Kadry, HR - Praca i Płace - Zasiłki - INFOR.PL

Przekroczenie normy dobowej

Ustalenie liczby godzin nadliczbowych na dobę, które pracownik przepracował w okresie rozliczeniowym - nie nastręcza trudności. Wystarczy bowiem ustalić, odrębnie dla każdej doby, przez ile godzin pracownik wykonywał pracę powyżej 8 godzin. Takie ustalenie dotyczyć musi nie tylko dni roboczych pracownika, ale także dni, które miały być dla niego dniami wolnymi od pracy. Po zakończeniu każdej doby można zatem odpowiedzieć na pytanie, czy pracownik wykonywał w danej dobie pracę w godzinach nadliczbowych.

Przekroczenie normy tygodniowej

Znacznie trudniej natomiast ustalić, czy pracownik przekroczył średniotygodniową normę czasu pracy, a więc czy pracował ponad przeciętnie 40 godzin w tygodniu. Ustalenie, czy doszło do przekroczenia normy średniotygodniowej, jest możliwe dopiero po zakończeniu okresu rozliczeniowego. Praca w godzinach nadliczbowych z przekroczenia normy średniotygodniowej jest bowiem wynikiem braku zrekompensowania pracownikowi dniem wolnym wykonywania pracy w dniu, który zgodnie z obowiązującym pracownika harmonogramem pracy miały być dla niego wolny od pracy.

Udzielenie zamiennego dnia wolnego powinno nastąpić w bieżącym okresie rozliczeniowym i to niezależnie od tego, przez ile godzin pracownik świadczył pracę w dniu, który miał być dla niego wolny od pracy.

Jeżeli pracownik wykorzysta dzień wolny w zamian za wykonywanie pracy w niedzielę, święto lub w dniu wolnym z tytułu przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy - nie dojdzie do przekroczenia średniotygodniowej normy czasu pracy. Udzielenie pracownikowi zamiennego dnia wolnego od pracy przywróci bowiem pierwotną liczbę dni roboczych możliwych do przepracowania w danym okresie rozliczeniowym (np. 20, gdy wymiar czasu pracy wynosi 160 godzin).

Jeżeli natomiast pracownik nie uzyska takiej rekompensaty, to praca przez pierwsze 8 godzin w niedzielę, święto lub w dniu wolnym z tytułu przeciętnie pięciodniowego tygodnia pracy, co do zasady, stanowić będzie pracę w godzinach nadliczbowych przekraczających średniotygodniową normę czasu pracy. Zamiast bowiem wykonywać pracę np. przez 20 dni, pracownik będzie ją świadczył przez 21 dni naruszając zasadę, zgodnie z którą przeciętnie w tygodniu pracujemy 40 godzin (przez 5 dni po 8 godzin).

Trzeba uwzględnić również święta

Rozliczając czas pracy pracownika, trzeba pamiętać, że każde święto, występujące w okresie rozliczeniowym i przypadające w innym dniu niż niedziela, obniża wymiar czasu pracy o 8 godzin. Z taką sytuacją mieliśmy ostatnio do czynienia w sierpniu. Obliczając wymiar czasu pracy w tym miesiącu należało uwzględnić wypadające w piątek 15 sierpnia święto. Obliczenia powinny zatem wyglądać następująco: 40 godz. x 4 tygodnie, plus 1 x 8 godzin (dzień pozostały do końca okresu rozliczeniowego wypadający w piątek), minus 1x 8 godzin (święto). Z obliczeń tych wynika, że obowiązujący pracownika wymiar czasu pracy w sierpniu to 160 godzin.

Przyjmijmy przykładowo, że w jednomiesięcznym okresie rozliczeniowym obejmującym sierpień 2008 r. (wymiar czasu pracy - 160 godzin, 20 dni roboczych po 8 godzin) pracownik wykonywał pracę przez 6 godzin w dwie soboty, które miały być dla niego wolne od pracy. Do końca okresu rozliczeniowego nie udzielono pracownikowi dwóch zamiennych dni wolnych od pracy.