Obejmuje ono wszystkie cierpienia fizyczne i psychiczne, zarówno już doznane, jak i te, które zapewne wystąpią w przyszłości. Ma więc ono charakter całościowy i powinno stanowić rekompensatę pieniężną za całą krzywdę doznaną przez poszkodowanego.

Ustalenie należnej kwoty

Przepisy kodeksu cywilnego nie zawierają żadnych kryteriów, jakie należy uwzględniać przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia pieniężnego. Wypracowało je natomiast orzecznictwo sądowe. Stosownie do art. 445 par. 2 k.c. zadośćuczynienie powinno być odpowiednie. Ustalenie, jaka kwota w konkretnych okolicznościach jest odpowiednia, należy do sfery swobodnego uznania sędziowskiego. Przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia obowiązuje zasada umiarkowania wyrażająca się w uwzględnieniu wszystkich okoliczności oraz skutków doznanego kalectwa (wyrok SN z 3 maja 1972 r., I CR 106/72, niepubl). Oznacza to, iż jego wysokość powinna być utrzymana w rozsądnych granicach. Nie może stanowić zapłaty symbolicznej, lecz musi przedstawiać jakąś ekonomicznie odczuwalną wartość. Przyjmowanie niskich kwot zadośćuczynienia w przypadkach ciężkich uszkodzeń ciała prowadzi do niepożądanej deprecjacji dobra, jakim jest zdrowie i życie człowieka (por. wyrok SN z 16 lipca 1997 r., II CKN 273/97, niepubl.).

Warto podkreślić, iż dla oceny, czy określona suma jest odpowiednia, w rozumieniu art. 445 par. 1 k.c., nie ma wpływu sytuacja - w szczególności majątkowa - sprawcy szkody. Powołanie się przez sąd przy ustalaniu zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę na potrzebę utrzymania wysokości zadośćuczynienia w rozsądnych granicach, odpowiadających aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa, nie może prowadzić do podważenia kompensacyjnej funkcji zadośćuczynienia (wyrok SN z 30 stycznia 2004 r., I CK 131/03, OSNC 2005/2/40).